# ESC-richtlijn Chronisch coronairlijden 2024: kernpunten *Coronairlijden · Richtlijn · https://hartvaat.nl/kennis/coronairlijden/esc-richtlijn-chronisch-coronairlijden-2024/* De ESC-richtlijn Chronisch Coronairlijden 2024 vervangt de 2019-versie en verwerkt nieuwe evidentie uit grote trials zoals ISCHEMIA, COMPLETE, FAME-3 en ISCHEMIA-CKD. Kernwijzigingen zijn de positie van CCTA als eerste diagnostische stap, verfijning van revascularisatie-indicaties en nadruk op optimale medicamenteuze therapie als basis voor alle patiënten. ## Kernbegrippen - **Optimale medicamenteuze therapie (OMT)**: Combinatie van symptomatische (anti-ischemica) en prognostische medicatie (statine, antiplatelet, RAS-blokkade bij indicatie); basisherapie voor alle CCS-patiënten. - **CCTA als klasse I diagnosticum**: ESC CCS 2024 beveelt CCTA aan als eerste beeldvormende test bij intermediaire pre-test kans op obstructief coronairlijden (klasse I, evidence A). - **COMPLETE-strategie**: Complete revascularisatie van niet-culprit-letsels na STEMI in electieve setting (niet acuut); COMPLETE-trial toonde reductie CV-mortaliteit en AMI op langere termijn. ## Diagnostische strategie Centrale wijziging is de positie van CCTA als klasse I aanbeveling (evidence A) bij symptomatische patiënten met intermediaire pre-test kans. CCTA heeft een hoge negatief voorspellende waarde (>99%), geeft informatie over plaquekwaliteit en atherosclerotische last, en stuurt het medicamenteuze beleid zelfs bij niet-obstructieve bevindingen (statine bij milde atherosclerose). Functionele beeldvorming (SPECT, PET, stress-echo) blijft alternatief bij hoge calciumscore, bekende coronairziekte of klinische voorkeur. ## Revascularisatie-indicaties De ISCHEMIA-trial bevestigt dat bij stabiele angina met matige ischemie en goede LV-functie routine-revascularisatie geen mortaliteitsvoordeel geeft boven OMT. Revascularisatie-indicaties bij CCS: - Refractaire angina ondanks OMT (symptomatische indicatie, klasse I) - Anatomisch of functioneel uitgebreide ziekte met prognosewinst (linker hoofdstam, drie-vatsziekte met LVEF <35%) - Aangetoonde ischemie >10% van het LV-myocard bij functionele test ## Medicamenteuze therapie Prognostische medicatie bij alle CCS-patiënten met bevestigd atherosclerotisch coronairlijden: aspirine 75-100 mg/dag (klasse I), statine hoge intensiteit (LDL-streef <1,4 mmol/l; <1,0 mmol/l bij recidief cardiovasculair event), ACE-remmer/ARB bij LVEF <40%/diabetes/hypertensie. Anti-ischemische therapie: bètablokker of calciumantagonist als eerste keuze; combinatie of toevoegen van nitraten/ranolazine bij onvoldoende controle. ## Nieuwe elementen - Colchicine (0,5 mg/dag) als klasse IIa-aanbeveling voor inflammatiereductie bij stabiele CCS - SGLT2-remmers en GLP-1-agonisten bij diabetes met coronairziekte voor cardiovasculaire bescherming - CT-FFR als aanvulling op CCTA voor functionele evaluatie - Complete revascularisatie na STEMI in electief setting (COMPLETE-aanbeveling klasse I) ## Nieuwste evidence op hartvaat.nl - 2026-09-06 [Zelfuitbreidende kleiprothesen bij TAVR: hemodynamiek en techniek op de voorgrond](https://hartvaat.nl/2026/10/01/zelfuitbreidende-kleiprothesen-bij-tavr-hemodynamiek-en-techniek-op-de-voorgrond/) - 2026-08-28 [POET-II: responsgestuurde antibioticaduur bij linkszijdige endocarditis scheelt twee weken en is niet-inferieur, maar geeft meer recidieven](https://hartvaat.nl/2026/08/28/poet-ii-responsgestuurde-antibioticaduur-bij-linkszijdige-endocarditis-scheelt-t/) - 2026-07-22 [Direct naar CT-coronairangiografie bij verdenking angina: snellere diagnose en minder polibezoeken](https://hartvaat.nl/2026/04/17/direct-naar-ct-coronairangiografie-bij-verdenking-angina-snellere-diagnose-en-mi/) - 2026-07-10 [Dolichoectasie van hersenarteriën — niet stenose — drijft lacunair CVA en cerebrale small-vessel-ziekte](https://hartvaat.nl/2026/05/06/dolichoectasie-van-hersenarterien-niet-stenose-drijft-lacunair-cva-en-cerebrale-/) - 2026-07-06 [Hypochloremie bij opname voor acuut hartfalen voorspelt onafhankelijk 30-daagse sterfte (Vietnamees cohort)](https://hartvaat.nl/2026/05/20/hypochloremie-bij-opname-voor-acuut-hartfalen-voorspelt-onafhankelijk-30-daagse-/) - 2026-07-02 [AccuRhythm AI vermindert valse alarmen bij ILR met 62% — bespaart honderden klinische uren](https://hartvaat.nl/2026/05/26/accurhythm-ai-vermindert-valse-alarmen-bij-ilr-met-62-bespaart-honderden-klinisc/) - 2026-06-03 [EAS-consensus: familiaire hypercholesterolemie bij kinderen en adolescenten](https://hartvaat.nl/2026/05/25/eas-consensus-familiaire-hypercholesterolemie-bij-kinderen-en-adolescenten/) - 2026-05-10 [Bayesiaanse netwerkmeta-analyse vergelijkt revascularisatie bij stabiele ischemische hartziekte](https://hartvaat.nl/2026/04/24/bayesiaanse-netwerkmeta-analyse-vergelijkt-revascularisatie-bij-stabiele-ischemi/) - 2026-04-23 [Essence-TIMI 73b: APOC3-remmer olezarsen reduceert niet-verkalkte coronairplaque bij hypertriglyceridemie](https://hartvaat.nl/2026/03/30/essence-timi-73b-apoc3-remmer-olezarsen-reduceert-niet-verkalkte-coronairplaque-/) - 2026-04-22 [2026 ACC/AHA-richtlijn dyslipidemie: lagere doelen, meer rol voor non-HDL, Lp(a) en apoB](https://hartvaat.nl/2026/03/13/2026-acc-aha-richtlijn-dyslipidemie-lagere-doelen-meer-rol-voor-non-hdl-lp-a-en-/) - 2026-03-29 [CHAMPION-AF: WATCHMAN FLX non-inferieur aan NOAC's en superieur in bloedingsreductie bij atriumfibrilleren](https://hartvaat.nl/2026/03/28/champion-af-watchman-flx-non-inferieur-aan-noac-s-en-superieur-in-bloedingsreduc/) - 2026-03-26 [CLOSURE-AF: sluiting van het linker hartoor niet non-inferieur aan medicamenteuze therapie bij atriumfibrilleren](https://hartvaat.nl/2026/03/18/closure-af-sluiting-van-het-linker-hartoor-niet-non-inferieur-aan-medicamenteuze/) - 2026-03-17 [COACT-trial: langetermijnlessen over coronairangiografie na reanimatie](https://hartvaat.nl/2025/01/01/coact-trial-langetermijnlessen-over-coronairangiografie-na-reanimatie/) - 2026-02-24 [Cardiale sarcoïdose als eerste uiting van sarcoïdose verloopt ernstiger](https://hartvaat.nl/2026/02/24/cardiale-sarcoidose-als-eerste-uiting-van-sarcoidose-verloopt-ernstiger/) - 2026-02-12 [GDMT na functioneel complete revascularisatie: prognostische impact](https://hartvaat.nl/2026/02/12/gdmt-na-functioneel-complete-revascularisatie-prognostische-impact/) - 2026-02-04 [200 joule als startenergie voor elektrische cardioversie bij atriumfibrilleren werkt goed en veilig](https://hartvaat.nl/2026/02/04/200-joule-als-startenergie-voor-elektrische-cardioversie-bij-atriumfibrilleren-w/) - 2025-04-01 [GDMT en uitkomsten in ISCHEMIA-trial](https://hartvaat.nl/2025/04/01/gdmt-en-uitkomsten-in-ischemia-trial/) - 2024-12-16 [Aspirine versus clopidogrel na PCI: eenjaars follow-up van RCT](https://hartvaat.nl/2024/12/16/aspirine-versus-clopidogrel-na-pci-eenjaars-follow-up-van-rct/) - 2023-01-03 [ISCHEMIA langetermijn: geen overlevingsverschil invasief versus conservatief bij stabiel coronairlijden](https://hartvaat.nl/2023/01/03/ischemia-langetermijn-geen-overlevingsverschil-invasief-versus-conservatief-bij-/) - 2021-07-06 [Optimale medicamenteuze therapie en 10-jaarsmortaliteit na revascularisatie](https://hartvaat.nl/2021/07/06/optimale-medicamenteuze-therapie-en-10-jaarsmortaliteit-na-revascularisatie/) - 2020-09-01 [Routine revascularisatie versus medicamenteus bij stabiel coronairlijden: meta-analyse](https://hartvaat.nl/2020/09/01/routine-revascularisatie-versus-medicamenteus-bij-stabiel-coronairlijden-meta-an/) - 2020-04-09 [Initieel invasief of conservatief bij stabiel coronairlijden: NEJM ISCHEMIA](https://hartvaat.nl/2020/04/09/initieel-invasief-of-conservatief-bij-stabiel-coronairlijden-nejm-ischemia/) - 2019-04-02 [PCI bij chronische totale occlusie: gerandomiseerde DECISION-CTO trial](https://hartvaat.nl/2019/04/02/pci-bij-chronische-totale-occlusie-gerandomiseerde-decision-cto-trial/) - 2018-11-01 [CT-coronairangiografie voor Heart Team-besluitvorming bij multivatenlijden](https://hartvaat.nl/2018/11/01/ct-coronairangiografie-voor-heart-team-besluitvorming-bij-multivatenlijden/) - 2018-07-19 [5-jaarsuitkomsten van FFR-geleide PCI: NEJM FAME 2](https://hartvaat.nl/2018/07/19/5-jaarsuitkomsten-van-ffr-geleide-pci-nejm-fame-2/) - 2018-07-07 [Revascularisatie versus optimale medicamenteuze therapie bij CTO: gerandomiseerde trial](https://hartvaat.nl/2018/07/07/revascularisatie-versus-optimale-medicamenteuze-therapie-bij-cto-gerandomiseerde/) - 2016-10-04 [Impact van optimale medicamenteuze therapie in de DAPT-studie](https://hartvaat.nl/2016/10/04/impact-van-optimale-medicamenteuze-therapie-in-de-dapt-studie/) - 2016-04-19 [CT-coronairangiografie voor het sturen van beleid bij coronairlijden](https://hartvaat.nl/2016/04/19/ct-coronairangiografie-voor-het-sturen-van-beleid-bij-coronairlijden/) - 2016-03-15 [Voorspelling van persisterende LV-disfunctie na myocardinfarct: de PREDICTS-studie](https://hartvaat.nl/2016/03/15/voorspelling-van-persisterende-lv-disfunctie-na-myocardinfarct-de-predicts-studi/) - 2016-01-05 [Doodsoorzaken na PCI versus CABG bij complex coronairlijden: 5-jaarsfollow-up van SYNTAX](https://hartvaat.nl/2016/01/05/doodsoorzaken-na-pci-versus-cabg-bij-complex-coronairlijden-5-jaarsfollow-up-van/) ## Bronnen - ESC 2024 Chronic Coronary Syndromes Guidelines https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehae177 - ISCHEMIA Trial — Maron et al., NEJM 2020 https://doi.org/10.1056/NEJMoa1915922 - SCOT-HEART Trial — NEJM 2018 https://doi.org/10.1056/NEJMoa1805971 --- Kennispagina, stand 2026-03-12. Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hartvaat.nl (de url van het record). Samenvattingen zijn redactioneel werk van HartVaat; de oorspronkelijke publicaties blijven van hun uitgevers (doi). Geen medisch advies.