# Elektrische cardioversie bij AF: praktische uitvoering

*Atriumfibrilleren · Praktijk · https://hartvaat.nl/kennis/atriumfibrilleren/elektrische-cardioversie/*

Elektrische cardioversie (ECV) is de meest effectieve methode om snel sinusritme te herstellen bij atriumfibrilleren of -flutter. De directe successtatus bedraagt 80–95%. Adequate anticoagulatie vóór en na de procedure is essentieel voor het voorkomen van trombo-embolische complicaties. Vroeg recidief is frequent zonder aanvullende antiaritmische therapie.

## Kernbegrippen

- **Elektrische cardioversie (ECV)**: Gesynchroniseerde gelijkstroomschok die gelijktijdige depolarisatie van het myocard bewerkstelligt, waarmee AF/flutter wordt getermineerd en sinusritme kan herstarten.
- **Bifasische schok**: Moderne cardioversiemethode met lagere energiebehoefte en hogere succeskans dan monofasische schok; start 120–200 J, optitreren indien nodig.
- **Anticoagulatieprotocol**: ≥3 weken therapeutische anticoagulatie vóór ECV bij AF >48 uur of onbekende duur; alternatief: TEE om trombus uit te sluiten + directe ECV + 4 weken post-ECV anticoagulatie.
- **Atriale stunning**: Tijdelijk verminderde LAA-contractiliteit na ECV (uren–dagen); tromberisico verhoogd; anticoagulatie minimaal 4 weken post-ECV vereist.
- **Vroeg recidief AF (ERAF)**: AF-recidief binnen 1 maand na ECV; frequent (30–50% zonder antiaritmisch); behandelbaar met antiarritmica of herhalen ECV na medicatiestart.

## Indicaties

ECV is geïndiceerd bij: (1) symptomatisch paroxysmaal of persisterend AF als eerste cardioversiepoging; (2) hemodynamisch instabiele patiënt met AF als urgente indicatie; (3) na farmacologische pre-behandeling met antiaritmicum voor verbetering succeskans; (4) atriumflutter met snel ventrikelrespons. Geen absolute contra-indicaties voor urgente ECV; relatieve contra-indicatie: bekende LAA-trombus (risico embolisatie).

## Anticoagulatieprotocol

Twee opties:

- Standaard: ≥3 weken therapeutische anticoagulatie (INR 2–3 bij VKA, of DOAC correct ingenomen) vóór ECV bij AF >48 uur of onbekende duur; continueer ≥4 weken na ECV.
- TEE-geleide ECV: transesofageale echo om LAA-trombus uit te sluiten + therapeutische anticoagulatie ≥4 weken post-ECV. Voordeel: kortere wachttijd; gelijkwaardig veilig (ACUTE-studie).
- AF <48 uur + laag tromberisico (geen AF-anamnese, geen risicofactoren): directe ECV met anticoagulatie direct gestart — gepaste anticoagulatie ≥4 weken post-ECV gezien atriale stunning.

## Technische uitvoering

Kortdurende anesthesie (propofol of midazolam/fentanyl). Anteroposterior elektrodenpositionering geeft hogere energiedensiteit door het myocard dan anterolateraal. Bifasische schok: start 120–150 J, verhoog naar 200–360 J indien geen conversie. Succes 80–95% bij eerste schok; herhalen na re-padding en dosisverhoging.

## Post-ECV beleid

Continue ECG-bewaking 30–60 minuten na ECV. Anticoagulatie ≥4 weken (ongeacht CHA₂DS₂-VASc score vanwege atriale stunning). Vervolgens anticoagulatiebeslissing op basis van CHA₂DS₂-VASc. Overweeg antiaritmisch middel bij recidiverende AF (flecainide, propafenon of amiodaron afhankelijk van hartziekte).

## Nieuwste evidence op hartvaat.nl

- 2023-02-16 [Technieken om cardioversiesucces bij AF te verbeteren: meta-analyse](https://hartvaat.nl/2023/02/16/technieken-om-cardioversiesucces-bij-af-te-verbeteren-meta-analyse/)

## Bronnen

- ESC 2024 AF Guidelines https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehae272
- ESC 2020 AF Guidelines https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehaa612
- NHG-Standaard Atriumfibrilleren https://richtlijnen.nhg.org/standaarden/atriumfibrilleren

---
Kennispagina, stand 2026-03-12. Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hartvaat.nl (de url van het record). Samenvattingen zijn redactioneel werk van HartVaat; de oorspronkelijke publicaties blijven van hun uitgevers (doi). Geen medisch advies.