# ABC-pad bij AF: geïntegreerde aanpak

*Atriumfibrilleren · Praktijk · https://hartvaat.nl/kennis/atriumfibrilleren/abc-pad-af/*

Het ABC-pad (Atrial fibrillation Better Care) was de gestructureerde behandelaanpak uit de ESC-richtlijn AF 2020, die vervolgens in 2024 werd doorontwikkeld tot het AF-CARE-pad. Het ABC-concept benadrukte dat AF-management verder gaat dan ritme- en frequentiecontrole — comorbiditeiten en cardiovasculair risico verdienen gelijkwaardige aandacht.

## Kernbegrippen

- **ABC-pad**: Atrial fibrillation Better Care: A = Anticoagulation/Avoid stroke, B = Better symptom control, C = Cardiovascular risk reduction/Comorbidity management.
- **A: Anticoagulation**: Stroke-preventie via DOAC op basis van CHA₂DS₂-VASc score; eerste en belangrijkste component — beroertepreventievoordeel overstijgt alle andere interventies.
- **B: Better symptom control**: Rate vs. rhythm control beslissing op basis van klachten, leeftijd en patiëntvoorkeur; ablatie overwegen bij symptomatisch paroxysmaal AF.
- **C: Cardiovascular risk**: Hypertensiebehandeling, gewichtsreductie, diabetesregulatie, slaapapneubehandeling, alcoholbeperking, cardiorevalidatie — elk vermindert AF-burden en cardiovasculair risico.
- **Geïntegreerde zorg**: ABC-compliance geassocieerd met betere uitkomsten: studies tonen lager beroerterisico, minder hartfalenopnames en lagere mortaliteit bij volledig ABC-geïmplementeerde zorg.

## A: Anticoagulation — voorkomen van beroerte

Beroertepreventie via DOAC is de meest impactvolle interventie bij AF. A-component: (1) CHA₂DS₂-VASc berekenen bij elke nieuwe AF-diagnose; (2) DOAC starten bij score ≥2 (man) of ≥3 (vrouw); (3) controle op therapietrouw en correcte dosering. Herhaaldelijk gebleken dat een significante deel van de AF-patiënten met indicatie voor anticoagulatie geen DOAC ontvangt — implementatiegap.

## B: Better symptom control — rate vs. rhythm

Twee behandelstrategieën: (1) Frequentiecontrole: bètablokker, non-DHP calciumantagonist of digoxine — eerste keuze bij permanent AF of ouderen met milde klachten; (2) Ritmecontrole: antiaritmicа of katheterablatie — bij symptomatisch paroxismaal/persisterend AF. EAST-AFNET 4 bevestigt meerwaarde van vroege ritmecontrole. Patiëntwaarden en klachten zijn leidend.

## C: Cardiovascular risk reduction

Modificeerbare risicofactoren voor AF-progressie en cardiovasculaire schade:

- Hypertensie: behandel naar streefwaarde <130/80 mmHg; ACE-remmer/ARB kunnen AF-last verminderen (pleiotrope effecten op atriaal remodelering).
- Obesitas: elke 10% gewichtsreductie vermindert AF-episoden significant (LEGACY, CARDIO-FIT).
- Slaapapneu: CPAP bij AHI >15 vermindert AF-recidief na ablatie.
- Diabetes: intensieve glycemische regulatie vermindert atriale fibrose.
- Alcohol: beperken tot <10 g/dag.
- Lichamelijke activiteit: matige inspanning beschermend; overmatige intensieve sport verhoogt AF-risico bij mannen.

## Klinische implementatie en uitkomsten

Studies (AFFIRM-match, LEGACY) tonen dat volledig ABC-geïmplementeerde patiënten significant lagere cardiovasculaire uitkomsten hebben: minder beroertes, minder hartfalenopnames, lagere mortaliteit. ABC-checklist als standaard bij elke AF-polikliniekbezoek verhoogt implementatiegraad.

## Nieuwste evidence op hartvaat.nl

- 2026-02-03 [Gecombineerde pulsed field-ablatie en linker-atriumoorsluiting: haalbaarheid en uitkomsten](https://hartvaat.nl/2026/02/03/gecombineerde-pulsed-field-ablatie-en-linker-atriumoorsluiting-haalbaarheid-en-u/)
- 2025-03-28 [Geïnhaleerde flecaïnide voor cardioversie van recent-onset AF: Lancet](https://hartvaat.nl/2025/03/28/geinhaleerde-flecainide-voor-cardioversie-van-recent-onset-af-lancet/)
- 2023-07-04 [Cognitieve gedragstherapie verbetert kwaliteit van leven bij symptomatisch AF](https://hartvaat.nl/2023/07/04/cognitieve-gedragstherapie-verbetert-kwaliteit-van-leven-bij-symptomatisch-af/)

## Bronnen

- ESC 2024 AF Guidelines (AF-CARE pathway) https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehae272
- ESC 2020 AF Guidelines (ABC pathway) https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehaa612
- NHG-Standaard Atriumfibrilleren https://richtlijnen.nhg.org/standaarden/atriumfibrilleren

---
Kennispagina, stand 2026-03-12. Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hartvaat.nl (de url van het record). Samenvattingen zijn redactioneel werk van HartVaat; de oorspronkelijke publicaties blijven van hun uitgevers (doi). Geen medisch advies.