{"id":"af-bij-ouderen","type":"kennis","url":"https://hartvaat.nl/kennis/atriumfibrilleren/af-bij-ouderen/","title":"Atriumfibrilleren bij kwetsbare ouderen","kind":"Praktijk","group":"atriumfibrilleren","group_label":"Atriumfibrilleren","category":"atriumfibrilleren","meta_description":"Atriumfibrilleren bij kwetsbare ouderen vereist specifieke aandacht voor polyfarmacie, valbloeding, cognitie en therapievoorkeur. Leer de klinische afwegingen en behandelaanpassing.","intro":"Atriumfibrilleren is het meest prevalent bij ouderen: bij 80-plussers heeft 15% AF. Bij kwetsbare ouderen zijn de behandelbeslissingen complexer: hogere beroerte- én bloedingsrisico's, polyfarmacie-interacties, valrisico, cognitieve beperkingen en verminderde therapietrouw vragen om een individuele benadering. Toch is anticoagulatie bij de meeste kwetsbare ouderen de beste keuze.","key_terms":[{"term":"Kwetsbare oudere (frailty)","definition":"Oudere met verminderde reserves en verhoogde kwetsbaarheid voor stressoren; frailty verhoogt zowel beroerte- als bloedingsrisico; Fried-criteria of Clinical Frailty Scale voor beoordeling."},{"term":"Valrisico en anticoagulatie","definition":"Valrisico is geen goede reden om anticoagulatie te onthouden: een patiënt moet gemiddeld 295 maal per jaar vallen voor het verhoogde subduraalrisico door antistolling het beroertevoordeel neutraliseert."},{"term":"DOAC bij ouderen","definition":"DOAC's zijn veiliger dan warfarine bij ouderen (minder intracraniaal bloedingsrisico); doseringaanpassing bij nierfunctievermindering noodzakelijk."},{"term":"Gedeelde besluitvorming bij dementie","definition":"Bij cognitief beperkte patiënt: betrek wettelijk vertegenwoordiger; bespreek behandeldoelen en levenskwaliteit als primaire uitkomsten."},{"term":"Deintensivering van therapie","definition":"Bij extreem kwetsbare ouderen of eindstadium andere ziekte: heroverweeg nut van anticoagulatie; bloedingsrisico kan beroertevoordeel overstijgen bij levensverwachting <6 maanden."}],"heading":"Atriumfibrilleren bij kwetsbare ouderen: balans van risico en behandeling","body_markdown":"## Epidemiologie\n\nAF-prevalentie stijgt sterk met de leeftijd: <65 jaar <2%; 65–74 jaar ~6%; 75–84 jaar ~10%; ≥85 jaar ~15%. Ouderen hebben gemiddeld hogere CHA₂DS₂-VASc scores en daarmee hogere absolute beroerterisico's — anticoagulatievoordeel is dan groter. Tegelijk zijn bloedingsrisico's verhoogd door polyfarmacie, nierinsufficiëntie en valrisico.\n\n## Anticoagulatie: het valargument ontkracht\n\nValrisico bij ouderen wordt vaak onterecht aangehaald als reden om anticoagulatie te onthouden. Kwantificering: risico op subduraal hematoom bij een val is ~2% per val, maar beroerterisico bij niet-behandeld AF bij hoge CHA₂DS₂-VASc score is 5–8% per jaar. Een patiënt zou >200 maal per jaar moeten vallen voor het bloedingsrisico het beroertevoordeel neutraliseert. Valpreventie (ergotherapie, loophulpmiddelen) is de juiste aanpak — niet staken van anticoagulatie.\n\n## DOAC-keuze bij nierfunctiestoornissen\n\nBij ouderen met verlaagde eGFR: voorkeur voor apixaban (minder renale klaring, 27%) boven rivaroxaban (35%) en dabigatran (80% renaal) — apixaban veiliger bij eGFR 25–50. Bij eGFR <15: DOAC's gecontra-indiceerd; VKA (met strikte INR-controle) als alternatief.\n\n## Frequentiecontrole bij ouderen\n\nLenient streefwaarde (<110 spm) bijzonder geschikt bij ouderen — minder medicatielast. Cave bij bètablokkers: vermoeidheid, duizeligheid, valbewustzijn. Digoxine optie bij inactieve patiënten; lagere dosis vanwege nierfunctie.\n\n## Ritmecontrole en ablatie bij ouderen\n\nKatheterablatie bij geselecteerde ouderen (biologische leeftijd 70–80 jaar zonder ernstige comorbiditeiten): vergelijkbare succeskans en veiligheid als bij jongere patiënten — leeftijd alléén is geen contra-indicatie. Klinische beoordeling van functionele status en behandeldoelen bepaalt de keuze.","related":["https://hartvaat.nl/kennis/atriumfibrilleren/wat-is-atriumfibrilleren/","https://hartvaat.nl/kennis/atriumfibrilleren/chadsvasc-score/","https://hartvaat.nl/kennis/atriumfibrilleren/hasbled-score/","https://hartvaat.nl/kennis/atriumfibrilleren/perioperatief-beleid-af/"],"sources":[{"label":"ESC 2024 AF Guidelines","url":"https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehae272"},{"label":"ARISTOTLE — NEJM 2011","url":"https://doi.org/10.1056/NEJMoa1107039"},{"label":"NHG-Standaard Atriumfibrilleren","url":"https://richtlijnen.nhg.org/standaarden/atriumfibrilleren"}],"articles":[{"url":"https://hartvaat.nl/2026/08/28/single-af-doac-beschermt-patienten-met-atriumfibrilleren-en-een-risicofactor-zon/","title":"SINGLE-AF: DOAC beschermt patiënten met atriumfibrilleren en één risicofactor, zonder meer ernstige bloedingen","published":"2026-08-28"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/07/31/15-mg-edoxaban-na-pci-bij-atriumfibrilleren-met-hoog-bloedingrisico-geen-superie/","title":"15 mg edoxaban na PCI bij atriumfibrilleren met hoog bloedingrisico — geen superieure uitkomst","published":"2026-08-15"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/07/31/atenolol-vermindert-postoperatief-atriumfibrilleren-na-hartchirurgie/","title":"Atenolol vermindert postoperatief atriumfibrilleren na hartchirurgie","published":"2026-08-15"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/06/02/smartphone-app-voor-symptoomregistratie-na-ablatie-bij-atriumfibrilleren-isolati/","title":"Smartphone-app voor symptoomregistratie na ablatie bij atriumfibrilleren — ISOLATION","published":"2026-08-12"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/06/02/catheterablatie-bij-atriumfibrilleren-in-cardiale-amyloidose-levert-42-ritmievri/","title":"Catheterablatie bij atriumfibrilleren in cardiale amyloïdose levert 42% ritmievrije patiënten op — AMYL-AF","published":"2026-08-11"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/08/10/factor-xi-remming-de-hypothese-de-belofte-en-de-les-van-librexia-acs/","title":"Factor XI-remming: de hypothese, de belofte en de les van LIBREXIA ACS","published":"2026-08-10"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/06/27/oac-monotherapie-is-superieur-aan-combinatie-met-antiplatelets-bij-stabiele-ccs-/","title":"OAC-monotherapie is superieur aan combinatie met antiplatelets bij stabiele CCS en atriumfibrilleren","published":"2026-08-03"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/05/01/inr-zelftest-verbetert-ttr-en-vermindert-bloedingen-bij-patienten-met-atriumfibr/","title":"INR-zelftest verbetert TTR en vermindert bloedingen bij patiënten met atriumfibrilleren","published":"2026-08-01"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/05/25/multimodale-beeldvorming-verheldert-atriumfibrilleren-bij-infiltratieve-cardiomy/","title":"Multimodale beeldvorming verheldert atriumfibrilleren bij infiltratieve cardiomyopathieën","published":"2026-07-28"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/04/07/zorgpaden-na-nieuw-vastgesteld-atriumfibrilleren-rol-van-de-elektrofysioloog-en-/","title":"Zorgpaden na nieuw vastgesteld atriumfibrilleren: rol van de elektrofysioloog en uitkomsten","published":"2026-07-18"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/04/07/vrouwen-hebben-slechtere-uitkomsten-na-een-herseninfarct-ondanks-antistolling-bi/","title":"Vrouwen hebben slechtere uitkomsten na een herseninfarct ondanks antistolling bij atriumfibrilleren (ASPERA-R)","published":"2026-07-17"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/05/01/doac-s-cox-2-selectieve-nsaid-s-geven-37-minder-gi-bloedingen-dan-doac-s-niet-se/","title":"DOAC's + COX-2-selectieve NSAID's geven 37% minder GI-bloedingen dan DOAC's + niet-selectieve NSAID's","published":"2026-07-01"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/05/05/coronaire-embolie-bij-atriumfibrilleren-hoog-rest-trombo-embolisch-risico-ondank/","title":"Coronaire embolie bij atriumfibrilleren: hoog rest-trombo-embolisch risico ondanks antistolling","published":"2026-06-29"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/05/11/emerge-laa-amulet-occluder-in-12-180-patienten-96-succes-1-jaars-beroerte-1-6-re/","title":"EMERGE LAA: Amulet-occluder in 12.180 patiënten — 96% succes, 1-jaars beroerte 1,6% (real-world register)","published":"2026-06-25"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/05/19/finacaf-n-229-565-hartfalen-verhoogt-cva-risico-bij-af-vooral-bij-jongere-patien/","title":"FinACAF (n=229.565): hartfalen verhoogt CVA-risico bij AF vooral bij jongere patiënten","published":"2026-06-17"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/05/19/salamander-register-95-5-technisch-succes-bij-stand-alone-linker-hartoor-occlusi/","title":"SALAMANDER-register: 95,5% technisch succes bij stand-alone linker-hartoor-occlusie in Europese praktijk","published":"2026-06-10"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/04/01/doorgaan-met-dezelfde-doac-na-breakthrough-beroerte-even-goed-als-wisselen/","title":"Doorgaan met dezelfde DOAC na breakthrough-beroerte even goed als wisselen","published":"2026-05-04"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/02/03/klinische-impact-van-veiligheidswaarschuwingen-voor-implanteerbare-pacemakers-en/","title":"Klinische impact van veiligheidswaarschuwingen voor implanteerbare pacemakers en defibrillatoren","published":"2026-04-05"},{"url":"https://hartvaat.nl/2025/01/01/medicamenteuze-therapie-bij-niet-obstructieve-hcm-nieuwe-perspectieven/","title":"Medicamenteuze therapie bij niet-obstructieve HCM: nieuwe perspectieven","published":"2026-03-24"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/03/03/beeldvorming-bij-atriale-cardiomyopathie-esc-scientific-statement/","title":"Beeldvorming bij atriale cardiomyopathie: ESC scientific statement","published":"2026-03-22"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/03/05/doac-of-vka-bij-kwetsbare-ouderen-met-atriumfibrilleren/","title":"DOAC of VKA bij kwetsbare ouderen met atriumfibrilleren?","published":"2026-03-20"},{"url":"https://hartvaat.nl/2025/01/01/antistolling-alleen-of-met-plaatjesremming-bij-coronairlijden-meta-analyse/","title":"Antistolling alleen of met plaatjesremming bij coronairlijden: meta-analyse","published":"2026-03-13"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/02/27/van-vitamine-k-antagonist-naar-doac-bij-kwetsbare-ouderen-met-af/","title":"Van vitamine K-antagonist naar DOAC bij kwetsbare ouderen met AF","published":"2026-03-07"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/02/03/lichamelijke-activiteit-en-risico-op-complicaties-bij-atriumfibrilleren/","title":"Lichamelijke activiteit en risico op complicaties bij atriumfibrilleren","published":"2026-03-06"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/03/01/abelacimab-versus-rivaroxaban-bij-ouderen-met-af-subanalyse/","title":"Abelacimab versus rivaroxaban bij ouderen met AF: subanalyse","published":"2026-03-01"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/02/24/uitgebreid-cta-bereik-detecteert-vroegtijdig-thrombus-in-het-linker-atrium-bij-a/","title":"Uitgebreid CTA-bereik detecteert vroegtijdig thrombus in het linker atrium bij acute CVA","published":"2026-02-24"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/02/20/risicofactoren-voor-pulmonale-hypertensie-bij-linkszijdig-hartlijden/","title":"Risicofactoren voor pulmonale hypertensie bij linkszijdig hartlijden","published":"2026-02-20"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/02/19/cardiovasculair-renaal-metabool-samenspel-bij-patienten-met-atriumfibrilleren/","title":"Cardiovasculair-renaal-metabool samenspel bij patiënten met atriumfibrilleren","published":"2026-02-19"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/02/15/kenmerken-en-vijfjaarsuitkomsten-bij-patienten-met-cll-en-atriumfibrilleren/","title":"Kenmerken en vijfjaarsuitkomsten bij patiënten met CLL en atriumfibrilleren","published":"2026-02-15"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/02/03/atriumfibrilleren-bij-kankerpatienten-de-esc-richtlijn-2025-in-de-praktijk/","title":"Atriumfibrilleren bij kankerpatiënten: de ESC-richtlijn 2025 in de praktijk","published":"2026-02-03"}],"as_of":"2026-03-12","licence":"Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hartvaat.nl (de url van het record). Samenvattingen zijn redactioneel werk van HartVaat; de oorspronkelijke publicaties blijven van hun uitgevers (doi). Geen medisch advies."}