# ESC-richtlijn Atriumfibrilleren 2024: wat is nieuw? *Atriumfibrilleren · Richtlijn · https://hartvaat.nl/kennis/atriumfibrilleren/esc-richtlijn-af-2024/* De ESC-richtlijn Atriumfibrilleren 2024 vervangt de richtlijn uit 2020 en introduceert het AF-CARE-pad als geïntegreerd behandelkader. Belangrijkste vernieuwingen: versterkte nadruk op upstream therapy en comorbiditeitsbehandeling, herbevestiging van vroege ritmecontrole als superieure strategie (EAST-AFNET 4), en uitbreiding van de katheterablatie-indicaties naar eerste-lijnsstrategie. ## Kernbegrippen - **AF-CARE pathway**: ESC 2024 geïntegreerd behandelkader: Comorbidities, Anticoagulation, Rate/Rhythm control, Evidence-based symptom management — vervangt ABC-pad uit 2020. - **Upstream therapy**: Behandeling van modificeerbare AF-risicofactoren (hypertensie, obesitas, slaapapneu, diabetes, alcohol) als integraal onderdeel van AF-management. - **Katheterablatie als eerste keuze**: ESC 2024: katheterablatie klasse I als eerste-lijnsstrategie bij symptomatisch paroxysmaal AF (vervangt de eerdere klasse IIa na falen antiaritmicum). - **EAST-AFNET 4-integratie**: ESC 2024 versterkt de aanbeveling voor vroege ritmecontrole bij recent gediagnosticeerd AF (<1 jaar) op basis van EAST-AFNET 4 (klasse I). - **Gedeelde besluitvorming**: ESC 2024 benadrukt dat het AF-type (paroxysmaal vs. persisterend), klachten en patiëntwaarden de keuze voor rate vs. rhythmecontrole primair bepalen. ## Van ABC-pad naar AF-CARE De ESC 2020-richtlijn introduceerde het ABC-pad (Atrial fibrillation Better Care): Anticoagulation, Better symptomcontrol, Cardiovascular risk/Comorbidity. De 2024-richtlijn herdefinieert dit als AF-CARE: (C) Comorbidities en cardiovasculaire risicoreductie, (A) Anticoagulation, (R) Rate/Rhythm control, (E) Evidence-based symptoommanagement. De expliciete nadruk op comorbiditeitsbehandeling als gelijkwaardige pijler is de grootste conceptuele wijziging. ## Upstream therapy: verhoogde prioriteit ESC 2024 erkent als klasse I dat modificeerbare risicofactoren integraal moeten worden behandeld bij AF-management: - Hypertensie: behandeling verlaagt AF-recidief na ablatie en kardiovasculair risico. - Obesitas: gewichtsreductie ≥10% vermindert AF-burden significant (LEGACY-studie). - Slaapapneu: CPAP-behandeling verlaagt AF-recidief na ablatie. - Alcohol: matige consumptie is onafhankelijke trigger — reductie vermindert AF-last. - Diabetes: intensieve glycemische controle vermindert AF-progressie. ## Ritmecontrole: vroeg en met ablatie EAST-AFNET 4 geïntegreerd als klasse I: start vroege ritmecontrole bij recent AF (<12 maanden) met cardiovasculaire risicofactoren. Katheterablatie als eerste-lijnsstrategie voor symptomatisch paroxysmaal AF: verhoogd van klasse IIa (na falen antiaritmicum) naar klasse I in 2024. PVI superieur aan antiarritmica voor sinusritmebehoud en kwaliteit van leven (CAPTAF, CABANA). ## Anticoagulatie: DOAC bevestigd DOAC's blijven eerste keuze (klasse I) bij non-valvulair AF; geen wijziging in CHA₂DS₂-VASc-drempels. Nieuwe aandacht voor SCAF (subclinisch AF): anticoagulatie overwegen bij SCAF >24 uur + CHA₂DS₂-VASc ≥2 (klasse IIa). ## Nieuwste evidence op hartvaat.nl - 2026-09-21 [Nieuwe atriumfibrillatie na PFO-sluiting komt bij 1 op 9 voor — retrospectieve cohortstudie](https://hartvaat.nl/2026/09/12/nieuwe-atriumfibrillatie-na-pfo-sluiting-komt-bij-1-op-9-voor-retrospectieve-coh/) - 2026-08-30 [NEXAF: een trainingsprogramma met acht begeleide intervalsessies en een jaar thuistraining verlaagt de AF-last met 45 procent en de AF-opnames met 46 procent](https://hartvaat.nl/2026/08/30/nexaf-een-trainingsprogramma-met-acht-begeleide-intervalsessies-en-een-jaar-thui/) - 2026-08-23 [Cardiale CT als standaard in de electrophysiologie — planning en veiligheid bij AF-ablatie en CIED-behandeling](https://hartvaat.nl/2026/10/01/cardiale-ct-als-standaard-in-de-electrophysiologie-planning-en-veiligheid-bij-af/) - 2026-08-12 [Vroege katheterablatie even effectief als antiaritmica bij ischemische ventriculaire tachycardie — meta-analyse](https://hartvaat.nl/2026/06/02/vroege-katheterablatie-even-effectief-als-antiaritmica-bij-ischemische-ventricul/) - 2026-03-30 [LEAF: liraglutide vóór ablatie verbetert AF-vrije overleving](https://hartvaat.nl/2026/03/30/leaf-liraglutide-voor-ablatie-verbetert-af-vrije-overleving/) - 2026-03-22 [Beeldvorming bij atriale cardiomyopathie: ESC scientific statement](https://hartvaat.nl/2026/03/03/beeldvorming-bij-atriale-cardiomyopathie-esc-scientific-statement/) - 2026-03-03 [VARIPURE-studie: pulsed field ablatie in de dagelijkse AF-praktijk](https://hartvaat.nl/2026/02/03/varipure-studie-pulsed-field-ablatie-in-de-dagelijkse-af-praktijk/) - 2026-02-20 [Risicofactoren voor pulmonale hypertensie bij linkszijdig hartlijden](https://hartvaat.nl/2026/02/20/risicofactoren-voor-pulmonale-hypertensie-bij-linkszijdig-hartlijden/) - 2026-02-16 [Vroege versus late antistolling na ischemisch CVA met atriumfibrilleren: meta-analyse](https://hartvaat.nl/2026/02/16/vroege-versus-late-antistolling-na-ischemisch-cva-met-atriumfibrilleren-meta-ana/) - 2026-02-03 [Semaglutide als aanvulling op katheterablatie bij obesitas-gerelateerd atriumfibrilleren](https://hartvaat.nl/2026/02/03/semaglutide-als-aanvulling-op-katheterablatie-bij-obesitas-gerelateerd-atriumfib/) - 2026-02-03 [Atriumfibrilleren bij kankerpatiënten: de ESC-richtlijn 2025 in de praktijk](https://hartvaat.nl/2026/02/03/atriumfibrilleren-bij-kankerpatienten-de-esc-richtlijn-2025-in-de-praktijk/) - 2026-02-02 [Gezamenlijke besluitvorming bij percutane linker-atriumoorsluiting](https://hartvaat.nl/2026/02/02/gezamenlijke-besluitvorming-bij-percutane-linker-atriumoorsluiting/) - 2024-10-15 [BRIGHT-4 bevestiging: bivalirudine superieur aan heparine bij STEMI](https://hartvaat.nl/2024/10/15/bright-4-bevestiging-bivalirudine-superieur-aan-heparine-bij-stemi/) - 2024-09-29 [2024 ESC-richtlijn voor management van atriumfibrilleren](https://hartvaat.nl/2024/09/29/2024-esc-richtlijn-voor-management-van-atriumfibrilleren/) - 2024-01-02 [2023 ACC/AHA AF-richtlijn: JACC-editie](https://hartvaat.nl/2024/01/02/2023-acc-aha-af-richtlijn-jacc-editie/) - 2024-01-02 [2023 ACC/AHA/ACCP/HRS AF-richtlijn: nieuwe classificatie en behandelaanpak](https://hartvaat.nl/2024/01/02/2023-acc-aha-accp-hrs-af-richtlijn-nieuwe-classificatie-en-behandelaanpak/) - 2023-07-14 [Vroege versus late AF-ablatie: impact op aritmierecidief](https://hartvaat.nl/2023/07/14/vroege-versus-late-af-ablatie-impact-op-aritmierecidief/) - 2022-06-10 [Voorspelling van atriumfibrilleren in elektronische gezondheidsdossiers: systematische review](https://hartvaat.nl/2022/06/10/voorspelling-van-atriumfibrilleren-in-elektronische-gezondheidsdossiers-systemat/) - 2022-04-05 [Antistolling, comorbiditeitsbehandeling en vroege ritmecontrole: EAST-AFNET 4 patronen](https://hartvaat.nl/2022/04/05/antistolling-comorbiditeitsbehandeling-en-vroege-ritmecontrole-east-afnet-4-patr/) - 2021-10-01 [Katheterablatie als eerstelijns PAF-therapie: meta-analyse](https://hartvaat.nl/2021/10/01/katheterablatie-als-eerstelijns-paf-therapie-meta-analyse/) - 2021-06-01 [Katheterablatie of antiaritmica als eerstelijnstherapie bij AF: JAMA Cardiology meta-analyse](https://hartvaat.nl/2021/06/01/katheterablatie-of-antiaritmica-als-eerstelijnstherapie-bij-af-jama-cardiology-m/) - 2021-01-28 [Cryoablatie of medicatie als initiële AF-behandeling: NEJM STOP AF First](https://hartvaat.nl/2021/01/28/cryoablatie-of-medicatie-als-initiele-af-behandeling-nejm-stop-af-first/) - 2019-11-26 [Cryoballon versus RF-ablatie bij AF beoordeeld met continue monitoring: CRYO-FIRST](https://hartvaat.nl/2019/11/26/cryoballon-versus-rf-ablatie-bij-af-beoordeeld-met-continue-monitoring-cryo-firs/) - 2019-07-09 [2019 AHA/ACC/HRS gerichte update van de AF-richtlijn](https://hartvaat.nl/2019/07/09/2019-aha-acc-hrs-gerichte-update-van-de-af-richtlijn/) - 2018-09-01 [Chirurgische AF-ablatie: systematische review en meta-analyse van RCT's](https://hartvaat.nl/2018/09/01/chirurgische-af-ablatie-systematische-review-en-meta-analyse-van-rct-s/) - 2018-02-20 [Nieuw-onset AF na PCI of CABG bij hoofdstamziekte: EXCEL-trial](https://hartvaat.nl/2018/02/20/nieuw-onset-af-na-pci-of-cabg-bij-hoofdstamziekte-excel-trial/) - 2017-03-01 [Katheterablatie als eerstelijnsbehandeling bij paroxysmaal AF: 5-jaarsresultaten](https://hartvaat.nl/2017/03/01/katheterablatie-als-eerstelijnsbehandeling-bij-paroxysmaal-af-5-jaarsresultaten/) - 2016-10-07 [2016 ESC-richtlijn voor atriumfibrilleren (in samenwerking met EACTS)](https://hartvaat.nl/2016/10/07/2016-esc-richtlijn-voor-atriumfibrilleren-in-samenwerking-met-eacts/) - 2016-02-14 [Kortdurend antiaritmica na katheterablatie voor atriumfibrilleren: EAST-AF-trial](https://hartvaat.nl/2016/02/14/kortdurend-antiaritmica-na-katheterablatie-voor-atriumfibrilleren-east-af-trial/) ## Bronnen - ESC 2024 AF Guidelines https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehae272 - EAST-AFNET 4 — NEJM 2020 https://doi.org/10.1056/NEJMoa2019422 - CASTLE-AF — NEJM 2018 https://doi.org/10.1056/NEJMoa1707855 --- Kennispagina, stand 2026-03-12. Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hartvaat.nl (de url van het record). Samenvattingen zijn redactioneel werk van HartVaat; de oorspronkelijke publicaties blijven van hun uitgevers (doi). Geen medisch advies.