{"id":"antistolling-bij-ckd","type":"kennis","url":"https://hartvaat.nl/kennis/antistolling/antistolling-bij-ckd/","title":"Antistolling bij chronische nierziekte","kind":"Praktijk","group":"antistolling","group_label":"Antistolling","category":"algemeen","meta_description":"Antistolling bij chronische nierziekte vereist dosisaanpassing en keuze van het juiste middel. DOAC-keuze per eGFR en VKA-alternatieven bij ernstige.","intro":"Chronische nierziekte verhoogt zowel het trombo-embolisch als het bloedingsrisico — een dubbelzijdig dilemma bij antistollingsbeslissingen. Farmacokinetische veranderingen bij CKD beïnvloeden de klaring van alle anticoagulantia, met name dabigatran (80% renaal) en LMWH. Dosisaanpassing en regelmatige nierfunctiecontrole zijn essentieel.","key_terms":[{"term":"Uremische trombocytopathie","definition":"Verminderde trombocytenfunctie bij CKD door accumulatie van uremische toxines; verhoogt bloedingsrisico ook bij normale trombocytentelling."},{"term":"Apixaban bij CKD","definition":"Best gedocumenteerde DOAC bij ernstige CKD (eGFR 15-29): dosisreductiecriteria (leeftijd ≥80 + gewicht ≤60 kg of creatinine ≥133 µmol/l); off-label gebruik, maar meest gebruikt bij eGFR 15-29."},{"term":"Warfarine-gerelateerde nefropathie","definition":"Supratherapeutisch INR bij CKD kan glomerulaire micro-trombose veroorzaken; acute versnelling van CKD-progressie als complicatie van VKA."},{"term":"VTE bij dialysepatiënten","definition":"Dialysepatiënten zijn uitgesloten van DOAC-trials; VKA is de standaard maar TTR is lager bij hemodialyse door wisselende vitamine K-inname; UFH/LMWH per dialysesessie alternatieven."}],"heading":"Antistolling bij chronische nierziekte: farmacologie, keuze en monitoring","body_markdown":"## Farmacokinetische implicaties van CKD\n\nRenale klaring van anticoagulantia varieert sterk: dabigatran 80%, edoxaban 50%, rivaroxaban 35%, apixaban 27%, UFH ~0% (hepatisch/reticuloendotheliaal), VKA <5% (vrijwel volledig hepatisch). Dit bepaalt direct de mate van accumulatie bij nierinsufficiëntie en het risico op bloedingen bij ongewijzigde dosering.\n\n## DOAC-keuze per eGFR\n\n- eGFR ≥50: alle DOACs normaal te gebruiken\n- eGFR 30-50: apixaban (dosisreductiecriteria), rivaroxaban 15 mg bij AF, edoxaban 30 mg bij ≤60 kg of P-gp-remmers, dabigatran 110 mg bij AF (voorzichtig)\n- eGFR 15-29: apixaban (off-label, dosisreductiecriteria); overige DOACs gecontra-indiceerd of onvoldoende data; VKA als alternatief\n- eGFR <15 / dialyse: DOACs gecontra-indiceerd; VKA met strenge INR-controle; UFH per HD-sessie; apixaban 2,5 mg tweemaal daags bij HD voor AF (off-label, toenemend gebruik)\n\n## VKA bij CKD\n\nVKA is historisch de standaard maar heeft beperkingen bij CKD: TTR is lager door wisselende vitamine K-status, uremische pharmacodynamische effecten, interacties. Warfarine-nefropathie (supratherapeutisch INR) versnelt CKD-progressie. Bij eGFR 15-59 tonen observationele studies geen consistent voordeel van DOAC boven VKA voor AF; bij eGFR <15 is VKA standaard.\n\n## Monitoring\n\nControleer nierfunctie minimaal eenmaal per jaar bij DOAC; frequenter bij acute ziekte, dehydratie of dosisaanpassingsindicaties. Dabigatran: specifiek richtlijn 12/(geschatte jaarlijkse GFR-daling) maanden. Streef APTT/anti-Xa bij UFH-gebruik bij HD onveranderd.","related":["https://hartvaat.nl/kennis/antistolling/doac-versus-vka-keuze/","https://hartvaat.nl/kennis/antistolling/laagmoleculairgewicht-heparine/","https://hartvaat.nl/kennis/antistolling/antistolling-bij-ouderen/","https://hartvaat.nl/kennis/antistolling/nsaids-en-nierziekte/"],"sources":[{"label":"KDIGO 2024 CKD Guidelines","url":"https://doi.org/10.1016/j.kint.2023.10.018"},{"label":"ESC 2020 AF Guidelines — DOAC bij CKD","url":"https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehaa612"},{"label":"Apixaban bij dialyse (RENAL-AF) — Pokorney et al., JAMA 2020","url":"https://doi.org/10.1001/jama.2020.17979"},{"label":"Farmacotherapeutisch Kompas — DOAC dosering bij nierinsufficiëntie","url":"https://www.farmacotherapeutischkompas.nl/"}],"articles":[{"url":"https://hartvaat.nl/2026/04/07/vrouwen-hebben-slechtere-uitkomsten-na-een-herseninfarct-ondanks-antistolling-bi/","title":"Vrouwen hebben slechtere uitkomsten na een herseninfarct ondanks antistolling bij atriumfibrilleren (ASPERA-R)","published":"2026-07-17"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/02/23/ijzertekort-bij-chronische-nierziekte-en-hartfalen-expertperspectieven/","title":"IJzertekort bij chronische nierziekte en hartfalen: expertperspectieven","published":"2026-03-04"},{"url":"https://hartvaat.nl/2024/10/21/shensong-yangxin-voorkomt-af-recidief-na-ablatie-bij-persisterend-af/","title":"Shensong Yangxin voorkomt AF-recidief na ablatie bij persisterend AF","published":"2024-10-21"},{"url":"https://hartvaat.nl/2020/04/28/apixaban-versus-warfarine-bij-af-met-gevorderde-ckd/","title":"Apixaban versus warfarine bij AF met gevorderde CKD","published":"2020-04-28"},{"url":"https://hartvaat.nl/2020/03/17/klinische-en-farmacologische-effecten-van-apixaban-dosisaanpassing-aristotle/","title":"Klinische en farmacologische effecten van apixaban-dosisaanpassing: ARISTOTLE","published":"2020-03-17"},{"url":"https://hartvaat.nl/2018/03/13/doac-s-bij-af-met-ckd-systematische-review-werkzaamheid-en-veiligheid/","title":"DOAC's bij AF met CKD: systematische review werkzaamheid en veiligheid","published":"2018-03-13"},{"url":"https://hartvaat.nl/2017/08/19/vergelijking-van-fibrinolytica-bij-stemi-lancet-netwerkmeta-analyse/","title":"Vergelijking van fibrinolytica bij STEMI: Lancet netwerkmeta-analyse","published":"2017-08-19"},{"url":"https://hartvaat.nl/2017/04/01/niet-ernstige-bloedingen-met-apixaban-versus-warfarine-bij-af/","title":"Niet-ernstige bloedingen met apixaban versus warfarine bij AF","published":"2017-04-01"},{"url":"https://hartvaat.nl/2017/01/01/axafa-afnet-5-apixaban-versus-vka-bij-af-ablatie-studieprotocol/","title":"AXAFA-AFNET 5: apixaban versus VKA bij AF-ablatie — studieprotocol","published":"2017-01-01"}],"as_of":"2026-03-12","licence":"Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hartvaat.nl (de url van het record). Samenvattingen zijn redactioneel werk van HartVaat; de oorspronkelijke publicaties blijven van hun uitgevers (doi). Geen medisch advies."}