# Laagmoleculairgewichtsheparine (LMWH): nadroparine, enoxaparine

*Antistolling · Geneesmiddel · https://hartvaat.nl/kennis/antistolling/laagmoleculairgewicht-heparine/*

Laagmoleculairgewichtsheparine (LMWH) zijn gefractioneerde heparines die preferentieel factor Xa remmen (via antitrombine III) met beperkt effect op trombine. Ze worden subcutaan toegediend met voorspelbaar farmacokinetisch profiel, waardoor routinematige monitoring in de meeste situaties niet noodzakelijk is. Toepassing: behandeling en profylaxe van VTE, ACS, en overbrugging bij perioperatief gebruik.

## Kernbegrippen

- **Anti-Xa:trombine ratio**: LMWH heeft een anti-Xa:anti-IIa ratio van 2:1 tot 4:1 (afhankelijk van molecuulgewicht); UFH heeft ratio ~1:1; hogere anti-Xa specificiteit geeft beter farmacokinetisch profiel.
- **Anti-Xa monitoring**: Noodzakelijk bij LMWH in bijzondere situaties: nierinsufficiëntie (eGFR 15-30), gewicht >100 kg of <45 kg, zwangerschap met mechanische klep; therapeutisch: piek anti-Xa 0,5-1,0 IU/ml (2x/dag) of 1,0-2,0 IU/ml (1x/dag).
- **Heparine-geïnduceerde trombocytopenie (HIT)**: Ernstige immuungemedieerde bijwerking met trombocytendaling (>50% baseline) en paradoxe tromboserisico (arterieel + veneus) door HIT-antistoffen; monitoring trombocytengetal bij LMWH bij IC-patiënten.
- **Protaminesulfaat**: Antidotum voor heparine en gedeeltelijk voor LMWH: neutraliseert 60-80% van LMWH anti-Xa-activiteit; gegeven bij ernstige bloeding onder LMWH.

## Beschikbare LMWH's in Nederland

- Nadroparine (Fraxiparine): meest gebruikt in NL; profylactisch 2850 IE (laag risico) tot 5700 IE SC 1x/dag; therapeutisch gewichtsaangepast
- Enoxaparine (Clexane): 1 mg/kg SC 2x/dag therapeutisch; 40 mg SC 1x/dag profylactisch; sterk bewezen bij ACS (ESSENCE, SYNERGY trials)
- Dalteparine (Fragmin): voorkeur bij kankerpatiënten met VTE (CLOT-trial) vóór introductie DOACs; 200 IE/kg SC 1x/dag

## Indicaties

- VTE-behandeling (als startfase voor VKA of edoxaban/dabigatran)
- Profylaxe bij hoog-risico chirurgie, medische patiënten met immobilisatie
- Bridging bij perioperatieve VKA-omzetting
- ACS: enoxaparine als alternatief voor UFH bij NSTE-ACS
- Zwangerschap met mechanische klep (VKA-vrije periode)

## Nierinsufficiëntie

LMWH cumuleren bij nierinsufficiëntie (renale klaring). Voorzichtigheid bij eGFR <30 ml/min: anti-Xa-monitoring verplicht (piek 4 uur na injectie). UFH heeft de voorkeur bij ernstige nierinsufficiëntie (eGFR <15) vanwege niet-renale klaring.

## HIT-risico

LMWH heeft lager HIT-risico dan UFH (0,1% vs. 1-3%). Monitor trombocyten bij LMWH bij IC-patiënten na dag 4. Bij HIT: stop alle heparine-producten direct; start argatroban of fondaparinux als alternatief.

## Bronnen

- CLOT Trial (dalteparine bij kanker-VTE) — Lee et al., NEJM 2003 https://doi.org/10.1056/NEJMoa025313
- ESSENCE Trial (enoxaparine bij NSTE-ACS) — Cohen et al., NEJM 1997 https://doi.org/10.1056/NEJM199708141370701
- ESC 2019 PE/DVT Guidelines https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehz405
- Farmacotherapeutisch Kompas — LMWH https://www.farmacotherapeutischkompas.nl/

---
Kennispagina, stand 2026-03-12. Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hartvaat.nl (de url van het record). Samenvattingen zijn redactioneel werk van HartVaat; de oorspronkelijke publicaties blijven van hun uitgevers (doi). Geen medisch advies.