{"id":"frequentiecontrole-af","type":"kennis","url":"https://hartvaat.nl/kennis/atriumfibrilleren/frequentiecontrole-af/","title":"Frequentiecontrole bij AF: doelen en middelen","kind":"Geneesmiddel","group":"atriumfibrilleren","group_label":"Atriumfibrilleren","category":"atriumfibrilleren","meta_description":"Frequentiecontrole bij AF streeft naar een ventrikelfrequentie <110 spm in rust. Leer de beschikbare middelen, streefwaarden en wanneer stricter controle nodig is.","intro":"Frequentiecontrole is bij de meeste patiënten met persistent of permanent atriumfibrilleren de eerste behandelstap. Het doel is het verminderen van symptomen en het voorkomen van tachycardiomyopathie. De RACE II-studie toonde dat een lenient controle-strategie (HF &lt;110 spm in rust) equivalent is aan strikte controle (HF &lt;80 spm) voor de meeste patiënten.","key_terms":[{"term":"Frequentiecontrole","definition":"Strategie bij AF waarbij sinusritme niet wordt nagestreefd maar de ventrikelfrequentie wordt verlaagd om symptomen te reduceren en tachycardiomyopathie te voorkomen."},{"term":"RACE II (2010)","definition":"RCT lenient (<110 spm) vs. strikte (<80 spm) frequentiecontrole: geen verschil in cardiovasculaire uitkomsten; lenient strategie minder belastend voor patiënt."},{"term":"Lenient frequentiecontrole","definition":"Streefwaarde HF <110 spm in rust; eerste-lijnsdoel conform ESC 2024; voldoende voor symptoomcontrole bij meeste patiënten."},{"term":"Strikte frequentiecontrole","definition":"Streefwaarde HF <80 spm in rust; overwegen bij persisterende klachten, tachycardiomyopathie of patiënt met eerder goed gecontroleerde HF."},{"term":"AV-knoopablatie + pacemaker","definition":"Ablatie van de AV-knoop met pacemaker-implantatie als definitieve frequentiecontrole bij refractaire tachycardie; CRT-pacemaker bij HFrEF."}],"heading":"Frequentiecontrole bij AF: doelen, middelen en de RACE II-studie","body_markdown":"## Rationale voor frequentiecontrole\n\nBij atriumfibrilleren is de ventrikelrespons vaak te snel (100–160 spm in rust). Dit leidt tot vermindering van het diastolisch vullingsinterval, lagere slagvolumes, verhoogde myocardiale O₂-consumptie en bij langdurige tachycardie tot tachycardiomyopathie. Frequentiecontrole is de eenvoudigste en breed toepasbare aanpak, met name bij ouderen met permanente AF en mild symptomatisch ziektebeloop.\n\n## RACE II: lenient vs. strikte controle\n\nRACE II (2010, n=614): randomisering naar lenient doel (HF <110 spm in rust) vs. strikt doel (HF <80 spm in rust + <110 bij matige inspanning). Primair eindpunt: composiet CV-uitkomst — geen significant verschil na 3 jaar. Lenient-arm had minder polikliniekbezoeken en medicatieaanpassingen. Conclusie: streef bij de meeste patiënten naar HF <110 spm; strikte controle bij onvoldoende symptoomrespons.\n\n## Beschikbare middelen\n\n- Bètablokkers: eerste keuze bij de meeste patiënten; effectief in rust en bij inspanning; voorkeur bij HFrEF (carvedilol, bisoprolol, metoprolol).\n- Non-DHP calciumantagonisten (verapamil, diltiazem): effectief; gecontra-indiceerd bij HFrEF (negatief inotroop effect) en bij WPW.\n- Digoxine: effectief in rust, minder bij inspanning; overwegen bij inactieve patiënten, bij HFrEF als aanvullend middel, niet als monotherapie.\n- Combinaties: bètablokker + digoxine voor rustfrequentie én inspanningscontrole bij HF.\n\n## Wanneer verwijzen naar ritmecontrole?\n\nFrequentiecontrole faalt wanneer: symptomen persisteren ondanks adequate HF-controle; vermoeden tachycardiomyopathie; jong patiënt met paroxismaal AF en actieve levensstijl; AF-duur <1 jaar (kandidaat voor cardioversie/ablatie). Overweeg dan ritmecontrolestrategie.","related":["https://hartvaat.nl/kennis/atriumfibrilleren/betablokkers-bij-af/","https://hartvaat.nl/kennis/atriumfibrilleren/digoxine-bij-af/","https://hartvaat.nl/kennis/atriumfibrilleren/ritmecontrole-af/","https://hartvaat.nl/kennis/atriumfibrilleren/esc-richtlijn-af-2024/"],"sources":[{"label":"RACE II — NEJM 2010","url":"https://doi.org/10.1056/NEJMoa1001337"},{"label":"ESC 2024 AF Guidelines","url":"https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehae272"},{"label":"NHG-Standaard Atriumfibrilleren","url":"https://richtlijnen.nhg.org/standaarden/atriumfibrilleren"}],"articles":[{"url":"https://hartvaat.nl/2022/03/02/frequentiecontrolemiddelen-verschillen-in-preventie-van-af-progressie/","title":"Frequentiecontrolemiddelen verschillen in preventie van AF-progressie","published":"2022-03-02"}],"as_of":"2026-03-12","licence":"Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hartvaat.nl (de url van het record). Samenvattingen zijn redactioneel werk van HartVaat; de oorspronkelijke publicaties blijven van hun uitgevers (doi). Geen medisch advies."}