# Antidota bij anticoagulantia: idarucizumab, andexanet alfa, vitamine K

*Antistolling · Geneesmiddel · https://hartvaat.nl/kennis/antistolling/antidota-anticoagulantia/*

Bij levensbedreigende bloedingen of urgente ingrepen onder anticoagulantia is snelle omkering van het anticoagulante effect levensreddend. Speficieke antidota zijn beschikbaar voor dabigatran (idarucizumab), factor Xa-remmers (andexanet alfa) en VKA (vitamine K + protrombinecomplex). Kennis van de juiste keuze, dosering en logistiek is essentieel voor ieder die anticoagulantia voorschrijft.

## Kernbegrippen

- **Idarucizumab (Praxbind)**: Gehumaniseerd antilichaamfragment dat dabigatran bindt met 350x hogere affiniteit dan trombine; 5g IV bolus; volledig en onmiddellijk effect (RE-VERSE AD trial); indicatie: levensbedreigende bloeding of spoedingreep.
- **Andexanet alfa (Ondexxya)**: Gemodificeerd rFXa-decoyeiwit dat factor Xa-remmers (rivaroxaban, apixaban, edoxaban) bindt en sequestreert; lage of hoge dosis bolus + infuus; indicatie: levensbedreigende bloeding. ANNEXA-4 trial.
- **Protrombinecomplex (PCC)**: Geconcentreerde 4-factor PCC (Cofact, Octaplex) bevat factor II, VII, IX, X en eiwitten C en S; VKA-antagonist van keuze; 25-50 IE/kg IV; effect binnen 15-30 minuten. Off-label voor DOAC-bloedingen als andexanet alfa niet beschikbaar.
- **ANNEXA-4 trial**: Observationele studie andexanet alfa bij ernstige bloedingen onder factor Xa-remmers: effectieve hemostase bij 82% van patiënten; echter geen gerandomiseerde controle beschikbaar.

## Dabigatran: idarucizumab

Idarucizumab (Praxbind) 5g IV (2 × 2,5 g bolus) is het middel van eerste keuze bij dabigatrangeassocieerde levensbedreigende bloeding of spoedingreep. RE-VERSE AD (2017): gemiddelde tijd tot volledige dabigatranremming <4 uur; normalisatie van dTT en ECT (dabigatran-specifieke stollingsstests) binnen minuten. Beperkte beschikbaarheid in sommige ziekenhuizen — logistieke voorbereiding is essentieel. Indien niet beschikbaar: geactiveerd PCC (FEIBA) off-label; hemodialyse als laatste optie.

## Factor Xa-remmers: andexanet alfa

Andexanet alfa (Ondexxya): lage dosis (400 mg bolus + 480 mg infuus over 2 uur) voor rivaroxaban ≤10 mg of apixaban ≤5 mg meer dan 8 uur voor bloeding; hoge dosis (800 mg + 960 mg) voor hogere doses of <8 uur voor bloeding. ANNEXA-4: effectieve hemostase bij 82% intracraniële bloedingen en 78% GI-bloedingen. Beperkingen: duur (>25.000 euro/behandeling in NL), niet voor edoxaban of enoxaparine (beperkt bewijs). PCC 25-50 IE/kg is off-label alternatief bij ontbreken andexanet.

## VKA: vitamine K en PCC

Vitamine K 10 mg IV (langzame infusie, niet bolus vanwege anafylaxierisico): effect na 6-12 uur; normalisatie INR binnen 12-24 uur. PCC (4-factor) 25-50 IE/kg: onmiddellijk effect, binnen 15 minuten; dosering op basis van huidig INR en lichaamsgewicht. Combinatie vitamine K + PCC standaard bij ernstige VKA-bloeding. FFP als alternatief voor PCC alleen bij ontbreken (groot volume nodig, trage infusie).

## Niet-specifieke hemostase

- Tranexaminezuur: antifibrinolyticum; nuttig bij alle bloedingen; 1g IV over 10 min, herhaal na 30 min zo nodig
- DDAVP (desmopressine): verbetert primaire hemostase via vWF-release; aanvullend bij hemofilieachtige defecten of aspirinegebruik
- Geactiveerd PCC (FEIBA): bij hemofiliepatiënten met inhibitoren, maar ook off-label bij DOACs

## Nieuwste evidence op hartvaat.nl

- 2024-05-16 [ANNEXA-I: andexanet alfa bij factor Xa-remmer-geassocieerde intracerebrale bloeding — NEJM](https://hartvaat.nl/2024/05/16/annexa-i-andexanet-alfa-bij-factor-xa-remmer-geassocieerde-intracerebrale-bloedi/)
- 2022-04-09 [Asundexian (factor XIa-remmer) versus apixaban bij AF: Lancet PACIFIC-AF](https://hartvaat.nl/2022/04/09/asundexian-factor-xia-remmer-versus-apixaban-bij-af-lancet-pacific-af/)
- 2017-10-14 [Multifacet-interventie voor OAC-gebruik bij AF: Lancet IMPACT-AF](https://hartvaat.nl/2017/10/14/multifacet-interventie-voor-oac-gebruik-bij-af-lancet-impact-af/)
- 2017-10-01 [Korte dabigatran-onderbreking vóór device-implantatie: RE-LY multicenterervaring](https://hartvaat.nl/2017/10/01/korte-dabigatran-onderbreking-voor-device-implantatie-re-ly-multicenterervaring/)

## Bronnen

- RE-VERSE AD Trial (idarucizumab) — Pollack et al., NEJM 2017 https://doi.org/10.1056/NEJMoa1707278
- ANNEXA-4 Trial (andexanet alfa) — Connolly et al., NEJM 2019 https://doi.org/10.1056/NEJMoa1814051
- Farmacotherapeutisch Kompas — antidota https://www.farmacotherapeutischkompas.nl/
- ESC 2020 AF Guidelines — bloedingsmanagement https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehaa612

---
Kennispagina, stand 2026-03-12. Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hartvaat.nl (de url van het record). Samenvattingen zijn redactioneel werk van HartVaat; de oorspronkelijke publicaties blijven van hun uitgevers (doi). Geen medisch advies.