# Coronaire angiografie en hartkatheterisatie

*Coronairlijden · Diagnostiek · https://hartvaat.nl/kennis/coronairlijden/coronaire-angiografie-hartkatheterisatie/*

Invasieve coronaire angiografie (ICA) met hartkatheterisatie is de gouden standaard voor anatomische visualisatie van de coronairen en blijft de referentie voor stenose-ernst en PCI/CABG-planning. Moderne techniek gebruikt vrijwel uitsluitend de radiale toegang, die bloedingscomplicaties significant reduceert ten opzichte van de femorale benadering.

## Kernbegrippen

- **Radiale toegang (transradiaal)**: Catheterisatie via de arteria radialis; eerste keuze conform ESC vanwege minder vasculaire complicaties en vroegere mobilisatie.
- **Left Heart Catheterization (LHC)**: Standaard procedure voor coronaire angiografie en linkerventriculografie; meting van LVEDP en assessment van klepfunctie.
- **Fractional Flow Reserve (FFR)**: Drukgeleide bepaling van hemodynamische significantie van een stenose; FFR ≤0,80 indiceert revascularisatie; gemeten via drukvoerdraad met adenosine.
- **SYNTAX-score**: Anatomische score die de complexiteit van coronairziekte kwantificeert; bepaalt keuze PCI versus CABG; hoge score (>32) = CABG voorkeur.

## Indicaties

Coronaire angiografie is geïndiceerd bij:

- Bevestigd of hoogstwaarschijnlijk obstructief coronairlijden met therapeutische consequentie (revascularisatiebeslissing)
- Hoog-risico NSTE-ACS (vroeg-invasieve strategie)
- STEMI (primaire PCI)
- Positieve niet-invasieve ischemietest bij hoge risicogroep
- Preoperatieve evaluatie bij klepchirurgie bij patiënten ≥40 jaar of met coronairziekte-risico
- Vermoeden coronaire anomalie op CT

## Procedure

Radiale toegang: punctie van de arteria radialis, sheathplaatsing (5-6 Fr), kathetertransport naar aorta ascendens, selectief catheteriseren van linker- en rechtercoronairostiuum. Procedurele heparine (70-100 IU/kg) voor anticoagulatie. Contrastinjectie en ciné-opnamen in meerdere projecties. Na de procedure: sheatheremoving, TR-band compressie 2-4 uur.

Femorale toegang: alternatief bij radiale occlusie of tortueus traject; slagadercompressie noodzakelijk na sheaterverwijdering; bedrust 2-4 uur; iets hoger bloedingsrisico.

## Linkerventriculografie

Simultaan kan een linkerventriculogram worden gemaakt via een pig-tail catheter in de LV: beoordeelt globale en regionale LV-functie, mitralisregurgitatie en LVEDP. Bij bekende ernstige MR of klepprothese: terughoudendheid met ventriculografie.

## Complicaties

Ernstige complicaties zijn zeldzaam (<1%): overlijden, myocardinfarct, beroerte, radiale of femorale arterie-occlusie, contrastnefropathie, contrast-allergie, coronaire dissectie. Pre-procedurele hydratie bij CKD (eGFR 30-60) reduceert contrastnefropathierisico; gebruik minimale contrasthoeveelheid en iso-osmolaire contrastmiddelen.

## Nieuwste evidence op hartvaat.nl

- 2026-09-06 [Alternatieve toegangswegen voor TAVR bij ongunstige iliofemorale anatomie](https://hartvaat.nl/2026/10/01/alternatieve-toegangswegen-voor-tavr-bij-ongunstige-iliofemorale-anatomie/)
- 2026-07-14 [ULYSSES: echogeleide venapunctie halveert toegangscomplicaties bij AF-ablatie](https://hartvaat.nl/2026/04/14/ulysses-echogeleide-venapunctie-halveert-toegangscomplicaties-bij-af-ablatie/)
- 2026-07-05 [CT-FFR voorspelt MACE 4× hoger bij waarde ≤0,80: bijgewerkte meta-analyse van 20.067 patiënten](https://hartvaat.nl/2026/05/20/ct-ffr-voorspelt-mace-4-hoger-bij-waarde-0-80-bijgewerkte-meta-analyse-van-20-06/)
- 2025-10-14 [FFR versus angiografie voor PCI-begeleiding: IPD meta-analyse](https://hartvaat.nl/2025/10/14/ffr-versus-angiografie-voor-pci-begeleiding-ipd-meta-analyse/)
- 2025-09-02 [Coronaire flow-capaciteits-geleide revascularisatie versus standaardzorg: RCT](https://hartvaat.nl/2025/09/02/coronaire-flow-capaciteits-geleide-revascularisatie-versus-standaardzorg-rct/)
- 2025-04-26 [Angiografie-afgeleide FFR versus IVUS bij PCI: gerandomiseerde trial](https://hartvaat.nl/2025/04/26/angiografie-afgeleide-ffr-versus-ivus-bij-pci-gerandomiseerde-trial/)
- 2025-01-01 [FFR versus iFR bij coronaire revascularisatie: vijfjaars follow-up](https://hartvaat.nl/2025/01/01/ffr-versus-ifr-bij-coronaire-revascularisatie-vijfjaars-follow-up/)
- 2024-11-09 [FAVOR IV-QVAS: QFR versus FFR bij coronaire revascularisatiedecisies — Lancet](https://hartvaat.nl/2024/11/09/favor-iv-qvas-qfr-versus-ffr-bij-coronaire-revascularisatiedecisies-lancet/)
- 2024-04-02 [IVUS versus OCT versus angiografie voor PCI-begeleiding: meta-analyse](https://hartvaat.nl/2024/04/02/ivus-versus-oct-versus-angiografie-voor-pci-begeleiding-meta-analyse/)
- 2023-12-05 [Intravasculaire beeldvorming versus functionele versus angiografische PCI-begeleiding vergeleken](https://hartvaat.nl/2023/12/05/intravasculaire-beeldvorming-versus-functionele-versus-angiografische-pci-begele/)
- 2023-09-19 [FAME 3 driejaarsresultaten: FFR-geleide PCI versus CABG bij drievatslijden](https://hartvaat.nl/2023/09/19/fame-3-driejaarsresultaten-ffr-geleide-pci-versus-cabg-bij-drievatslijden/)
- 2023-05-04 [RENOVATE-COMPLEX-PCI: intravasculaire beeldvorming versus angiografie bij complexe PCI](https://hartvaat.nl/2023/05/04/renovate-complex-pci-intravasculaire-beeldvorming-versus-angiografie-bij-complex/)
- 2023-02-07 [FFR-geleide versus angiografie-geleide PCI bij acuut MI met meervatslijden](https://hartvaat.nl/2023/02/07/ffr-geleide-versus-angiografie-geleide-pci-bij-acuut-mi-met-meervatslijden/)
- 2022-11-01 [Radiale versus femorale toegang bij coronairangiografie: meta-analyse toont mortaliteitsvoordeel](https://hartvaat.nl/2022/11/01/radiale-versus-femorale-toegang-bij-coronairangiografie-meta-analyse-toont-morta/)
- 2022-10-13 [FFR-geleide versus angiografie-geleide revascularisatie: meta-analyse van RCT's](https://hartvaat.nl/2022/10/13/ffr-geleide-versus-angiografie-geleide-revascularisatie-meta-analyse-van-rct-s/)
- 2022-08-30 [RIPCORD 2: routinematige FFR-meting versus conventionele angiografie](https://hartvaat.nl/2022/08/30/ripcord-2-routinematige-ffr-meting-versus-conventionele-angiografie/)
- 2022-05-31 [Kwaliteit van leven na FFR-geleide PCI versus coronaire bypasschirurgie](https://hartvaat.nl/2022/05/31/kwaliteit-van-leven-na-ffr-geleide-pci-versus-coronaire-bypasschirurgie/)
- 2022-04-19 [Coronaire flowreserve en cardiovasculaire uitkomsten: meta-analyse](https://hartvaat.nl/2022/04/19/coronaire-flowreserve-en-cardiovasculaire-uitkomsten-meta-analyse/)
- 2022-02-01 [CCTA-afgeleide FFR: prognostische waarde — meta-analyse](https://hartvaat.nl/2022/02/01/ccta-afgeleide-ffr-prognostische-waarde-meta-analyse/)
- 2021-12-01 [Post-stenting FFR versus angiografie voor PCI-optimalisatie: TARGET-FFR](https://hartvaat.nl/2021/12/01/post-stenting-ffr-versus-angiografie-voor-pci-optimalisatie-target-ffr/)
- 2021-07-22 [Multivaten-PCI geleid door FFR of angiografie bij MI: NEJM FLOWER-MI](https://hartvaat.nl/2021/07/22/multivaten-pci-geleid-door-ffr-of-angiografie-bij-mi-nejm-flower-mi/)
- 2020-02-01 [Femorale versus radiale toegang bij STEMI: JAMA Cardiology SAFARI-STEMI](https://hartvaat.nl/2020/02/01/femorale-versus-radiale-toegang-bij-stemi-jama-cardiology-safari-stemi/)
- 2018-12-04 [FFR versus angiografie-geleide CABG](https://hartvaat.nl/2018/12/04/ffr-versus-angiografie-geleide-cabg/)
- 2018-09-08 [Radiale versus femorale toegang en bivalirudine versus UFH bij ACS: Lancet MATRIX](https://hartvaat.nl/2018/09/08/radiale-versus-femorale-toegang-en-bivalirudine-versus-ufh-bij-acs-lancet-matrix/)
- 2017-09-01 [Provisional versus twee-stentstrategie bij bifurcatielaesies: meta-analyse](https://hartvaat.nl/2017/09/01/provisional-versus-twee-stentstrategie-bij-bifurcatielaesies-meta-analyse/)
- 2017-05-23 [Stralingsblootstelling en vasculaire toegang bij ACS: RAD-Matrix-trial](https://hartvaat.nl/2017/05/23/stralingsblootstelling-en-vasculaire-toegang-bij-acs-rad-matrix-trial/)
- 2017-04-07 [Radiale versus femorale toegang bij ACS met en zonder ST-elevatie](https://hartvaat.nl/2017/04/07/radiale-versus-femorale-toegang-bij-acs-met-en-zonder-st-elevatie/)
- 2016-11-29 [Natuurlijk beloop van coronaire atherosclerose met FFR: prospectieve studie](https://hartvaat.nl/2016/11/29/natuurlijk-beloop-van-coronaire-atherosclerose-met-ffr-prospectieve-studie/)
- 2016-11-26 [OCT versus IVUS versus angiografie bij coronaire stentimplantatie: Lancet ILUMIEN III-trial](https://hartvaat.nl/2016/11/26/oct-versus-ivus-versus-angiografie-bij-coronaire-stentimplantatie-lancet-ilumien/)

## Bronnen

- ESC 2024 Chronic Coronary Syndromes Guidelines https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehae177
- ESC 2023 ACS Guidelines https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehad191
- Radial vs femoral access meta-analysis — Ferrante et al., Lancet 2016 https://doi.org/10.1016/S0140-6736(15)01324-0

---
Kennispagina, stand 2026-03-12. Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hartvaat.nl (de url van het record). Samenvattingen zijn redactioneel werk van HartVaat; de oorspronkelijke publicaties blijven van hun uitgevers (doi). Geen medisch advies.