{"id":"metformine-cardiovasculair","type":"kennis","url":"https://hartvaat.nl/kennis/cardiometabool/metformine-cardiovasculair/","title":"Metformine en cardiovasculaire uitkomsten","kind":"Geneesmiddel","group":"cardiometabool","group_label":"Cardiometabool","category":"algemeen","meta_description":"Metformine is nog steeds het eerstelijns glucoseverlagend middel bij T2D zonder manifeste HVZ. De cardiovasculaire evidence is beperkt maar de veiligheid is goed bewezen in decennia van gebruik.","intro":"Metformine is het meest gebruikte glucoseverlagende geneesmiddel ter wereld en bleef decennialang de onbetwiste hoeksteen van T2D-behandeling. Met de komst van SGLT2-remmers en GLP-1 RA is de positie van metformine genuanceerder geworden: bij patiënten met manifeste HVZ of hoog risico is het niet langer de eerste behandelkeuze. De cardiovasculaire veiligheid is goed bewezen; superieuriteit boven placebo in RCT-bewijsstandaard is minder zeker.","key_terms":[{"term":"UKPDS subgroep overgewicht (1998)","definition":"Metformine bij T2D met overgewicht: 39% reductie MI-risico vs. dieet; beperkt tot 753 patiënten; veelgeciteerde maar bescheiden evidence."},{"term":"AMPK-activering","definition":"Primair werkingsmechanisme metformine: activering van AMP-geactiveerde proteïnekinase (AMPK) in lever → remming gluconeogenese; gewicht neutraal; geen hypoglykemierisico."},{"term":"Lactaatacidose","definition":"Zeldzame maar ernstige bijwerking (&lt;5/100.000 patiëntjaren) bij ernstige nierinsufficiëntie, sepsis, ernstige lever insufficiëntie; stop bij eGFR &lt;30."},{"term":"GI-bijwerkingen","definition":"Diarree, buikpijn, misselijkheid bij 20-30%; doseer laag beginnen (500 mg 1dd), langzaam optitreren; retardformulering beter verdragen."},{"term":"Vitamine B12","definition":"Metformine vermindert B12-resorptie via ileum; B12-deficiëntie bij 5-10% bij langdurig gebruik; monitor B12 jaarlijks bij langdurig gebruik, klachten van neuropathie."}],"heading":"Metformine en cardiovasculaire uitkomsten","body_markdown":"## Farmacologie\n\nMetformine is een biguanide dat hepatische glucoseproductie remt via AMPK-activering. Het verlaagt nuchtere glucose (1-2 mmol/L) en HbA1c (0,6-1,2%), is gewichtsneutraal, heeft geen hypoglykemierisico als monotherapie en is goedkoop. Bijkomend verlaagt metformine LDL (~5%), TG (~10%) en heeft anti-inflammatoire eigenschappen (NF-κB-remming).\n\n## Cardiovasculaire evidence\n\nDe UKPDS overgewichtsubgroep (n=753, 1998) toonde 39% MI-reductie — maar dit betrof een kleine subgroep van een grotere trial. De meeste observationele studies suggereren een cardiovasculair voordeel. In directe vergelijking met nieuwere middelen (SGLT2-remmers, GLP-1 RA) in patiënten met manifeste HVZ: metformine is inferieur. Het ontbreekt aan een grote gerandomiseerde CV-uitkomststudie van metformine vs. placebo bij moderne standaardzorg.\n\n## Actuele positie in behandelalgorithme\n\n- Geen manifeste HVZ, laag-matig risico: metformine eerste keusmiddel naast leefstijl\n- Manifeste HVZ of hoog-risico: SGLT2-remmer of GLP-1 RA als eerste medicamenteuze keuze; metformine als aanvulling voor glucosecontrole\n- Hartfalen: metformine veilig bij HFrEF met eGFR >30; bij acuut gedecompenseerd HF: pauzeer\n- Nierinsufficiëntie: pauzeer bij eGFR <30; bij eGFR 30-45: lagere dosis (max 1000 mg/dag); normaal gebruik tot eGFR 45\n\n## Praktisch\n\nStart 500 mg bij avondmaaltijd; optitreren met 500 mg/week stap tot 2000-2500 mg/dag; retardformulering (metformine MR) vermindert GI-bijwerkingen. Monitor B12 jaarlijks bij gebruik >5 jaar of bij neuropathieklachten.","related":["https://hartvaat.nl/kennis/cardiometabool/diabetes-en-cardiovasculair-risico/","https://hartvaat.nl/kennis/cardiometabool/cardiovasculaire-trials-diabetes/","https://hartvaat.nl/kennis/cardiometabool/esc-richtlijn-diabetes-cvd-2023/","https://hartvaat.nl/kennis/cardiometabool/bloedsuikerdoelen-cardiovasculair/"],"sources":[{"label":"UKPDS 34 (metformine bij overgewicht T2D) — Lancet 1998","url":"https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/9742977/"},{"label":"ESC 2023 Diabetes en CVD Guidelines — EHJ","url":"https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehad192"},{"label":"Farmacotherapeutisch Kompas — Metformine","url":"https://www.farmacotherapeutischkompas.nl/"}],"articles":[{"url":"https://hartvaat.nl/2026/08/18/finerenone-blijft-effectief-bij-ckm-patienten-met-kankeranamnese-fine-heart/","title":"Finerenone blijft effectief bij CKM-patiënten met kankeranamnese — FINE-HEART","published":"2026-08-26"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/05/25/patientspecifieke-3d-hartmodellen-bij-congenitale-hartchirurgie-18-minuten-korte/","title":"Patiëntspecifieke 3D-hartmodellen bij congenitale hartchirurgie: 18 minuten korter opereren en minder complicaties (meta-analyse)","published":"2026-07-05"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/03/25/waarom-de-sterfte-na-een-hartinfarct-daalde-15-jaar-nationale-data-uit-engeland-/","title":"Waarom de sterfte na een hartinfarct daalde: 15 jaar nationale data uit Engeland en Wales","published":"2026-03-25"}],"as_of":"2026-03-12","licence":"Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hartvaat.nl (de url van het record). Samenvattingen zijn redactioneel werk van HartVaat; de oorspronkelijke publicaties blijven van hun uitgevers (doi). Geen medisch advies."}