# Gecombineerde anticoagulatie en trombocytenaggregatieremming

*Antistolling · Praktijk · https://hartvaat.nl/kennis/antistolling/dubbele-antistolling-indicaties/*

Gecombineerde anticoagulatie en trombocytenaggregatieremming (triple-therapie) vergroot het bloedingsrisico aanzienlijk maar is soms onvermijdelijk bij patiënten die zowel een OAC-indicatie (AF, klepprothese, VTE) als een antiplatelet-indicatie (recente PCI, ACS) hebben. Moderne trials tonen dat triple-therapie beperkt moet blijven en snel overgegaan moet worden op dubbele therapie (OAC + P2Y12-remmer).

## Kernbegrippen

- **Triple-therapie**: Combinatie van OAC (DOAC of VKA) + aspirine + P2Y12-remmer; maximale bloedingsreductie vereist: beperken tot 1-4 weken (maximaal na hoog trombo-embolisch risico ACS), daarna dubbele therapie.
- **AUGUSTUS-trial**: RCT: apixaban vs. VKA EN aspirine vs. placebo bij AF-patiënten na ACS/PCI; apixaban + clopidogrel zonder aspirine gaf minste bloedingen zonder meer ischemische events.
- **ENTRUST-AF-PCI trial**: RCT edoxaban + P2Y12-remmer vs. VKA triple-therapie bij AF post-PCI: minder bloedingen bij edoxaban dubbele therapie vs. VKA triple; vergelijkbare ischemische events.
- **ARC-HBR bij AF + PCI**: Patiënten met hoog bloedingsrisico (ARC-HBR criteria) en AF na PCI: streven naar kortste mogelijke antiplatelet-duur naast OAC; sommige patiënten: OAC monotherapie direct na stentplaatsing als extreme aanpak.

## Klinische context

De meest voorkomende indicatie voor gecombineerde therapie is AF (OAC-indicatie) gecombineerd met recente PCI of ACS (DAPT-indicatie). Circa 5-10% van AF-patiënten ondergaat jaarlijks PCI. Triple-therapie (OAC + aspirine + P2Y12-remmer) verdubbelt het risico op ernstige bloedingen vergeleken met OAC alleen.

## Moderne aanbeveling: beperken triple-therapie

Conform ESC 2023 ACS-richtlijn en 2020 AF-richtlijn:

- Triple-therapie maximaal 1-4 weken na PCI bij ACS (afhankelijk van bloedings- vs. tromboserisico)
- Daarna overstap naar dubbele therapie: OAC + clopidogrel (voorkeur) gedurende 12 maanden na ACS, 6 maanden na electieve PCI
- Na 12 maanden: OAC monotherapie

## Keuze van P2Y12-remmer bij triple/dubbele therapie

Clopidogrel heeft de voorkeur boven ticagrelor of prasugrel bij patiënten die ook OAC gebruiken: lager bloedingsrisico dan ticagrelor/prasugrel, bewijs van veiligheid in combinatie met OAC. Ticagrelor/prasugrel alleen overwegen bij hoog trombotisch risico en laag bloedingsrisico.

## AUGUSTUS-aanbeveling

Apixaban + clopidogrel (zonder aspirine) is de best onderbouwde combinatie bij AF post-PCI: significant minder ernstige bloedingen dan VKA-gebaseerde triple-therapie, zonder meer MACE op 6 maanden. ENTRUST: edoxaban + P2Y12-remmer vergelijkbaar voordeel over VKA-triple. DOAC voorkeur boven VKA bij gecombineerde therapie.

## Andere indicaties voor combinatie

- VTE + recente ACS: overweeg DOAC + aspirine (geen P2Y12 tenzij PCI); duur beperken
- Mechanische klep + ACS: VKA verplicht + aspirine + P2Y12-remmer kort; hoog bloedingsrisico, nauw monitoren

## Nieuwste evidence op hartvaat.nl

- 2026-02-04 [Pulsed-field-ablatie bereikt vaker complete achterwandisolatie dan radiofrequente ablatie bij persisterend atriumfibrilleren](https://hartvaat.nl/2026/02/04/pulsed-field-ablatie-bereikt-vaker-complete-achterwandisolatie-dan-radiofrequent/)
- 2026-01-27 [NEO-MINOR: potente P2Y12-monotherapie versus DAPT na PCI bij STEMI](https://hartvaat.nl/2026/01/27/neo-minor-potente-p2y12-monotherapie-versus-dapt-na-pci-bij-stemi/)
- 2026-01-27 [Vroege versus late gestageerde PCI na subintimale re-entry bij CTO](https://hartvaat.nl/2026/01/27/vroege-versus-late-gestageerde-pci-na-subintimale-re-entry-bij-cto/)
- 2026-01-27 [Intracoronair lage-dosis rtPA bij primaire PCI voor STEMI: RCT](https://hartvaat.nl/2026/01/27/intracoronair-lage-dosis-rtpa-bij-primaire-pci-voor-stemi-rct/)
- 2025-12-13 [Complete Revascularisation Evaluation: meta-analyse van individuele patiëntdata](https://hartvaat.nl/2025/12/13/complete-revascularisation-evaluation-meta-analyse-van-individuele-patientdata/)
- 2025-11-27 [Vroege aspirinestop na PCI bij ACS: gerandomiseerde trial](https://hartvaat.nl/2025/11/27/vroege-aspirinestop-na-pci-bij-acs-gerandomiseerde-trial/)
- 2025-11-08 [HOST-REDUCE: DAPT na PCI naar bloedingsrisico](https://hartvaat.nl/2025/11/08/host-reduce-dapt-na-pci-naar-bloedingsrisico/)
- 2025-09-06 [Directe versus gestageerde complete revascularisatie tijdens index-opname bij STEMI](https://hartvaat.nl/2025/09/06/directe-versus-gestageerde-complete-revascularisatie-tijdens-index-opname-bij-st/)
- 2025-08-05 [Abelacimab versus rivaroxaban bij AF op antiplaatjestherapie: subanalyse](https://hartvaat.nl/2025/08/05/abelacimab-versus-rivaroxaban-bij-af-op-antiplaatjestherapie-subanalyse/)
- 2025-07-15 [SORT OUT XI: biomatrix versus duale-therapie sirolimus-eluting stent bij PCI](https://hartvaat.nl/2025/07/15/sort-out-xi-biomatrix-versus-duale-therapie-sirolimus-eluting-stent-bij-pci/)
- 2025-07-01 [CALCIFIED: OCT versus angiografie bij PCI van verkalkte laesies](https://hartvaat.nl/2025/07/01/calcified-oct-versus-angiografie-bij-pci-van-verkalkte-laesies/)
- 2025-03-25 [Antitrombotische therapie bij AF na ACS/PCI: AUGUSTUS gecombineerde inzichten](https://hartvaat.nl/2025/03/25/antitrombotische-therapie-bij-af-na-acs-pci-augustus-gecombineerde-inzichten/)
- 2025-01-02 [OCEANIC-AF: asundexian versus apixaban bij AF — NEJM](https://hartvaat.nl/2025/01/02/oceanic-af-asundexian-versus-apixaban-bij-af-nejm/)
- 2024-12-12 [PCI bij patiënten die TAVI ondergaan: gerandomiseerde trial — NEJM](https://hartvaat.nl/2024/12/12/pci-bij-patienten-die-tavi-ondergaan-gerandomiseerde-trial-nejm/)
- 2024-12-07 [Anticoagulatie bij device-gedetecteerd AF met/zonder vaatlijden: NOAH+ARTESIA gecombineerd](https://hartvaat.nl/2024/12/07/anticoagulatie-bij-device-gedetecteerd-af-met-zonder-vaatlijden-noah-artesia-gec/)
- 2024-12-03 [NT-proBNP en ECG screening bij 75-jarigen voor AF-detectie: RCT](https://hartvaat.nl/2024/12/03/nt-probnp-en-ecg-screening-bij-75-jarigen-voor-af-detectie-rct/)
- 2024-11-05 [Complete versus culprit-only bij ouderen met STEMI: gerandomiseerde trial](https://hartvaat.nl/2024/11/05/complete-versus-culprit-only-bij-ouderen-met-stemi-gerandomiseerde-trial/)
- 2024-09-14 [OCT-geleide versus angiografie-geleide PCI bij ACS: gerandomiseerde trial](https://hartvaat.nl/2024/09/14/oct-geleide-versus-angiografie-geleide-pci-bij-acs-gerandomiseerde-trial/)
- 2024-09-03 [AUGUSTUS 4-weg vergelijking: antitrombotische strategieën bij AF na ACS/PCI](https://hartvaat.nl/2024/09/03/augustus-4-weg-vergelijking-antitrombotische-strategieen-bij-af-na-acs-pci/)
- 2024-09-01 [Ticagrelor monotherapie na ACS: IPD meta-analyse van vier trials](https://hartvaat.nl/2024/09/01/ticagrelor-monotherapie-na-acs-ipd-meta-analyse-van-vier-trials/)
- 2024-07-02 [N-of-1 trial voor anginaverificatie vóór PCI](https://hartvaat.nl/2024/07/02/n-of-1-trial-voor-anginaverificatie-voor-pci/)
- 2024-07-01 [Dubbele versus enkele cardioversie bij AF en obesitas: JAMA Cardiology RCT](https://hartvaat.nl/2024/07/01/dubbele-versus-enkele-cardioversie-bij-af-en-obesitas-jama-cardiology-rct/)
- 2024-05-11 [IVUS-ACS: IVUS-geleide PCI bij ACS superieur — Lancet](https://hartvaat.nl/2024/05/11/ivus-acs-ivus-geleide-pci-bij-acs-superieur-lancet/)
- 2024-04-25 [FRAME-AMI: FFR-geleide versus complete PCI bij MI — NEJM](https://hartvaat.nl/2024/04/25/frame-ami-ffr-geleide-versus-complete-pci-bij-mi-nejm/)
- 2024-03-05 [Gelijktijdige LAA-occlusie en TAVR bij AF: haalbaarheid](https://hartvaat.nl/2024/03/05/gelijktijdige-laa-occlusie-en-tavr-bij-af-haalbaarheid/)
- 2023-10-19 [OCTOBER: OCT-geleide PCI bij complexe bifurcatielaesies — NEJM](https://hartvaat.nl/2023/10/19/october-oct-geleide-pci-bij-complexe-bifurcatielaesies-nejm/)
- 2023-09-07 [FIRE: complete revascularisatie bij ouderen ≥75 jaar met MI — NEJM](https://hartvaat.nl/2023/09/07/fire-complete-revascularisatie-bij-ouderen-75-jaar-met-mi-nejm/)
- 2023-08-29 [STREAM-2: halve-dosis tenecteplase bij ouderen met STEMI](https://hartvaat.nl/2023/08/29/stream-2-halve-dosis-tenecteplase-bij-ouderen-met-stemi/)
- 2023-05-21 [Prognose van ischemisch CVA onder orale anticoagulatie bij AF](https://hartvaat.nl/2023/05/21/prognose-van-ischemisch-cva-onder-orale-anticoagulatie-bij-af/)
- 2023-05-01 [AWARE: uitgebreide ablatie vermindert AF-recidief niet boven standaard PVI](https://hartvaat.nl/2023/05/01/aware-uitgebreide-ablatie-vermindert-af-recidief-niet-boven-standaard-pvi/)

## Bronnen

- AUGUSTUS Trial (apixaban na ACS/PCI bij AF) — Lopes et al., NEJM 2019 https://doi.org/10.1056/NEJMoa1817083
- ENTRUST-AF-PCI Trial (edoxaban na PCI bij AF) — Vranckx et al., Lancet 2019 https://doi.org/10.1016/S0140-6736(19)32990-X
- ESC 2023 ACS Guidelines — triple therapie https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehad191
- ESC 2020 AF Guidelines https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehaa612

---
Kennispagina, stand 2026-03-12. Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hartvaat.nl (de url van het record). Samenvattingen zijn redactioneel werk van HartVaat; de oorspronkelijke publicaties blijven van hun uitgevers (doi). Geen medisch advies.