# Diabetes mellitus type 1 en hart- en vaatziekten *Cardiometabool · Aandoening · https://hartvaat.nl/kennis/cardiometabool/diabetes-type-1-en-hart/* Cardiovasculaire ziekte is de hoofdoorzaak van morbiditeit en mortaliteit bij type 1 diabetes (T1D). Het cardiovasculaire risico is bij T1D substantieel hoger dan bij T2D bij gelijke duur, met name bij vrouwen. Insuline is uiteraard de enige glucoseverlager, maar cardiovasculaire bescherming vereist aanvullende strategieën. ## Kernbegrippen - **DCCT/EDIC (1993-2005)**: DCCT: intensieve insulinetherapie bij T1D verlaagde microvasculaire complicaties 50-75%; EDIC: legacy-effect — 11 jaar na einde DCCT ook cardiovasculaire bescherming zichtbaar (57% minder MACE). - **Atherosclerose bij T1D**: Vroeger en uitgebreider dan bij T2D; sterk gerelateerd aan glykemische expositie over de jaren (HbA1c-load); albuminurie als sleutelbiomarker. - **RAAS-blokkade bij T1D**: ACE-remmer of ARB eerste keus bij microalbuminurie of hypertensie bij T1D; vertraagt progressie diabetische nefropathie en reduceert CV-risico. - **Statin bij T1D**: Behandel alle T1D-patiënten ouder dan 40 jaar met statine (klasse I); ook overwegen bij T1D 30-40 jaar met risicofactoren of lange diabetesduur. - **SGLT2-remmer bij T1D**: Niet-insulineglycosurie via SGLT2 is farmacologisch mogelijk bij T1D, maar ketoacidoserisico verhoogd; gebruik off-label en alleen bij geselecteerde patiënten onder strikte begeleiding. ## Omvang van het risico T1D verhoogt het cardiovasculaire risico significant: mortaliteitsrisico door HVZ is 3-4× hoger bij mannen en 7-10× hoger bij vrouwen vergeleken met de algemene bevolking. Cardiovasculaire events treden gemiddeld 10-15 jaar vroeger op dan bij mensen zonder diabetes. De grootste risicofactoren zijn HbA1c-last (geïntegreerde blootstelling aan hyperglykemie over jaren), microalbuminurie, hypertensie en duur van diabetes. ## DCCT/EDIC: intensieve therapie en legacy DCCT (1993) toonde aan dat intensieve insulinetherapie (meerdere dagelijkse injecties of insulinepomp, HbA1c ~7% vs. ~9%) de incidentie van retinopathie (76%), nefropathie (54%) en neuropathie (60%) drastisch verlaagde bij T1D. EDIC (verlengde follow-up): 11 jaar na einde van DCCT-interventie toonde de intensieve groep 57% minder niet-fatale MI, beroerte en CV-sterfte. Dit legacy-effect bevestigt dat vroeg goede glucosecontrole levenslang cardiovasculair profijt geeft. ## Behandelstrategie - Glucosecontrole: intensieve insulinetherapie (MDI of CSII); HbA1c <53 mmol/mol (<7%) als niet-gevaarlijk; CGM sterk aanbevolen voor variabiliteitsreductie - Bloeddruk: ACE-remmer of ARB bij hypertensie of microalbuminurie (klasse I); doel <130/80 mmHg - Lipiden: statine bij T1D >40 jaar (klasse I); overweeg ook <40 jaar bij extra risicofactoren (lang bestaande diabetes, microalbuminurie, roken) - Antiplatelets: aspirine alleen bij manifeste HVZ; niet routinematig in primaire preventie bij T1D ## Toekomstige opties Closed-loop systemen (hybride artificiële pancreas) verbeteren HbA1c en tijdstip-in-range bij T1D. SGLT2-remmers bieden theoretiisch cardiorenaal voordeel maar het ketoacidoserisico vereist strikte selectie. Lopende studies (zoals DAPA-CKD subanalyses) verkennen SGLT2-remmer-gebruik bij geselecteerde T1D-patiënten met CKD. ## Nieuwste evidence op hartvaat.nl - 2026-09-23 [Verlaagde spierkracht en balans correleren met hoger NT-proBNP bij CKD-patiënten](https://hartvaat.nl/2026/09/15/verlaagde-spierkracht-en-balans-correleren-met-hoger-nt-probnp-bij-ckd-patienten/) - 2026-09-23 [Routine preprocedurale data voorspelt linkerventrikelherstel na TAVR en identificeert cardiorenal fenotype](https://hartvaat.nl/2026/10/01/routine-preprocedurale-data-voorspelt-linkerventrikelherstel-na-tavr-en-identifi/) - 2026-09-15 [Hoge ureumzuurspiegels duiden op residu-risico bij hart- en vaatziekten — narratief overzicht](https://hartvaat.nl/2026/09/07/hoge-ureumzuurspiegels-duiden-op-residu-risico-bij-hart-en-vaatziekten-narratief/) - 2026-09-13 [Jonge MI-patiënten hebben meer rook- en LDL-afwijkingen en complexere coronaanatomie](https://hartvaat.nl/2026/09/04/jonge-mi-patienten-hebben-meer-rook-en-ldl-afwijkingen-en-complexere-coronaanato/) - 2026-09-10 [CIMT en arteriële stijfheid voorspellen geen cardiovasculaire uitkomsten bij dialysepatiënten — prospectief cohort](https://hartvaat.nl/2026/12/01/cimt-en-arteriele-stijfheid-voorspellen-geen-cardiovasculaire-uitkomsten-bij-dia/) - 2026-09-09 [Adverse zwangerschapsuitkomsten signaleren levenslang hart- en vaatziektenrisico](https://hartvaat.nl/2026/09/01/adverse-zwangerschapsuitkomsten-signaleren-levenslang-hart-en-vaatziektenrisico/) - 2026-09-07 [Obesitasmanagement bij vrouwen vereist levensfasenspecifieke aanpak](https://hartvaat.nl/2026/09/01/obesitasmanagement-bij-vrouwen-vereist-levensfasenspecifieke-aanpak/) - 2026-09-02 [GLP-1-agonisten verlagen sterfte en MACE bij patiënten met ernstige psychiatrische aandoeningen](https://hartvaat.nl/2026/08/26/glp-1-agonisten-verlagen-sterfte-en-mace-bij-patienten-met-ernstige-psychiatrisc/) - 2026-08-30 [De zorgprofessional als patiënt: 1.300 ESC-congresgangers gemeten, met overgewicht bij 47 procent, onbehandelde hypertensie en stille atherosclerose bij een op de vijf](https://hartvaat.nl/2026/08/30/de-zorgprofessional-als-patient-1-300-esc-congresgangers-gemeten-met-overgewicht/) - 2026-08-29 [REACT: beeldvorming vindt stille atherosclerose bij 57 procent van 16.808 volwassenen zonder hartziekte, en SCORE2 mist de meesten](https://hartvaat.nl/2026/08/29/react-beeldvorming-vindt-stille-atherosclerose-bij-57-procent-van-16-808-volwass/) - 2026-08-28 [Long COVID verhoogt risico op hart-, nier- en longcomplicaties — TriNetX-cohort](https://hartvaat.nl/2026/08/20/long-covid-verhoogt-risico-op-hart-nier-en-longcomplicaties-trinetx-cohort/) - 2026-08-28 [Nieuwe ESC-richtlijn hart en nier 2026: eGFR en albuminurie bij elke hartpatiënt, SGLT2-remmer ongeacht ejectiefractie, en een Groningse voorzitter](https://hartvaat.nl/2026/08/28/nieuwe-esc-richtlijn-hart-en-nier-2026-egfr-en-albuminurie-bij-elke-hartpatient-/) - 2026-08-22 [CRP en albuminurie duiden op hoog risico op herhalende hart- en vaatziekten bij chronische nierziekte — KNOW-CKD](https://hartvaat.nl/2026/08/14/crp-en-albuminurie-duiden-op-hoog-risico-op-herhalende-hart-en-vaatziekten-bij-c/) - 2026-08-20 [IVF-gebruik niet geassocieerd met hart- en vaatziekten — behalve herseninfarct](https://hartvaat.nl/2026/08/12/ivf-gebruik-niet-geassocieerd-met-hart-en-vaatziekten-behalve-herseninfarct/) - 2026-08-18 [Anemie verergert mortaliteit en hartfalenheropnames na TAVR bij patiënten boven de 80 jaar](https://hartvaat.nl/2026/09/01/anemie-verergert-mortaliteit-en-hartfalenheropnames-na-tavr-bij-patienten-boven-/) - 2026-08-14 [Verhoogde serumketonen verlagen niercomplicaties bij type 2-diabetes — prospectief cohort](https://hartvaat.nl/2026/07/31/verhoogde-serumketonen-verlagen-niercomplicaties-bij-type-2-diabetes-prospectief/) - 2026-08-10 [Vrouwen met CKD krijgen minder vaak RAS-remmers en SGLT2-remmers dan mannen](https://hartvaat.nl/2026/06/19/vrouwen-met-ckd-krijgen-minder-vaak-ras-remmers-en-sglt2-remmers-dan-mannen/) - 2026-08-09 [Zwangerschapsgeassocieerd acuut nierfalen: pathofysiologie en verhoogd langetermijnrisico op hart- en vaatziekten](https://hartvaat.nl/2026/06/23/zwangerschapsgeassocieerd-acuut-nierfalen-pathofysiologie-en-verhoogd-langetermi/) - 2026-08-07 [Naast insuline zijn nieuwe medicijnen nodig om het hart- en vaatrisico bij type 1-diabetes te verlagen](https://hartvaat.nl/2026/09/01/naast-insuline-zijn-nieuwe-medicijnen-nodig-om-het-hart-en-vaatrisico-bij-type-1/) - 2026-08-07 [Cardiorenale risico’s bij type 1-diabetes — een overzicht van de huidige stand van zaken](https://hartvaat.nl/2026/09/01/cardiorenale-risicos-bij-type-1-diabetes-een-overzicht-van-de-huidige-stand-van-/) - 2026-08-05 [Menopauze en cardiovasculaire veroudering: preventiekansen in de middenleeftijd](https://hartvaat.nl/2026/09/01/menopauze-en-cardiovasculaire-veroudering-preventiekansen-in-de-middenleeftijd/) - 2026-07-29 [Verhoogde albuminurie drijft hypercholesterolemie bij patiënten met het syndroom van Alport](https://hartvaat.nl/2026/05/15/verhoogde-albuminurie-drijft-hypercholesterolemie-bij-patienten-met-het-syndroom/) - 2026-07-24 [WARRIOR-trial: intensieve medicamenteuze behandeling verbetert de uitkomsten niet bij vrouwen met ANOCA/INOCA](https://hartvaat.nl/2026/04/03/warrior-trial-intensieve-medicamenteuze-behandeling-verbetert-de-uitkomsten-niet/) - 2026-07-23 [Sekseverschillen in secundaire preventie na ACS: vrouwen halen minder vaak hun LDL-doel (TEXTMEDS)](https://hartvaat.nl/2026/04/09/sekseverschillen-in-secundaire-preventie-na-acs-vrouwen-halen-minder-vaak-hun-ld/) - 2026-07-22 [Subklinische atherosclerose bij vrouwen na pre-eclampsie: systematische review en meta-analyse](https://hartvaat.nl/2026/04/10/subklinische-atherosclerose-bij-vrouwen-na-pre-eclampsie-systematische-review-en/) - 2026-07-22 [Tweelingzwangerschap bij vrouwen met een hartaandoening geeft een hoog risico op hartfalen (ROPAC)](https://hartvaat.nl/2026/04/10/tweelingzwangerschap-bij-vrouwen-met-een-hartaandoening-geeft-een-hoog-risico-op/) - 2026-07-20 [Sekseverschillen bij infectieuze endocarditis: vrouwen vaker conservatief behandeld, slechtere overleving](https://hartvaat.nl/2026/04/24/sekseverschillen-bij-infectieuze-endocarditis-vrouwen-vaker-conservatief-behande/) - 2026-07-17 [Lagere kaliuminname hangt samen met meer hart- en vaatziekte bij CKD — vooral bij vrouwen](https://hartvaat.nl/2026/04/17/lagere-kaliuminname-hangt-samen-met-meer-hart-en-vaatziekte-bij-ckd-vooral-bij-v/) - 2026-07-13 [PCSK9-remmers verlagen events bij ASCVD zónder eerder infarct of beroerte (real-world)](https://hartvaat.nl/2026/04/16/pcsk9-remmers-verlagen-events-bij-ascvd-zonder-eerder-infarct-of-beroerte-real-w/) - 2026-07-13 [Schildklierdisfunctie en hart- en vaatziekten (EHJ-overzicht)](https://hartvaat.nl/2026/04/17/schildklierdisfunctie-en-hart-en-vaatziekten-ehj-overzicht/) ## Bronnen - DCCT/EDIC — NEJM 2005 (cardiovasculaire follow-up) https://doi.org/10.1056/NEJMoa052187 - ESC 2023 Diabetes en CVD Guidelines — EHJ https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehad192 - ESC 2021 CVD Prevention Guidelines https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehab484 - Farmacotherapeutisch Kompas — Insuline / RAAS-blokkade bij T1D https://www.farmacotherapeutischkompas.nl/ --- Kennispagina, stand 2026-03-12. Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hartvaat.nl (de url van het record). Samenvattingen zijn redactioneel werk van HartVaat; de oorspronkelijke publicaties blijven van hun uitgevers (doi). Geen medisch advies.