# STREAM: statine stoppen bij 70-plussers met multimorbiditeit en zonder hart- en vaatziekte haalt de non-inferioriteitsgrens, maar geeft 38 procent meer sterfte, infarcten en beroertes *geplaatst 2026-11-07 · Preventie · New England Journal of Medicine · doi 10.1056/NEJMoa2606634 · https://hartvaat.nl/2026/11/07/stream-statine-stoppen-bij-70-plussers-met-multimorbiditeit-en-zonder-hart-en-va/* Chicago, zaterdag 7 november. De vraag die elke huisarts met een oudere patiënt kent: kan die statine er na het zeventigste niet gewoon af? STREAM is de grootste gerandomiseerde studie die het probeerde te beantwoorden, uitgevoerd door de Universiteit van Bern (Nicolas Rodondi) met het LUMC in Leiden (Rosalinde Poortvliet, Public Health en Eerstelijnsgeneeskunde en het LUMC Center for Medicine for Older People) en centra in Frankrijk. De uitkomst is dubbelzinnig: formeel non-inferieur, maar met een hazard ratio van 1,38 voor dood, hartinfarct of herseninfarct bij wie stopte. Gelijktijdig gepubliceerd in NEJM. ## De studie Tussen november 2021 en april 2025 includeerden 24 centra in Zwitserland, Nederland en Frankrijk 1.880 deelnemers van 70 jaar of ouder (gemiddeld 77,5 jaar, 46,9 procent vrouwen, 32,1 procent diabetes) die minstens een jaar een statine gebruikten voor primaire preventie, minstens twee chronische aandoeningen hadden en geen bekende atherosclerotische hart- en vaatziekte. Ruim de helft (53,5 procent) werd via de huisarts geïncludeerd. Ze werden gerandomiseerd naar stoppen (938) of doorgaan (942) met de lipidenverlagende therapie, open-label met geblindeerde eindpuntbeoordeling. Het primaire eindpunt was niet-fataal hartinfarct, niet-fataal herseninfarct of overlijden, geanalyseerd als het verschil in eventvrije overlevingstijd (restricted mean survival time) over twee jaar, met een vooraf vastgelegde non-inferioriteitsgrens van 5,2 weken. De Zwitserse nationale wetenschapsstichting financierde de studie. ## De uitkomsten - Eventvrije tijd over twee jaar: 96,5 weken na stoppen tegen 98,5 weken bij doorgaan; verschil min 2,0 weken (95%-BI min 3,7 tot min 0,3), binnen de grens van 5,2 weken; p voor non-inferioriteit onder 0,001. - Primair eindpunt over de hele follow-up (mediaan 103 weken, maximaal vier jaar): 12,7 procent (119 deelnemers) na stoppen tegen 9,2 procent (87) bij doorgaan; hazard ratio 1,38 (1,05 tot 1,81). Per 40 patiënten die stopten één extra event in twee jaar. - Componenten: hartinfarct 1,4 tegen 0,6 procent, herseninfarct 1,9 tegen 0,8 procent, sterfte 8,2 tegen 6,9 procent. - LDL-cholesterol na 12 maanden in een steekproef van 235 deelnemers: 176,0 tegen 99,4 mg/dl (ongeveer 4,6 tegen 2,6 mmol/l). - Kwaliteit van leven, pijn, vallen en sarcopenie: geen verschil. Ten minste één ernstige bijwerking bij 43,0 tegen 39,8 procent. - Cross-over: 131 stoppers herstartten, 112 doorgaanders stopten; een tipping-pointanalyse veranderde de conclusie niet. Bij via de huisarts geïncludeerde deelnemers was het verlies aan eventvrije tijd groter (3,4 weken) dan bij ziekenhuispatiënten (1,1 week). ## Duiding De formele conclusie van de auteurs luidt dat stoppen non-inferieur is, omdat het verlies aan eventvrije tijd (twee weken in twee jaar) binnen de vooraf gekozen marge blijft. Maar dezelfde tabel toont een significant hogere hazard ratio van 1,38, met meer infarcten, meer beroertes en meer sterfte, en de onafhankelijke datamonitoringcommissie adviseerde na afloop de stoppers om met hun arts over herstarten te praten. Rita Redberg (UCSF), medeauteur, zei het in Chicago zo: 'Dit kleine, verhoogde risico betekent dat je geen algemene aanbeveling kunt doen om in deze groep statines te stoppen.' De bevinding sluit aan bij [STAREE](article:esc26-live-staree), dat bij gezonde 70-plussers juist winst van atorvastatine liet zien, en staat haaks op de oudere Franse SITE-studie (1.160 75-plussers, geen verschil in sterfte) waarin de sterfte veel lager lag dan de 15,1 procent over drie jaar in STREAM. Kanttekeningen: open-label, 14 procent cross-over, een eindpunt dat sterfte door alle oorzaken bevat, en een bescheiden aantal events. ## Voor de praktijk Voor de huisarts die op het polyfarmacie-overleg de statine wil schrappen bij een 78-jarige met COPD en artrose, is de boodschap niet 'het kan niet', maar 'het is niet gratis'. Doorgaan kost deze groep geen kwaliteit van leven, geen vallen en geen spierklachten die de stoppers niet ook hadden; stoppen kost per 40 patiënten één infarct, beroerte of sterfgeval in twee jaar. Dat is een gesprek, geen protocol: wie de pil als last ervaart of een beperkte levensverwachting heeft, kan met deze cijfers stoppen; wie dat niet zo voelt, heeft geen reden om te stoppen. Zie ook [Statines na je zeventigste: wat STAREE wel en niet gaat beantwoorden](article:esc26-staree). ## Lees ook - [STAREE: atorvastatine 40 mg bij gezonde 70-plussers voorkomt 30 procent van de cardiovasculaire events](article:esc26-live-staree) - [Alle AHA 2026-berichten op onze congrespagina](/congres/aha-2026/) ## English: STREAM: stopping statins in multimorbid adults aged 70 and over without cardiovascular disease meets the noninferiority margin but gives 38 percent more deaths, infarctions and strokes Presented in LBS.03 at AHA 2026 (Saturday 7 November) and published simultaneously in NEJM. STREAM randomised 1,880 adults aged 70 or over (mean 77.5, 46.9 percent women, 32.1 percent diabetes, 53.5 percent recruited by general practitioners) who took a statin for primary prevention for at least a year, had at least two chronic conditions and no atherosclerotic cardiovascular disease, at 24 sites in Switzerland, the Netherlands (LUMC, Leiden) and France between November 2021 and April 2025, to discontinuing (938) or continuing (942) lipid-lowering therapy. Open label, blinded adjudication. Primary outcome: non-fatal MI, non-fatal ischaemic stroke or death from any cause, analysed as restricted mean event-free survival time at 2 years: 96.5 versus 98.5 weeks, difference minus 2.0 weeks (95 percent CI minus 3.7 to minus 0.3), within the prespecified margin of minus 5.2 weeks, P less than 0.001 for noninferiority. Over the whole follow-up (median 103 weeks, up to 4 years) the primary outcome occurred in 12.7 percent (119) after discontinuation versus 9.2 percent (87) with continuation, HR 1.38 (1.05 to 1.81): MI 1.4 versus 0.6 percent, ischaemic stroke 1.9 versus 0.8 percent, death 8.2 versus 6.9 percent; one extra event per 40 patients who stopped over 2 years. LDL cholesterol at 12 months in a subsample of 235: 176.0 versus 99.4 mg/dL. No differences in quality of life, pain, falls or sarcopenia; serious adverse events 43.0 versus 39.8 percent. Crossover 131 versus 112 patients. After the trial the data and safety monitoring board advised the discontinuation group to discuss restarting. The noninferiority claim rests on a statistic that the hazard ratio contradicts; STAREE in the same age group showed benefit of continuing. Shared decision making, not a general stop. Auteurs: Rodondi N, Haller ML, Bardoczi JB, et al.; STREAM investigators (Leiden: Poortvliet RKE) --- Bron: New England Journal of Medicine, https://doi.org/10.1056/NEJMoa2606634. Bijgewerkt 2026-11-08T07:35:47Z. Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hartvaat.nl (de url van het record). Samenvattingen zijn redactioneel werk van HartVaat; de oorspronkelijke publicaties blijven van hun uitgevers (doi). Geen medisch advies.