# Wat is atriumfibrilleren? *Atriumfibrilleren · Aandoening · https://hartvaat.nl/kennis/atriumfibrilleren/wat-is-atriumfibrilleren/* Atriumfibrilleren (AF) is de meest voorkomende aanhoudende hartritmestoornis wereldwijd, met een prevalentie van circa 2% in de algemene bevolking en 10–15% bij 80-plussers. AF verhoogt het risico op beroerte vijfvoudig, is geassocieerd met hartfalen, cognitief verval en verminderde kwaliteit van leven, en is verantwoordelijk voor 20–30% van alle ischemische beroertes. ## Kernbegrippen - **Atriumfibrilleren**: Supraventriculaire ritmestoornis gekenmerkt door chaotische atriale activering (400–600 impulsen/min) met onregelmatige ventrikelrespons; ontbreekt P-golf op ECG. - **AF-CARE pathway**: ESC 2024-concept: geïntegreerde AF-aanpak via vier domeinen: Comorbidities/cardiovascular risk reduction, Anticoagulation, Rate/Rhythm control, Evidence-based symptom management. - **CHA₂DS₂-VASc score**: Beroertekans-score bij AF: congestief HF, hypertensie, leeftijd ≥75 (2p), diabetes, beroerte (2p), vasculaire ziekte, leeftijd 65–74, geslacht vrouw. Score ≥2 (man) of ≥3 (vrouw): anticoagulatie aanbevolen. - **Tachycardiomyopathie**: Reversibele LV-disfunctie veroorzaakt door aanhoudende snelle ventrikelrespons bij AF; EF kan normaliseren na ritme- of frequentiecontrole. - **Subclinisch AF**: Kortdurende AF-episoden gedetecteerd door devices (pacemaker, ILR, wearables) zonder symptomen; geassocieerd met verhoogd beroerterisico. ## Definitie en ECG-kenmerken AF is een supraventriculaire ritmestoornis gekenmerkt door chaotische, ongeorganiseerde atriale activering met 400–600 impulsen per minuut. Op het ECG: afwezigheid van discrete P-golven, onregelmatige basislijn (flimmeractiviteit), en onregelmatige (irregulier-irregulair) ventrikelrespons. De ventrikelfrequentie hangt af van de AV-knoopgeleiding en kan variëren van bradycard (<60 spm) tot tachycard (>100 spm). ## Epidemiologie Prevalentie in Nederland: ~300.000 patiënten. Jaarlijkse incidentie: ~30.000 nieuwe gevallen. Lifetime risico op AF: 1 op 3 voor mensen van 55 jaar. Sterk stijgende prevalentie door vergrijzing. AF is verantwoordelijk voor ~25% van alle ischemische beroertes in Nederland. ## Klinische consequenties - Beroerte: vijfvoudig verhoogd risico; beroertes bij AF zijn gemiddeld ernstiger en vaker fataal of invaliderend dan bij sinusritme. - Hartfalen: bidirectionele relatie — AF veroorzaakt tachycardiomyopathie; hartfalen bevordert AF-persistentie. - Cognitief verval: AF is onafhankelijke risicofactor voor dementie (cerebrovasculaire microlaesies). - Kwaliteit van leven: symptomen (palpitaties, dyspneu, vermoeidheid) reduceren functionele capaciteit sterk. - Mortaliteit: tweevoudig verhoogd, deels verklaard door beroerte en hartfalen. ## Behandelstrategie: AF-CARE ESC 2024 introduceert het AF-CARE-concept als geïntegreerde aanpak: (C) comorbiditeiten behandelen en cardiovasculair risico reduceren; (A) anticoagulatie voor beroertepreventie; (R) rate/rhythm control; (E) evidence-based symptoommanagement. Alle vier domeinen zijn gelijkwaardig belangrijk en moeten simultaan worden aangepakt. ## Nieuwste evidence op hartvaat.nl - 2026-09-19 [Catheterablatie biedt geen verbeterde levenskwaliteit boven schijnprocedure bij symptoomrijk atriumfibrilleren — PVI-SHAM-AF](https://hartvaat.nl/2026/09/12/catheterablatie-biedt-geen-verbeterde-levenskwaliteit-boven-schijnprocedure-bij-/) - 2026-08-30 [NEXAF: een trainingsprogramma met acht begeleide intervalsessies en een jaar thuistraining verlaagt de AF-last met 45 procent en de AF-opnames met 46 procent](https://hartvaat.nl/2026/08/30/nexaf-een-trainingsprogramma-met-acht-begeleide-intervalsessies-en-een-jaar-thui/) - 2026-08-30 [PVI-SHAM-AF: pulmonaalvene-isolatie verbetert de AF-gerelateerde kwaliteit van leven niet meer dan een schijnprocedure, ondanks minder atriumfibrilleren](https://hartvaat.nl/2026/08/30/pvi-sham-af-pulmonaalvene-isolatie-verbetert-de-af-gerelateerde-kwaliteit-van-le/) - 2026-07-19 [Atriumfibrilleren in Catalonië: prevalentie gestabiliseerd, incidentie gedaald, 2% van het zorgbudget](https://hartvaat.nl/2026/04/17/atriumfibrilleren-in-catalonie-prevalentie-gestabiliseerd-incidentie-gedaald-2-v/) - 2026-06-27 [Mavacamten in de praktijk: zwarte patiënten krijgen 55% minder vaak toegang — atriumfibrilleren voorspelt slechtere uitkomst](https://hartvaat.nl/2026/05/05/mavacamten-in-de-praktijk-zwarte-patienten-krijgen-55-minder-vaak-toegang-atrium/) - 2026-06-26 [EXPANDed: bij 73% verbetert tricuspidalisinsufficiëntie binnen 30 dagen na M-TEER — zonder directe TR-interventie](https://hartvaat.nl/2026/05/05/expanded-bij-73-verbetert-tricuspidalisinsufficientie-binnen-30-dagen-na-m-teer-/) - 2026-06-08 [FIND-AF-biomarker stratificeert prognose bij HFrEF met atriale cardiomyopathie zonder atriumfibrilleren](https://hartvaat.nl/2026/05/21/find-af-biomarker-stratificeert-prognose-bij-hfref-met-atriale-cardiomyopathie-z/) - 2026-05-06 [Circulerend miR-10b-5p voorspelt AF-recidief na ablatie](https://hartvaat.nl/2026/05/06/circulerend-mir-10b-5p-voorspelt-af-recidief-na-ablatie/) - 2026-04-05 [Klinische impact van veiligheidswaarschuwingen voor implanteerbare pacemakers en defibrillatoren](https://hartvaat.nl/2026/02/03/klinische-impact-van-veiligheidswaarschuwingen-voor-implanteerbare-pacemakers-en/) - 2026-02-23 [Objectief gemeten lichaamsbeweging en levenskwaliteit bij hypertrofische cardiomyopathie](https://hartvaat.nl/2026/02/23/objectief-gemeten-lichaamsbeweging-en-levenskwaliteit-bij-hypertrofische-cardiom/) - 2026-02-13 [Aldosteron en de mineralocorticoïdreceptor bij atriumfibrilleren](https://hartvaat.nl/2026/02/13/aldosteron-en-de-mineralocorticoidreceptor-bij-atriumfibrilleren/) - 2026-02-02 [Medische kosten en productiviteitsverlies door atriumfibrilleren in de VS](https://hartvaat.nl/2026/02/02/medische-kosten-en-productiviteitsverlies-door-atriumfibrilleren-in-de-vs/) - 2025-09-01 [Kosteneffectiviteit van apixaban versus aspirine bij hoogrisico subclinisch AF](https://hartvaat.nl/2025/09/01/kosteneffectiviteit-van-apixaban-versus-aspirine-bij-hoogrisico-subclinisch-af/) - 2024-09-29 [2024 ESC-richtlijn voor management van atriumfibrilleren](https://hartvaat.nl/2024/09/29/2024-esc-richtlijn-voor-management-van-atriumfibrilleren/) - 2024-07-23 [ARTESIA: apixaban versus aspirine naar CHA₂DS₂-VASc bij subclinisch AF](https://hartvaat.nl/2024/07/23/artesia-apixaban-versus-aspirine-naar-cha2ds2-vasc-bij-subclinisch-af/) - 2023-08-01 [Atrial flow regulator en overleving bij hartfalen: voorspelde impact](https://hartvaat.nl/2023/08/01/atrial-flow-regulator-en-overleving-bij-hartfalen-voorspelde-impact/) - 2018-07-01 [Rotorablatie bij atriumfibrilleren: systematische review](https://hartvaat.nl/2018/07/01/rotorablatie-bij-atriumfibrilleren-systematische-review/) - 2016-11-29 [Biomarkergebaseerde CVA-risicoscore bij atriumfibrilleren: validatie](https://hartvaat.nl/2016/11/29/biomarkergebaseerde-cva-risicoscore-bij-atriumfibrilleren-validatie/) ## Bronnen - ESC 2024 AF Guidelines https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehae272 - NHG-Standaard Atriumfibrilleren https://richtlijnen.nhg.org/standaarden/atriumfibrilleren --- Kennispagina, stand 2026-03-12. Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hartvaat.nl (de url van het record). Samenvattingen zijn redactioneel werk van HartVaat; de oorspronkelijke publicaties blijven van hun uitgevers (doi). Geen medisch advies.