{"id":"perioperatief-beleid-af","type":"kennis","url":"https://hartvaat.nl/kennis/atriumfibrilleren/perioperatief-beleid-af/","title":"Perioperatief beleid bij AF en anticoagulatie","kind":"Praktijk","group":"atriumfibrilleren","group_label":"Atriumfibrilleren","category":"atriumfibrilleren","meta_description":"Perioperatief beleid bij AF vraagt om zorgvuldige timing van anticoagulantiapauze en overbrugging. Leer de DOAC-stopregels, bridging-criteria en postoperatief herstart.","intro":"Patiënten met atriumfibrilleren op orale anticoagulatie vragen om specifiek perioperatief beleid: wanneer de anticoagulantia te pauzeren, of overbruggingsanticoagulatie met LMWH nodig is, en wanneer te herstarten. DOAC's hebben het perioperatief beheer vereenvoudigd vergeleken met VKA.","key_terms":[{"term":"DOAC-stopinterval","definition":"Duur van pauseren DOAC afhankelijk van het middel, nierfunctie en bloedingsrisico van de ingreep; doorgaans 24–48 uur voor laagrisicooperaties, 48–96 uur voor hoog risico."},{"term":"Bridging anticoagulatie","definition":"Overbrugging met therapeutische LMWH na staken VKA perioperatief; BRIDGE-studie toonde bij DOAC-patiënten met AF: geen voordeel bridging, meer bloeding — vermijden."},{"term":"BRIDGE-studie (2015)","definition":"RCT bridging met LMWH vs. placebo bij AF-patiënten op VKA perioperatief: geen reductie arterieel tromboembolisme; meer bloedingen in bridging-arm."},{"term":"Hoog bloedingsrisico ingreep","definition":"Neurochirurgie, grote abdominale chirurgie, urologische procedures, orthopedie grote gewrichten: DOAC pauzeren 48–96 uur voor ingreep."},{"term":"Laag bloedingsrisico ingreep","definition":"Tandextractie, huidingreep, staar, colonoscopie zonder polypectomie: DOAC pauzeren 24 uur voor of omit avonddosis; herstart na ingreep."}],"heading":"Perioperatief beleid bij AF en anticoagulatie","body_markdown":"## DOAC perioperatief: praktisch schema\n\nDOAC's hebben eenvoudiger perioperatief beheer dan VKA dankzij kortere halfwaardetijden. Algemene principes:\n\n- Laag bloedingsrisico: laatste DOAC-dosis omit (neem avonddosis de dag vóór ingreep niet in); herstart avond na of dag na ingreep.\n- Matig-hoog bloedingsrisico: stop DOAC 48 uur voor ingreep (2 doses overslaan).\n- Hoog bloedingsrisico + lage nierfunctie: dabigatran (renaal geklaard) kan tot 96–120 uur voor grote ingreep gestopt moeten worden bij eGFR <50.\n- Apixaban en rivaroxaban: 48 uur voor groot ingrijpen voldoende bij eGFR ≥30.\n\n## Bridging anticoagulatie: niet meer standaard\n\nBRIDGE-studie (2015): at AF-patiënten op warfarine die perioperatief bridging kregen met LMWH vs. placebo: geen verschil in arterieel trombo-embolisme; significant meer grote bloedingen in bridging-groep. Conclusie: bridging bij AF-patiënten niet meer standaard aanbevolen. Uitzonderingen: mechanische hartklep of mitralisklepstenose — overleg met behandelend cardioloog.\n\n## VKA perioperatief\n\nVKA (acenocoumarol): stop 5 dagen voor ingreep; INR-controle vóór ingreep (streef INR <1,5). Bij INR >1,5: vitamine K oraal 1–2 mg. Herstart VKA de avond van of dag na de ingreep. Bridging: alleen bij mechanische hartklep (met name mitralisklep) of andere hoog-tromberisico situaties.\n\n## Acuut optreden van AF perioperatief\n\nNieuwe AF in de perioperatieve periode bij circa 10–40% van patiënten na cardiothoracale chirurgie. Vaak zelflimiterend (sinusritme herstelt binnen 24–72 uur). Behandel met frequentiecontrole (bètablokker, amiodaron i.v.); anticoagulatie starten bij persistentie >24–48 uur op basis van CHA₂DS₂-VASc score.","related":["https://hartvaat.nl/kennis/atriumfibrilleren/af-en-beroerte/","https://hartvaat.nl/kennis/atriumfibrilleren/chadsvasc-score/","https://hartvaat.nl/kennis/atriumfibrilleren/hasbled-score/","https://hartvaat.nl/kennis/atriumfibrilleren/elektrische-cardioversie/"],"sources":[{"label":"BRIDGE Trial — NEJM 2015","url":"https://doi.org/10.1056/NEJMoa1501035"},{"label":"ESC 2024 AF Guidelines","url":"https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehae272"},{"label":"Farmacotherapeutisch Kompas — DOAC perioperatief","url":"https://www.farmacotherapeutischkompas.nl/"}],"articles":[{"url":"https://hartvaat.nl/2016/12/20/off-label-doac-dosering-en-ongunstige-uitkomsten-orbit-af-ii-register/","title":"Off-label DOAC-dosering en ongunstige uitkomsten: ORBIT-AF II-register","published":"2016-12-20"}],"as_of":"2026-03-12","licence":"Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hartvaat.nl (de url van het record). Samenvattingen zijn redactioneel werk van HartVaat; de oorspronkelijke publicaties blijven van hun uitgevers (doi). Geen medisch advies."}