# Directe orale anticoagulantia (DOAC's): overzicht

*Antistolling · Geneesmiddel · https://hartvaat.nl/kennis/antistolling/doacs-overzicht/*

Directe orale anticoagulantia (DOACs) hebben de behandeling van veneuze trombo-embolie en non-valvulair atriumfibrilleren ingrijpend veranderd. Met voorspelbaar farmacokinetisch profiel, vaste dosering en geen routinematige INR-monitoring bieden ze aanzienlijk praktisch voordeel ten opzichte van VKA. Vier DOACs zijn beschikbaar: apixaban, rivaroxaban, edoxaban (factor Xa-remmers) en dabigatran (directe trombineremmer).

## Kernbegrippen

- **Directe factor Xa-remmer**: Apixaban, rivaroxaban en edoxaban binden direct aan het actieve centrum van factor Xa en remmen de conversie van protrombine naar trombine; geen antitrombine III nodig.
- **Directe trombineremmer**: Dabigatran bindt direct aan trombine (factor IIa) en blokkeert alle trombine-gemedieerde functies; partieel renaal geklaard.
- **Non-valvulaire AF**: Atriumfibrilleren zonder mechanische klepprothese of reumatische mitralistenose; de populatie waarvoor DOACs zijn aangetoond te werken.
- **DOAC bij CKD**: Alle DOACs vereisen dosisaanpassing bij nierinsufficiëntie; contra-indicatie bij eGFR <15 ml/min (apixaban) tot <30 ml/min (dabigatran); zie individuele DOAC-pagina's.

## Voordelen ten opzichte van VKA

- Voorspelbaar farmacokinetisch profiel: vaste dosering, geen routinematige monitoring
- Sneller intrede van effect (piek binnen 1-4 uur)
- Kortere halfwaardetijd: sneller omkeerbaar bij stoppen
- Minder voedsel- en geneesmiddeleninteracties dan warfarine/acenocoumarol
- Minder intracraniële bloedingen dan VKA (alle trials)

## Indicaties per DOAC (overzicht)

Alle vier DOACs zijn geregistreerd voor:

- Non-valvulaire AF: beroerte- en SE-preventie
- VTE-behandeling en secundaire preventie
- VTE-profylaxe na electieve heup/knie-vervanging

Aanvullende indicaties per middel: rivaroxaban 2,5 mg + aspirine bij CCS/PAV (COMPASS-indicatie); apixaban bij specifieke oncologische VTE; zie individuele pagina's.

## Contra-indicaties (klasse)

- Mechanische hartklepprothesen (absoluut gecontra-indiceerd)
- Reumatische mitralistenose (geen bewijs, gecontra-indiceerd)
- Actieve ernstige bloeding
- Ernstige nierinsufficiëntie (variabel per DOAC)
- Ernstig leverlijden (Child-Pugh C)
- Zwangerschap en lactatie

## Praktisch gebruik

Bij overschakelen van VKA naar DOAC: start DOAC wanneer INR <2,0 (bij INR 2,0-2,5: start dezelfde dag met monitoring). Bij overschakelen DOAC naar VKA: start VKA overlap 3-5 dagen, stop DOAC wanneer INR ≥2,0 (twee opeenvolgende metingen). Vergeten dosis: innemen dezelfde dag zodra herinnerd; nooit dubbele dosis innemen. Medicatiekaart DOAC meegeven met patiëntinformatie.

## Nieuwste evidence op hartvaat.nl

- 2026-09-21 [HFpEF-risicoscore ontwikkeld voor primaire zorg met hoge HIV-prevalentie](https://hartvaat.nl/2026/09/12/hfpef-risicoscore-ontwikkeld-voor-primaire-zorg-met-hoge-hiv-prevalentie/)
- 2026-09-16 [Anticoagulatie bij apparaatgedetecteerde atriumfibrilleren: afwegen van netoclinisch voordeel](https://hartvaat.nl/2026/11/01/anticoagulatie-bij-apparaatgedetecteerde-atriumfibrilleren-afwegen-van-netoclini/)
- 2026-09-06 [Alternatieve toegangswegen voor TAVR bij ongunstige iliofemorale anatomie](https://hartvaat.nl/2026/10/01/alternatieve-toegangswegen-voor-tavr-bij-ongunstige-iliofemorale-anatomie/)
- 2026-08-30 [DOAC's verlagen risico op hersenbloeding en beroerte bij AF met eerdere ICH — meta-analyse](https://hartvaat.nl/2026/08/21/doac-s-verlagen-risico-op-hersenbloeding-en-beroerte-bij-af-met-eerdere-ich-meta/)
- 2026-08-29 [Doorbraakstroke onder DOAC's bij atriumfibrilleren vaak door niet-naleving of niet-cardioembolische oorzaken](https://hartvaat.nl/2026/09/01/doorbraakstroke-onder-doac-s-bij-atriumfibrilleren-vaak-door-niet-naleving-of-ni/)
- 2026-08-29 [LIBREXIA ACS: milvexian voorkomt geen events na een acuut coronair syndroom en bloedt niet minder, een klap voor de factor XI-hypothese in het ACS-domein](https://hartvaat.nl/2026/08/29/librexia-acs-milvexian-voorkomt-geen-events-na-een-acuut-coronair-syndroom-en-bl/)
- 2026-08-18 [Posteriorcirculatie-infarcten na doorbraakstroke op anticoagulantia duiden op slechtere prognose](https://hartvaat.nl/2026/10/15/posteriorcirculatie-infarcten-na-doorbraakstroke-op-anticoagulantia-duiden-op-sl/)
- 2026-08-12 [VIS-score voorspelt 28-daagse mortaliteit bij atriumfibrilleren met hemodynamische instabiliteit op de IC](https://hartvaat.nl/2026/06/01/vis-score-voorspelt-28-daagse-mortaliteit-bij-atriumfibrilleren-met-hemodynamisc/)
- 2026-07-04 [Acute bloeddrukverhoging tijdens ziekenhuisopname: hoe te handelen bij asymptomatische 'hypertensieve urgentie'?](https://hartvaat.nl/2026/05/26/acute-bloeddrukverhoging-tijdens-ziekenhuisopname-hoe-te-handelen-bij-asymptomat/)
- 2026-07-02 [AccuRhythm AI vermindert valse alarmen bij ILR met 62% — bespaart honderden klinische uren](https://hartvaat.nl/2026/05/26/accurhythm-ai-vermindert-valse-alarmen-bij-ilr-met-62-bespaart-honderden-klinisc/)
- 2026-05-23 [Intracardiale echocardiografie in de elektrofysiologie: gezamenlijk EHRA/EAPCI-statement](https://hartvaat.nl/2026/04/13/intracardiale-echocardiografie-in-de-elektrofysiologie-gezamenlijk-ehra-eapci-st/)
- 2026-03-25 [Hoe bouw je IL-1-remmers af bij recidiverende pericarditis? Strategieën voor afbouw en staken](https://hartvaat.nl/2026/03/25/hoe-bouw-je-il-1-remmers-af-bij-recidiverende-pericarditis-strategieen-voor-afbo/)
- 2026-03-25 [Cardiale betrokkenheid bij parasitaire infecties](https://hartvaat.nl/2026/03/25/cardiale-betrokkenheid-bij-parasitaire-infecties/)
- 2026-03-20 [DOAC of VKA bij kwetsbare ouderen met atriumfibrilleren?](https://hartvaat.nl/2026/03/05/doac-of-vka-bij-kwetsbare-ouderen-met-atriumfibrilleren/)
- 2026-02-18 [Bètablokkers na een myocardinfarct](https://hartvaat.nl/2026/02/18/betablokkers-na-een-myocardinfarct/)
- 2026-02-16 [Sluiting van het linker hartoor versus DOAC's na longembolie](https://hartvaat.nl/2026/02/16/sluiting-van-het-linker-hartoor-versus-doac-s-na-longembolie/)
- 2026-02-16 [Trends in gebruik van directe orale anticoagulantia: een case-controlstudie](https://hartvaat.nl/2026/02/16/trends-in-gebruik-van-directe-orale-anticoagulantia-een-case-controlstudie/)
- 2026-02-06 [Nierfunctiebeloop bij nieuw ontstaan HFrEF voorspelt de uitkomst](https://hartvaat.nl/2026/02/06/nierfunctiebeloop-bij-nieuw-ontstaan-hfref-voorspelt-de-uitkomst/)
- 2026-02-04 [200 joule als startenergie voor elektrische cardioversie bij atriumfibrilleren werkt goed en veilig](https://hartvaat.nl/2026/02/04/200-joule-als-startenergie-voor-elektrische-cardioversie-bij-atriumfibrilleren-w/)
- 2026-02-01 [Factor XI/XIa-remmers bij atriumfibrilleren: dosisrespons, werkzaamheid en veiligheid](https://hartvaat.nl/2026/02/01/factor-xi-xia-remmers-bij-atriumfibrilleren-dosisrespons-werkzaamheid-en-veiligh/)
- 2026-01-30 [Systemische embolische events bij boezemfibrilleren: een meta-analyse op patiëntniveau](https://hartvaat.nl/2026/01/30/systemische-embolische-events-bij-boezemfibrilleren-een-meta-analyse-op-patientn/)
- 2026-01-01 [Jackson-Pratt-drains verminderen pericardeffusie en atriumfibrilleren na CABG](https://hartvaat.nl/2026/01/01/jackson-pratt-drains-verminderen-pericardeffusie-en-atriumfibrilleren-na-cabg/)
- 2024-05-16 [ANNEXA-I: andexanet alfa bij factor Xa-remmer-geassocieerde intracerebrale bloeding — NEJM](https://hartvaat.nl/2024/05/16/annexa-i-andexanet-alfa-bij-factor-xa-remmer-geassocieerde-intracerebrale-bloedi/)
- 2023-06-06 [COMBINE AF: DOAC's versus warfarine over het nierfunctiespectrum — IPD meta-analyse](https://hartvaat.nl/2023/06/06/combine-af-doac-s-versus-warfarine-over-het-nierfunctiespectrum-ipd-meta-analyse/)
- 2023-02-08 [Stolling en atriumfibrilleren: systematische review en meta-analyse](https://hartvaat.nl/2023/02/08/stolling-en-atriumfibrilleren-systematische-review-en-meta-analyse/)
- 2023-02-07 [ECMO-CS: ECMO bij cardiogene shock verbetert overleving niet](https://hartvaat.nl/2023/02/07/ecmo-cs-ecmo-bij-cardiogene-shock-verbetert-overleving-niet/)
- 2022-08-30 [RIPCORD 2: routinematige FFR-meting versus conventionele angiografie](https://hartvaat.nl/2022/08/30/ripcord-2-routinematige-ffr-meting-versus-conventionele-angiografie/)
- 2022-07-15 [Wereldwijde trends in orale antistollingsgebruik bij AF (2010-2018)](https://hartvaat.nl/2022/07/15/wereldwijde-trends-in-orale-antistollingsgebruik-bij-af-2010-2018/)
- 2022-04-09 [Asundexian (factor XIa-remmer) versus apixaban bij AF: Lancet PACIFIC-AF](https://hartvaat.nl/2022/04/09/asundexian-factor-xia-remmer-versus-apixaban-bij-af-lancet-pacific-af/)
- 2021-01-27 [DOAC's en fractuurrisico: systematische review en meta-analyse](https://hartvaat.nl/2021/01/27/doac-s-en-fractuurrisico-systematische-review-en-meta-analyse/)

## Bronnen

- ESC 2020 AF Guidelines https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehaa612
- ESC 2019 PE/DVT Guidelines https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehz405
- Farmacotherapeutisch Kompas — DOAC's overzicht https://www.farmacotherapeutischkompas.nl/
- NHG-Standaard Atriumfibrilleren https://richtlijnen.nhg.org/standaarden/atriumfibrilleren

---
Kennispagina, stand 2026-03-12. Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hartvaat.nl (de url van het record). Samenvattingen zijn redactioneel werk van HartVaat; de oorspronkelijke publicaties blijven van hun uitgevers (doi). Geen medisch advies.