{"id":"dubbele-antistolling-indicaties","type":"kennis","url":"https://hartvaat.nl/kennis/antistolling/dubbele-antistolling-indicaties/","title":"Gecombineerde anticoagulatie en trombocytenaggregatieremming","kind":"Praktijk","group":"antistolling","group_label":"Antistolling","category":"algemeen","meta_description":"Gecombineerde anticoagulatie en trombocytenaggregatieremming verhoogt bloedingsrisico. Indicaties na PCI bij AF-patiënten, AUGUSTUS- en ENTRUST-trials en.","intro":"Gecombineerde anticoagulatie en trombocytenaggregatieremming (triple-therapie) vergroot het bloedingsrisico aanzienlijk maar is soms onvermijdelijk bij patiënten die zowel een OAC-indicatie (AF, klepprothese, VTE) als een antiplatelet-indicatie (recente PCI, ACS) hebben. Moderne trials tonen dat triple-therapie beperkt moet blijven en snel overgegaan moet worden op dubbele therapie (OAC + P2Y12-remmer).","key_terms":[{"term":"Triple-therapie","definition":"Combinatie van OAC (DOAC of VKA) + aspirine + P2Y12-remmer; maximale bloedingsreductie vereist: beperken tot 1-4 weken (maximaal na hoog trombo-embolisch risico ACS), daarna dubbele therapie."},{"term":"AUGUSTUS-trial","definition":"RCT: apixaban vs. VKA EN aspirine vs. placebo bij AF-patiënten na ACS/PCI; apixaban + clopidogrel zonder aspirine gaf minste bloedingen zonder meer ischemische events."},{"term":"ENTRUST-AF-PCI trial","definition":"RCT edoxaban + P2Y12-remmer vs. VKA triple-therapie bij AF post-PCI: minder bloedingen bij edoxaban dubbele therapie vs. VKA triple; vergelijkbare ischemische events."},{"term":"ARC-HBR bij AF + PCI","definition":"Patiënten met hoog bloedingsrisico (ARC-HBR criteria) en AF na PCI: streven naar kortste mogelijke antiplatelet-duur naast OAC; sommige patiënten: OAC monotherapie direct na stentplaatsing als extreme aanpak."}],"heading":"Gecombineerde anticoagulatie en trombocytenaggregatieremming: AF + PCI en andere indicaties","body_markdown":"## Klinische context\n\nDe meest voorkomende indicatie voor gecombineerde therapie is AF (OAC-indicatie) gecombineerd met recente PCI of ACS (DAPT-indicatie). Circa 5-10% van AF-patiënten ondergaat jaarlijks PCI. Triple-therapie (OAC + aspirine + P2Y12-remmer) verdubbelt het risico op ernstige bloedingen vergeleken met OAC alleen.\n\n## Moderne aanbeveling: beperken triple-therapie\n\nConform ESC 2023 ACS-richtlijn en 2020 AF-richtlijn:\n\n- Triple-therapie maximaal 1-4 weken na PCI bij ACS (afhankelijk van bloedings- vs. tromboserisico)\n- Daarna overstap naar dubbele therapie: OAC + clopidogrel (voorkeur) gedurende 12 maanden na ACS, 6 maanden na electieve PCI\n- Na 12 maanden: OAC monotherapie\n\n## Keuze van P2Y12-remmer bij triple/dubbele therapie\n\nClopidogrel heeft de voorkeur boven ticagrelor of prasugrel bij patiënten die ook OAC gebruiken: lager bloedingsrisico dan ticagrelor/prasugrel, bewijs van veiligheid in combinatie met OAC. Ticagrelor/prasugrel alleen overwegen bij hoog trombotisch risico en laag bloedingsrisico.\n\n## AUGUSTUS-aanbeveling\n\nApixaban + clopidogrel (zonder aspirine) is de best onderbouwde combinatie bij AF post-PCI: significant minder ernstige bloedingen dan VKA-gebaseerde triple-therapie, zonder meer MACE op 6 maanden. ENTRUST: edoxaban + P2Y12-remmer vergelijkbaar voordeel over VKA-triple. DOAC voorkeur boven VKA bij gecombineerde therapie.\n\n## Andere indicaties voor combinatie\n\n- VTE + recente ACS: overweeg DOAC + aspirine (geen P2Y12 tenzij PCI); duur beperken\n- Mechanische klep + ACS: VKA verplicht + aspirine + P2Y12-remmer kort; hoog bloedingsrisico, nauw monitoren","related":["https://hartvaat.nl/kennis/antistolling/dual-antiplatelet-therapy-dapt/","https://hartvaat.nl/kennis/antistolling/doac-versus-vka-keuze/","https://hartvaat.nl/kennis/antistolling/antistolling-bij-bloeding/","https://hartvaat.nl/kennis/antistolling/anticoagulatie-bij-klepprothese/"],"sources":[{"label":"AUGUSTUS Trial (apixaban na ACS/PCI bij AF) — Lopes et al., NEJM 2019","url":"https://doi.org/10.1056/NEJMoa1817083"},{"label":"ENTRUST-AF-PCI Trial (edoxaban na PCI bij AF) — Vranckx et al., Lancet 2019","url":"https://doi.org/10.1016/S0140-6736(19)32990-X"},{"label":"ESC 2023 ACS Guidelines — triple therapie","url":"https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehad191"},{"label":"ESC 2020 AF Guidelines","url":"https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehaa612"}],"articles":[{"url":"https://hartvaat.nl/2026/02/04/pulsed-field-ablatie-bereikt-vaker-complete-achterwandisolatie-dan-radiofrequent/","title":"Pulsed-field-ablatie bereikt vaker complete achterwandisolatie dan radiofrequente ablatie bij persisterend atriumfibrilleren","published":"2026-02-04"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/01/27/neo-minor-potente-p2y12-monotherapie-versus-dapt-na-pci-bij-stemi/","title":"NEO-MINOR: potente P2Y12-monotherapie versus DAPT na PCI bij STEMI","published":"2026-01-27"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/01/27/vroege-versus-late-gestageerde-pci-na-subintimale-re-entry-bij-cto/","title":"Vroege versus late gestageerde PCI na subintimale re-entry bij CTO","published":"2026-01-27"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/01/27/intracoronair-lage-dosis-rtpa-bij-primaire-pci-voor-stemi-rct/","title":"Intracoronair lage-dosis rtPA bij primaire PCI voor STEMI: RCT","published":"2026-01-27"},{"url":"https://hartvaat.nl/2025/12/13/complete-revascularisation-evaluation-meta-analyse-van-individuele-patientdata/","title":"Complete Revascularisation Evaluation: meta-analyse van individuele patiëntdata","published":"2025-12-13"},{"url":"https://hartvaat.nl/2025/11/27/vroege-aspirinestop-na-pci-bij-acs-gerandomiseerde-trial/","title":"Vroege aspirinestop na PCI bij ACS: gerandomiseerde trial","published":"2025-11-27"},{"url":"https://hartvaat.nl/2025/11/08/host-reduce-dapt-na-pci-naar-bloedingsrisico/","title":"HOST-REDUCE: DAPT na PCI naar bloedingsrisico","published":"2025-11-08"},{"url":"https://hartvaat.nl/2025/09/06/directe-versus-gestageerde-complete-revascularisatie-tijdens-index-opname-bij-st/","title":"Directe versus gestageerde complete revascularisatie tijdens index-opname bij STEMI","published":"2025-09-06"},{"url":"https://hartvaat.nl/2025/08/05/abelacimab-versus-rivaroxaban-bij-af-op-antiplaatjestherapie-subanalyse/","title":"Abelacimab versus rivaroxaban bij AF op antiplaatjestherapie: subanalyse","published":"2025-08-05"},{"url":"https://hartvaat.nl/2025/07/15/sort-out-xi-biomatrix-versus-duale-therapie-sirolimus-eluting-stent-bij-pci/","title":"SORT OUT XI: biomatrix versus duale-therapie sirolimus-eluting stent bij PCI","published":"2025-07-15"},{"url":"https://hartvaat.nl/2025/07/01/calcified-oct-versus-angiografie-bij-pci-van-verkalkte-laesies/","title":"CALCIFIED: OCT versus angiografie bij PCI van verkalkte laesies","published":"2025-07-01"},{"url":"https://hartvaat.nl/2025/03/25/antitrombotische-therapie-bij-af-na-acs-pci-augustus-gecombineerde-inzichten/","title":"Antitrombotische therapie bij AF na ACS/PCI: AUGUSTUS gecombineerde inzichten","published":"2025-03-25"},{"url":"https://hartvaat.nl/2025/01/02/oceanic-af-asundexian-versus-apixaban-bij-af-nejm/","title":"OCEANIC-AF: asundexian versus apixaban bij AF — NEJM","published":"2025-01-02"},{"url":"https://hartvaat.nl/2024/12/12/pci-bij-patienten-die-tavi-ondergaan-gerandomiseerde-trial-nejm/","title":"PCI bij patiënten die TAVI ondergaan: gerandomiseerde trial — NEJM","published":"2024-12-12"},{"url":"https://hartvaat.nl/2024/12/07/anticoagulatie-bij-device-gedetecteerd-af-met-zonder-vaatlijden-noah-artesia-gec/","title":"Anticoagulatie bij device-gedetecteerd AF met/zonder vaatlijden: NOAH+ARTESIA gecombineerd","published":"2024-12-07"},{"url":"https://hartvaat.nl/2024/12/03/nt-probnp-en-ecg-screening-bij-75-jarigen-voor-af-detectie-rct/","title":"NT-proBNP en ECG screening bij 75-jarigen voor AF-detectie: RCT","published":"2024-12-03"},{"url":"https://hartvaat.nl/2024/11/05/complete-versus-culprit-only-bij-ouderen-met-stemi-gerandomiseerde-trial/","title":"Complete versus culprit-only bij ouderen met STEMI: gerandomiseerde trial","published":"2024-11-05"},{"url":"https://hartvaat.nl/2024/09/14/oct-geleide-versus-angiografie-geleide-pci-bij-acs-gerandomiseerde-trial/","title":"OCT-geleide versus angiografie-geleide PCI bij ACS: gerandomiseerde trial","published":"2024-09-14"},{"url":"https://hartvaat.nl/2024/09/03/augustus-4-weg-vergelijking-antitrombotische-strategieen-bij-af-na-acs-pci/","title":"AUGUSTUS 4-weg vergelijking: antitrombotische strategieën bij AF na ACS/PCI","published":"2024-09-03"},{"url":"https://hartvaat.nl/2024/09/01/ticagrelor-monotherapie-na-acs-ipd-meta-analyse-van-vier-trials/","title":"Ticagrelor monotherapie na ACS: IPD meta-analyse van vier trials","published":"2024-09-01"},{"url":"https://hartvaat.nl/2024/07/02/n-of-1-trial-voor-anginaverificatie-voor-pci/","title":"N-of-1 trial voor anginaverificatie vóór PCI","published":"2024-07-02"},{"url":"https://hartvaat.nl/2024/07/01/dubbele-versus-enkele-cardioversie-bij-af-en-obesitas-jama-cardiology-rct/","title":"Dubbele versus enkele cardioversie bij AF en obesitas: JAMA Cardiology RCT","published":"2024-07-01"},{"url":"https://hartvaat.nl/2024/05/11/ivus-acs-ivus-geleide-pci-bij-acs-superieur-lancet/","title":"IVUS-ACS: IVUS-geleide PCI bij ACS superieur — Lancet","published":"2024-05-11"},{"url":"https://hartvaat.nl/2024/04/25/frame-ami-ffr-geleide-versus-complete-pci-bij-mi-nejm/","title":"FRAME-AMI: FFR-geleide versus complete PCI bij MI — NEJM","published":"2024-04-25"},{"url":"https://hartvaat.nl/2024/03/05/gelijktijdige-laa-occlusie-en-tavr-bij-af-haalbaarheid/","title":"Gelijktijdige LAA-occlusie en TAVR bij AF: haalbaarheid","published":"2024-03-05"},{"url":"https://hartvaat.nl/2023/10/19/october-oct-geleide-pci-bij-complexe-bifurcatielaesies-nejm/","title":"OCTOBER: OCT-geleide PCI bij complexe bifurcatielaesies — NEJM","published":"2023-10-19"},{"url":"https://hartvaat.nl/2023/09/07/fire-complete-revascularisatie-bij-ouderen-75-jaar-met-mi-nejm/","title":"FIRE: complete revascularisatie bij ouderen ≥75 jaar met MI — NEJM","published":"2023-09-07"},{"url":"https://hartvaat.nl/2023/08/29/stream-2-halve-dosis-tenecteplase-bij-ouderen-met-stemi/","title":"STREAM-2: halve-dosis tenecteplase bij ouderen met STEMI","published":"2023-08-29"},{"url":"https://hartvaat.nl/2023/05/21/prognose-van-ischemisch-cva-onder-orale-anticoagulatie-bij-af/","title":"Prognose van ischemisch CVA onder orale anticoagulatie bij AF","published":"2023-05-21"},{"url":"https://hartvaat.nl/2023/05/01/aware-uitgebreide-ablatie-vermindert-af-recidief-niet-boven-standaard-pvi/","title":"AWARE: uitgebreide ablatie vermindert AF-recidief niet boven standaard PVI","published":"2023-05-01"}],"as_of":"2026-03-12","licence":"Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hartvaat.nl (de url van het record). Samenvattingen zijn redactioneel werk van HartVaat; de oorspronkelijke publicaties blijven van hun uitgevers (doi). Geen medisch advies."}