# Antistolling bij chronische nierziekte

*Antistolling · Praktijk · https://hartvaat.nl/kennis/antistolling/antistolling-bij-ckd/*

Chronische nierziekte verhoogt zowel het trombo-embolisch als het bloedingsrisico — een dubbelzijdig dilemma bij antistollingsbeslissingen. Farmacokinetische veranderingen bij CKD beïnvloeden de klaring van alle anticoagulantia, met name dabigatran (80% renaal) en LMWH. Dosisaanpassing en regelmatige nierfunctiecontrole zijn essentieel.

## Kernbegrippen

- **Uremische trombocytopathie**: Verminderde trombocytenfunctie bij CKD door accumulatie van uremische toxines; verhoogt bloedingsrisico ook bij normale trombocytentelling.
- **Apixaban bij CKD**: Best gedocumenteerde DOAC bij ernstige CKD (eGFR 15-29): dosisreductiecriteria (leeftijd ≥80 + gewicht ≤60 kg of creatinine ≥133 µmol/l); off-label gebruik, maar meest gebruikt bij eGFR 15-29.
- **Warfarine-gerelateerde nefropathie**: Supratherapeutisch INR bij CKD kan glomerulaire micro-trombose veroorzaken; acute versnelling van CKD-progressie als complicatie van VKA.
- **VTE bij dialysepatiënten**: Dialysepatiënten zijn uitgesloten van DOAC-trials; VKA is de standaard maar TTR is lager bij hemodialyse door wisselende vitamine K-inname; UFH/LMWH per dialysesessie alternatieven.

## Farmacokinetische implicaties van CKD

Renale klaring van anticoagulantia varieert sterk: dabigatran 80%, edoxaban 50%, rivaroxaban 35%, apixaban 27%, UFH ~0% (hepatisch/reticuloendotheliaal), VKA <5% (vrijwel volledig hepatisch). Dit bepaalt direct de mate van accumulatie bij nierinsufficiëntie en het risico op bloedingen bij ongewijzigde dosering.

## DOAC-keuze per eGFR

- eGFR ≥50: alle DOACs normaal te gebruiken
- eGFR 30-50: apixaban (dosisreductiecriteria), rivaroxaban 15 mg bij AF, edoxaban 30 mg bij ≤60 kg of P-gp-remmers, dabigatran 110 mg bij AF (voorzichtig)
- eGFR 15-29: apixaban (off-label, dosisreductiecriteria); overige DOACs gecontra-indiceerd of onvoldoende data; VKA als alternatief
- eGFR <15 / dialyse: DOACs gecontra-indiceerd; VKA met strenge INR-controle; UFH per HD-sessie; apixaban 2,5 mg tweemaal daags bij HD voor AF (off-label, toenemend gebruik)

## VKA bij CKD

VKA is historisch de standaard maar heeft beperkingen bij CKD: TTR is lager door wisselende vitamine K-status, uremische pharmacodynamische effecten, interacties. Warfarine-nefropathie (supratherapeutisch INR) versnelt CKD-progressie. Bij eGFR 15-59 tonen observationele studies geen consistent voordeel van DOAC boven VKA voor AF; bij eGFR <15 is VKA standaard.

## Monitoring

Controleer nierfunctie minimaal eenmaal per jaar bij DOAC; frequenter bij acute ziekte, dehydratie of dosisaanpassingsindicaties. Dabigatran: specifiek richtlijn 12/(geschatte jaarlijkse GFR-daling) maanden. Streef APTT/anti-Xa bij UFH-gebruik bij HD onveranderd.

## Nieuwste evidence op hartvaat.nl

- 2026-07-17 [Vrouwen hebben slechtere uitkomsten na een herseninfarct ondanks antistolling bij atriumfibrilleren (ASPERA-R)](https://hartvaat.nl/2026/04/07/vrouwen-hebben-slechtere-uitkomsten-na-een-herseninfarct-ondanks-antistolling-bi/)
- 2026-03-04 [IJzertekort bij chronische nierziekte en hartfalen: expertperspectieven](https://hartvaat.nl/2026/02/23/ijzertekort-bij-chronische-nierziekte-en-hartfalen-expertperspectieven/)
- 2024-10-21 [Shensong Yangxin voorkomt AF-recidief na ablatie bij persisterend AF](https://hartvaat.nl/2024/10/21/shensong-yangxin-voorkomt-af-recidief-na-ablatie-bij-persisterend-af/)
- 2020-04-28 [Apixaban versus warfarine bij AF met gevorderde CKD](https://hartvaat.nl/2020/04/28/apixaban-versus-warfarine-bij-af-met-gevorderde-ckd/)
- 2020-03-17 [Klinische en farmacologische effecten van apixaban-dosisaanpassing: ARISTOTLE](https://hartvaat.nl/2020/03/17/klinische-en-farmacologische-effecten-van-apixaban-dosisaanpassing-aristotle/)
- 2018-03-13 [DOAC's bij AF met CKD: systematische review werkzaamheid en veiligheid](https://hartvaat.nl/2018/03/13/doac-s-bij-af-met-ckd-systematische-review-werkzaamheid-en-veiligheid/)
- 2017-08-19 [Vergelijking van fibrinolytica bij STEMI: Lancet netwerkmeta-analyse](https://hartvaat.nl/2017/08/19/vergelijking-van-fibrinolytica-bij-stemi-lancet-netwerkmeta-analyse/)
- 2017-04-01 [Niet-ernstige bloedingen met apixaban versus warfarine bij AF](https://hartvaat.nl/2017/04/01/niet-ernstige-bloedingen-met-apixaban-versus-warfarine-bij-af/)
- 2017-01-01 [AXAFA-AFNET 5: apixaban versus VKA bij AF-ablatie — studieprotocol](https://hartvaat.nl/2017/01/01/axafa-afnet-5-apixaban-versus-vka-bij-af-ablatie-studieprotocol/)

## Bronnen

- KDIGO 2024 CKD Guidelines https://doi.org/10.1016/j.kint.2023.10.018
- ESC 2020 AF Guidelines — DOAC bij CKD https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehaa612
- Apixaban bij dialyse (RENAL-AF) — Pokorney et al., JAMA 2020 https://doi.org/10.1001/jama.2020.17979
- Farmacotherapeutisch Kompas — DOAC dosering bij nierinsufficiëntie https://www.farmacotherapeutischkompas.nl/

---
Kennispagina, stand 2026-03-12. Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hartvaat.nl (de url van het record). Samenvattingen zijn redactioneel werk van HartVaat; de oorspronkelijke publicaties blijven van hun uitgevers (doi). Geen medisch advies.