{"id":"ecg-herkenning-af","type":"kennis","url":"https://hartvaat.nl/kennis/atriumfibrilleren/ecg-herkenning-af/","title":"ECG-herkenning van atriumfibrilleren","kind":"Diagnostiek","group":"atriumfibrilleren","group_label":"Atriumfibrilleren","category":"atriumfibrilleren","meta_description":"ECG-herkenning van atriumfibrilleren is een kernvaardigheid. Leer de klassieke kenmerken, differentiaaldiagnose, en subtiele presentaties inclusief AF met regelmatige respons.","intro":"Het 12-afleidingen-ECG is de standaard voor het diagnosticeren van atriumfibrilleren. De klassieke kenmerken zijn afwezigheid van discrete P-golven, een onregelmatige basislijn (flimmeractiviteit) en een absoluut irregulair ventrikelritme. Subtiele presentaties — AF met trage respons, brede QRS bij bundeltakblok, of korte AF-episoden — vereisen specifieke kennis.","key_terms":[{"term":"Absoluut irregulair ritme","definition":"Kenmerkend voor AF: RR-intervallen wisselen willekeurig van lengte; geen vast patroon zoals bij sinusaritmie of bigeminisch ritme."},{"term":"Flimmeractiviteit","definition":"Chaotische, onregelmatige basislijn bij AF op ECG, afkomstig van ongecorrdineerde atriale activering; beste zichtbaar in V1."},{"term":"AF met bundeltakblok","definition":"Brede QRS-complexen bij AF kunnen lijken op ventriculaire tachycardie; RR-interval blijft absoluut irregulair — onderscheidend kenmerk."},{"term":"WPW + AF","definition":"Wolf-Parkinson-White met AF: accessoire bundel kan snelle geleiding geven (korte RR &lt;250 ms), brede QRS; gevaarlijke situatie door VF-risico."},{"term":"Fijne versus grove flimmeractiviteit","definition":"Grove flimmeractiviteit (&gt;1 mm): meer georganiseerde AF, vaker bij mitralisklep-pathologie; fijne flimmeractiviteit: typisch voor 'lone AF'."}],"heading":"ECG-herkenning van atriumfibrilleren: kenmerken en differentiaaldiagnose","body_markdown":"## Klassieke ECG-kenmerken van AF\n\nDrie criteria op het 12-afleidingen-ECG:\n\n- Afwezigheid van discrete P-golven: geen herkenbare sinusgolven; in plaats daarvan onregelmatige basislijnoscillaties (flimmeractiviteit), het beste zichtbaar in V1 en V2.\n- Onregelmatige basislijn (flimmeractiviteit): chaotische atriale activering met frequentie 350–700 spm; golfhoogte variabel.\n- Absoluut irregulair RR-ritme: geen twee opeenvolgende RR-intervallen zijn identiek; dit onderscheidt AF van andere supraventriculaire tachycardieën.\n\n## Praktische herkenning\n\nMeet 10 opeenvolgende RR-intervallen: bij AF variëren deze willekeurig. Pas op voor regelmatig aandoende AF bij hoge graad AV-blok of digoxine-toxiciteit — de AV-knoop functioneert als filter en geeft een relatief regelmatig ventrikelritme. Cave: AF + compleet AV-blok met junctioneel escape-ritme kan eruitzien als een regulier smal-complex-ritme.\n\n## Differentiaaldiagnose\n\n- Atriumflutter: georganiseerde zaagvormige F-golven, regelmatig of regelmatig-onregelmatig ventrikelritme.\n- Multifocale atriale tachycardie (MAT): onregelmatig ritme maar wisselende P-golfmorfologie zichtbaar; typisch bij ernstig COPD.\n- Frequente PAC's: bigeminia of trigeminia kan onregelmatig lijken; discrete P-golven met andere morfologie aanwezig.\n- AF + bundeltakblok: brede QRS maar absoluut irregulair — geen VT. Verwijs naar VT-algoritme bij twijfel over klinische stabiliteit.\n\n## Bijzondere situaties\n\nWPW + AF: kortste RR-interval <250 ms bij brede QRS is alarmsignaal voor gevaarlijke snelle accessoire-bundelgeleiding — directe cardioversie overwegen; AV-knoop-blokkerende middelen (adenosine, verapamil, digoxine) gecontra-indiceerd. AF met lage ventrikelfrequentie (<50 spm): verdenk sinusknoopdisfunctie of hoog AV-blok; niet altijd hartfalen.","related":["https://hartvaat.nl/kennis/atriumfibrilleren/wat-is-atriumfibrilleren/","https://hartvaat.nl/kennis/atriumfibrilleren/holter-monitoring-bij-af/","https://hartvaat.nl/kennis/atriumfibrilleren/atriumflutter/","https://hartvaat.nl/kennis/atriumfibrilleren/chadsvasc-score/"],"sources":[{"label":"ESC 2024 AF Guidelines","url":"https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehae272"},{"label":"NHG-Standaard Atriumfibrilleren","url":"https://richtlijnen.nhg.org/standaarden/atriumfibrilleren"}],"articles":[{"url":"https://hartvaat.nl/2026/06/02/smartphone-app-voor-symptoomregistratie-na-ablatie-bij-atriumfibrilleren-isolati/","title":"Smartphone-app voor symptoomregistratie na ablatie bij atriumfibrilleren — ISOLATION","published":"2026-08-12"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/05/11/thoracoscopische-af-ablatie-met-bipolaire-clamp-5-jaars-ritmevrijheid-52-met-ant/","title":"Thoracoscopische AF-ablatie met bipolaire clamp: 5-jaars ritmevrijheid 52% met antiaritmica — multicenter register","published":"2026-06-23"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/02/25/alcoholgebruik-en-het-ontstaan-van-atriumfibrilleren-dosis-risico-en-dogma-herov/","title":"Alcoholgebruik en het ontstaan van atriumfibrilleren: dosis, risico en dogma heroverwogen","published":"2026-02-25"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/02/24/af-geinduceerde-ernstige-lv-disfunctie-na-mitralisklepprocedure-bij-adolescent/","title":"AF-geïnduceerde ernstige LV-disfunctie na mitralisklepprocedure bij adolescent","published":"2026-02-24"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/02/16/vroege-versus-late-antistolling-na-ischemisch-cva-met-atriumfibrilleren-meta-ana/","title":"Vroege versus late antistolling na ischemisch CVA met atriumfibrilleren: meta-analyse","published":"2026-02-16"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/02/15/kenmerken-en-vijfjaarsuitkomsten-bij-patienten-met-cll-en-atriumfibrilleren/","title":"Kenmerken en vijfjaarsuitkomsten bij patiënten met CLL en atriumfibrilleren","published":"2026-02-15"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/02/02/medische-kosten-en-productiviteitsverlies-door-atriumfibrilleren-in-de-vs/","title":"Medische kosten en productiviteitsverlies door atriumfibrilleren in de VS","published":"2026-02-02"},{"url":"https://hartvaat.nl/2025/07/08/catheterablatie-versus-leefstijlmodificatie-plus-antiaritmica-bij-af-gerandomise/","title":"Catheterablatie versus leefstijlmodificatie plus antiaritmica bij AF: gerandomiseerde trial","published":"2025-07-08"},{"url":"https://hartvaat.nl/2025/04/01/symptomatisch-versus-asymptomatisch-af-en-klinische-uitkomsten-meta-analyse/","title":"Symptomatisch versus asymptomatisch AF en klinische uitkomsten: meta-analyse","published":"2025-04-01"},{"url":"https://hartvaat.nl/2017/03/01/vaste-versus-responsieve-pacingfrequentie-bij-permanent-af-met-pacemakerindicati/","title":"Vaste versus responsieve pacingfrequentie bij permanent AF met pacemakerindicatie","published":"2017-03-01"},{"url":"https://hartvaat.nl/2017/02/01/vernakalant-versus-ibutilide-voor-sinusritme-bij-recent-onset-af-gerandomiseerde/","title":"Vernakalant versus ibutilide voor sinusritme bij recent-onset AF: gerandomiseerde trial","published":"2017-02-01"},{"url":"https://hartvaat.nl/2016/07/01/langetermijnevaluatie-van-dabigatran-150-versus-110-mg-bij-niet-valvulair-af/","title":"Langetermijnevaluatie van dabigatran 150 versus 110 mg bij niet-valvulair AF","published":"2016-07-01"},{"url":"https://hartvaat.nl/2016/06/09/cryoballon-versus-radiofrequentieablatie-bij-paroxysmaal-atriumfibrilleren-nejm-/","title":"Cryoballon- versus radiofrequentieablatie bij paroxysmaal atriumfibrilleren: NEJM FIRE AND ICE-trial","published":"2016-06-09"},{"url":"https://hartvaat.nl/2016/05/19/frequentiecontrole-versus-ritmecontrole-bij-af-na-hartchirurgie-nejm-trial/","title":"Frequentiecontrole versus ritmecontrole bij AF na hartchirurgie: NEJM-trial","published":"2016-05-19"},{"url":"https://hartvaat.nl/2016/01/01/gesimuleerde-obstructieve-slaapapneu-bevordert-ritmestoornissen-bij-paroxysmaal-/","title":"Gesimuleerde obstructieve slaapapneu bevordert ritmestoornissen bij paroxysmaal atriumfibrilleren","published":"2016-01-01"}],"as_of":"2026-03-12","licence":"Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hartvaat.nl (de url van het record). Samenvattingen zijn redactioneel werk van HartVaat; de oorspronkelijke publicaties blijven van hun uitgevers (doi). Geen medisch advies."}