{"id":"atriumflutter","type":"kennis","url":"https://hartvaat.nl/kennis/atriumfibrilleren/atriumflutter/","title":"Atriumflutter: onderscheid van AF en behandeling","kind":"Aandoening","group":"atriumfibrilleren","group_label":"Atriumfibrilleren","category":"atriumfibrilleren","meta_description":"Atriumflutter is een georganiseerde atriale macroreentrie-tachycardie. Leer het verschil met AF, ECG-herkenning, behandeling met cavotricuspidaal-isthmusablatie en anticoagulatiebeleid.","intro":"Atriumflutter is een georganiseerde atriale macroreentrie-tachycardie met een atriale frequentie van circa 250–300 spm en typisch een 2:1 AV-blok, resulterend in een ventrikelfrequentie van 150 spm. Het verschilt fundamenteel van AF qua mechanisme, ECG-patroon en behandeling. Cavotricuspidaal-isthmus (CTI) ablatie is bij typische flutter curatief.","key_terms":[{"term":"Typische flutter (CTI-afhankelijk)","definition":"Macroreentrie in het rechteratrium via de cavotricuspidaalruimte; typische zaagvormige negatieve P-golven in II/III/aVF; behandelbaar met CTI-ablatie."},{"term":"Atypische flutter","definition":"Macroreentrie niet via CTI maar via littekengebieden of linkeratrium; ECG-patroon gevarieerder; ablatie complexer."},{"term":"CTI-ablatie","definition":"Katheterablatie van de cavotricuspidalis-isthmus; curatief voor typische flutter (succespercentage >95%); eerste keuze behandeling."},{"term":"2:1 AV-blok bij flutter","definition":"De AV-knoop geleidt elke tweede fluttergolf; typisch resulterend in regelmatige ventrikelfrequentie van ~150 spm; soms 3:1 of 4:1 bij gebruik van frequentievertragende middelen."},{"term":"Anticoagulatie bij flutter","definition":"Zelfde beroerterisico als bij AF; CHA₂DS₂-VASc score bepaalt indicatie; beleid identiek aan AF."}],"heading":"Atriumflutter: ECG-herkenning, behandeling en anticoagulatie","body_markdown":"## Pathofysiologie\n\nTypische atriumflutter berust op een stabiele macroreentrie-cirkel in het rechteratrium via de cavotricuspidalis-isthmus (CTI), de spier tussen de tricuspidalisanulus en de vena cava inferior. De atriale frequentie is 250–300 spm; door fysiologisch AV-knoopblok worden doorgaans slechts 1 op de 2 impulsen doorgeleid (2:1 blok, ventrikelfrequentie ~150 spm).\n\n## ECG-herkenning\n\nTypische flutter: zaagvormige, negatieve 'fluttergolven' (F-golven) in II, III en aVF; positieve F-golven in V1; regelmatige basisfrequentie zonder isoelektrische lijn. Ventrikelrespons 2:1 (150 spm), soms 3:1 of 4:1 bij AV-blokkerend medicament. Onderscheid van sinustachycardie bij twijfel: carotissinus-massage of adenosine vertraagt AV-geleiding tijdelijk, maakt F-golven zichtbaar.\n\n## Onderscheid van AF\n\nFlutter: georganiseerde, reguliere F-golven, regelmatig ventrikelritme. AF: chaotische basisactivering, absoluut irregulair ventrikelritme, geen discrete P-golven. Klinische consequentie: flutter is eenvoudiger te termineren (cardioversie of overdrivepacing) en curatief te behandelen met ablatie. Let op: flutter en AF coëxisteren vaak; na CTI-ablatie voor flutter kan AF optreden.\n\n## Behandeling\n\n- Frequentiecontrole: dezelfde middelen als bij AF (bètablokker, non-DHP calciumantagonist, digoxine). Cave: klasse Ic antiaritmicа bij flutter kunnen 1:1 AV-geleiding induceren — altijd combineren met AV-blokkerende middelen.\n- Cardioversie: elektrische of farmacologische cardioversie effectief bij acuut flutter. Anticoagulatiebeleid zelfde als bij AF.\n- CTI-ablatie: curatieve behandeling voor typische flutter; succeskans >95%; recidief bij een deel door coëxistente AF; beschouw als eerste keuze bij recidiverend of persisterend typisch flutter.\n\n## Anticoagulatie\n\nHet beroerterisico bij atriumflutter is vergelijkbaar met AF. CHA₂DS₂-VASc score bepaalt de indicatie; beleid identiek aan AF (DOAC eerste keuze). Anticoagulatiepauze rondom cardioversie: zelfde protocol als bij AF (≥3 weken voor of TEE-geleide cardioversie).","related":["https://hartvaat.nl/kennis/atriumfibrilleren/wat-is-atriumfibrilleren/","https://hartvaat.nl/kennis/atriumfibrilleren/elektrische-cardioversie/","https://hartvaat.nl/kennis/atriumfibrilleren/katheterablatie-af/","https://hartvaat.nl/kennis/atriumfibrilleren/chadsvasc-score/"],"sources":[{"label":"ESC 2024 AF Guidelines","url":"https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehae272"},{"label":"ESC 2020 AF Guidelines","url":"https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehaa612"},{"label":"NHG-Standaard Atriumfibrilleren","url":"https://richtlijnen.nhg.org/standaarden/atriumfibrilleren"}],"articles":[{"url":"https://hartvaat.nl/2026/03/30/linear-trial-lattice-tip-katheter-verslaat-standaard-irrigatie-bij-cti-ablatie-v/","title":"LINEAR-trial: lattice-tip-katheter verslaat standaard irrigatie bij CTI-ablatie voor typische atriumflutter","published":"2026-04-19"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/03/30/leaf-liraglutide-voor-ablatie-verbetert-af-vrije-overleving/","title":"LEAF: liraglutide vóór ablatie verbetert AF-vrije overleving","published":"2026-03-30"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/03/03/wereldwijde-toename-atriumfibrilleren-treft-steeds-vaker-jongere-volwassenen/","title":"Wereldwijde toename atriumfibrilleren treft steeds vaker jongere volwassenen","published":"2026-03-29"},{"url":"https://hartvaat.nl/2025/09/01/la-low-voltage-prevalentie-en-voorspellers-bij-paroxysmaal-versus-niet-paroxysma/","title":"LA low-voltage prevalentie en voorspellers bij paroxysmaal versus niet-paroxysmaal AF","published":"2025-09-01"},{"url":"https://hartvaat.nl/2023/02/14/cryoballon-pvi-als-eerstelijnsbehandeling-voor-typisch-atriumflutter/","title":"Cryoballon PVI als eerstelijnsbehandeling voor typisch atriumflutter","published":"2023-02-14"},{"url":"https://hartvaat.nl/2022/10/13/voorbehandeling-met-antiaritmica-voor-cardioversie-bij-af-netwerk-meta-analyse/","title":"Voorbehandeling met antiaritmica voor cardioversie bij AF: netwerk-meta-analyse","published":"2022-10-13"},{"url":"https://hartvaat.nl/2022/10/13/intensieve-bloeddrukcontrole-bij-af-inzichten-uit-sprint/","title":"Intensieve bloeddrukcontrole bij AF: inzichten uit SPRINT","published":"2022-10-13"},{"url":"https://hartvaat.nl/2018/12/01/ras-etniciteit-en-oac-gebruik-bij-af-orbit-af/","title":"Ras/etniciteit en OAC-gebruik bij AF: ORBIT-AF","published":"2018-12-01"}],"as_of":"2026-03-12","licence":"Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hartvaat.nl (de url van het record). Samenvattingen zijn redactioneel werk van HartVaat; de oorspronkelijke publicaties blijven van hun uitgevers (doi). Geen medisch advies."}