{"id":"ongefractioneerde-heparine","type":"kennis","url":"https://hartvaat.nl/kennis/antistolling/ongefractioneerde-heparine/","title":"Ongefractioneerde heparine: gebruik en monitoring","kind":"Geneesmiddel","group":"antistolling","group_label":"Antistolling","category":"algemeen","meta_description":"Ongefractioneerde heparine (UFH) wordt IV gegeven bij hoog-urgente situaties. APTT-monitoring, dosisschema's en voordelen bij nierinsufficiëntie en snel.","intro":"Ongefractioneerde heparine (UFH) is het oudste anticoagulans en blijft de eerste keuze in hoog-urgente situaties die snelle titratie en omkeerbaar anticoagulantie vereisen: STEMI/NSTE-ACS per-procedure, massieve longembolie, noodchirurgie bij anticoagulatie, en patiënten met ernstige nierinsufficiëntie waarbij LMWH en DOACs gecontra-indiceerd zijn.","key_terms":[{"term":"APTT (geactiveerde partiële tromboplastinetijd)","definition":"Monitor voor UFH-therapie: therapeutisch APTT 60-100 seconden (1,5-2,5x normaalwaarde); bepaal 6 uur na startbolus en na elke dosisaanpassing."},{"term":"UFH-bolus en infusie","definition":"Standaard: bolus 60-80 IU/kg IV (max 5000 IU), gevolgd door continu infuus 12-15 IU/kg/uur (max 1000 IU/uur); aanpassen op geleide van APTT."},{"term":"Heparine-resistentie","definition":"Onvoldoende APTT-respons bij hoge UFH-doses; oorzaken: AT-III-deficiëntie, acutefaserespons, hoge factor VIII; overweeg AT-III-suppletie of overstap naar directe trombineremmer."},{"term":"Protaminesulfaat neutralisatie","definition":"1 mg protamine neutraliseert 100 IU UFH; gebaseerd op UFH gegeven in de afgelopen 2-3 uur; bij overdosering: protamine 25-50 mg IV langzaam (bradycardie, hypotensie als bijwerking)."}],"heading":"Ongefractioneerde heparine: gebruik, APTT-monitoring en speciale situaties","body_markdown":"## Werkingsmechanisme\n\nUFH versterkt antitrombine III (AT-III), een serine protease inhibitor die trombine (IIa) en factor Xa remt. UFH bindt aan AT-III en induceert een conformatieverandering die de reactiesnelheid met trombine en Xa verhoogt met een factor 1000. Anti-IIa:anti-Xa ratio bij UFH ~1:1 (versus LMWH 1:2 tot 1:4). Korte halfwaardetijd (60-90 min) en niet-renale klaring zijn de belangrijkste voordelen.\n\n## Indicaties\n\n- PCI/STEMI per-procedure anticoagulatie (bolus 70-100 IU/kg)\n- NSTE-ACS (infuus bij conservatief beleid of per-procedure)\n- Massieve longembolie (bij trombolyse of chirurgische embolectomie)\n- Perioperatieve bridging in directe periode rondom procedure\n- Nierinsufficiëntie (eGFR <15): LMWH onveilig, UFH veilig\n- IC-patiënten met snel wisselende nierfunctie\n\n## Monitoring\n\nAPTT 6 uur na start en na elke dosisaanpassing. Therapeutisch APTT: 60-100 seconden (laboratoriumspecifiek; 1,5-2,5x normaal). Heparine nomogram versnelt dosistitratie. Anti-Xa-meting (0,3-0,7 IU/ml therapeutisch voor UFH) bij heparine-resistentie of APTT-betrouwbaarheidsproblemen (lupus anticoagulans).\n\n## Complicaties\n\n- HIT: 1-3% na 5-14 dagen (LMWH 10x lager risico); monitor trombocyten dagelijks bij IC-patiënten\n- Bloeding: protamine als antidotum\n- Osteoporose bij langdurig gebruik (>3 maanden): LMWH voorkeur bij langdurige indicatie\n- Hyperkaliëmie (aldosteronremming): controleer kalium bij langdurig gebruik","related":["https://hartvaat.nl/kennis/antistolling/laagmoleculairgewicht-heparine/","https://hartvaat.nl/kennis/antistolling/antidota-anticoagulantia/","https://hartvaat.nl/kennis/antistolling/stemi/","https://hartvaat.nl/kennis/antistolling/antistolling-bij-ckd/"],"sources":[{"label":"ESC 2023 ACS Guidelines — UFH bij PCI","url":"https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehad191"},{"label":"ESC 2019 PE/DVT Guidelines — massieve LE behandeling","url":"https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehz405"},{"label":"Farmacotherapeutisch Kompas — heparine","url":"https://www.farmacotherapeutischkompas.nl/"}],"articles":[],"as_of":"2026-03-12","licence":"Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hartvaat.nl (de url van het record). Samenvattingen zijn redactioneel werk van HartVaat; de oorspronkelijke publicaties blijven van hun uitgevers (doi). Geen medisch advies."}