{"id":"fractional-flow-reserve","type":"kennis","url":"https://hartvaat.nl/kennis/coronairlijden/fractional-flow-reserve/","title":"Fractional Flow Reserve (FFR) en iFR: functionele beoordeling stenose","kind":"Diagnostiek","group":"coronairlijden","group_label":"Coronairlijden","category":"algemeen","meta_description":"FFR en iFR meten functionele significantie van coronairstenosen. Drukratio ≤0,80 indiceert ischemie-veroorzakende stenose. Toepassing bij PCI-besluitvorming.","intro":"Fractional Flow Reserve (FFR) en instantaneous wave-Free Ratio (iFR) zijn drukgeleidedediagnostische technieken die de hemodynamische significantie van een coronairstenose meten, los van angiografische stenosegradatie. FFR ≤0,80 indiceert functioneel significante ischemie en is een sterke indicatie voor revascularisatie. Routine-FFR-geleide PCI reduceert onnodige stentplaatsingen en verbetert de uitkomst.","key_terms":[{"term":"FFR (Fractional Flow Reserve)","definition":"Ratio van distale coronairdruk (Pd) en aortadruk (Pa) onder maximale hyperemie door adenosine; normaal 1,0; grenswaarde 0,80."},{"term":"iFR (instantaneous wave-Free Ratio)","definition":"Drukratio gemeten tijdens diastolische rustfase (wave-free period) zonder adenosine; grenswaarde 0,89; non-inferior aan FFR in DEFINE-FLAIR en iFR-SWEDEHEART trials."},{"term":"Drukvoerdraad","definition":"Gespecialiseerde 0,014 inch guidewire met druksensor distaal van de stenose voor FFR/iFR-meting; tevens te gebruiken als interventie-guidewire bij PCI."},{"term":"Grey zone (FFR 0,75-0,80)","definition":"Grensgebied waarbij klinische context (ischemiesymptomen, uitgebreidheid stenose) meeweegt in revascularisatiebeslissing."}],"heading":"FFR en iFR: functionele beoordeling van coronairstenosen","body_markdown":"## Rationale\n\nCoronaire angiografie visualiseert lumen maar geeft onvoldoende informatie over hemodynamische impact van een stenose. Studies tonen aan dat angiografische stenosegradatie (>50% of >70%) slecht correleert met functionele significantie. De FAME-trial (2009) toonde aan dat FFR-geleide PCI (alleen stenosen FFR ≤0,80 behandelen) superieur was aan angiografie-geleide PCI wat betreft MACE op 1 jaar met minder stentplaatsingen. FAME-2 bevestigde voordeel van PCI over medicamenteuze therapie alleen bij FFR ≤0,80.\n\n## FFR-procedure\n\nNa standaard coronairangiografie wordt de drukvoerdraad opgevoerd voorbij de stenose. Na equalisatie van Pa en Pd (1:1 proximaal van de stenose) wordt adenosine gegeven (IV of IC) voor maximale hyperemie. De ratio Pd/Pa onder hyperemie geeft de FFR. Waarden: >0,80 = niet-significant (medicamenteus beleid); ≤0,80 = significant (overweeg PCI); 0,75-0,80 = grey zone.\n\n## iFR als adenosine-vrij alternatief\n\niFR meet de drukratio in de wave-free periode (vroeg-diastolisch) waarbij minimale microcirculatoire weerstand bestaat van nature, zonder adenosinebehoefte. Grenswaarde ≤0,89. De DEFINE-FLAIR en iFR-SWEDEHEART trials (2017, NEJM) toonden non-inferioriteit van iFR ten opzichte van FFR voor klinische uitkomsten bij 1 jaar. Voordeel: sneller, geen bijwerkingen van adenosine (flush, dyspneu, AV-blok).\n\n## Toepassingen\n\n- Multi-vatsziekte: FFR/iFR van elke stenose afzonderlijk voor selectieve PCI-planning (FAME-studie)\n- Intermediaire stenosen (40-70%) op angiografie: routine functionele beoordeling aanbevolen\n- Post-PCI FFR: FFR <0,90 na PCI associeert met slechtere uitkomst (stent underexpansion, dissectie)\n- Linker hoofdstam: FFR <0,80 van de linker hoofdstam rechtvaardigt revascularisatie","related":["https://hartvaat.nl/kennis/coronairlijden/coronaire-angiografie-hartkatheterisatie/","https://hartvaat.nl/kennis/coronairlijden/pci-percutane-coronaire-interventie/","https://hartvaat.nl/kennis/coronairlijden/pci-vs-cabg-afweging/","https://hartvaat.nl/kennis/coronairlijden/stabiele-angina-pectoris/"],"sources":[{"label":"FAME Trial — Tonino et al., NEJM 2009","url":"https://doi.org/10.1056/NEJMoa0807611"},{"label":"FAME-2 Trial — De Bruyne et al., NEJM 2012","url":"https://doi.org/10.1056/NEJMoa1205361"},{"label":"iFR vs FFR — DEFINE-FLAIR Trial, NEJM 2017","url":"https://doi.org/10.1056/NEJMoa1700497"},{"label":"ESC 2024 Chronic Coronary Syndromes Guidelines","url":"https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehae177"}],"articles":[{"url":"https://hartvaat.nl/2025/04/26/angiografie-afgeleide-ffr-versus-ivus-bij-pci-gerandomiseerde-trial/","title":"Angiografie-afgeleide FFR versus IVUS bij PCI: gerandomiseerde trial","published":"2025-04-26"},{"url":"https://hartvaat.nl/2024/11/09/favor-iv-qvas-qfr-versus-ffr-bij-coronaire-revascularisatiedecisies-lancet/","title":"FAVOR IV-QVAS: QFR versus FFR bij coronaire revascularisatiedecisies — Lancet","published":"2024-11-09"},{"url":"https://hartvaat.nl/2023/12/05/intravasculaire-beeldvorming-versus-functionele-versus-angiografische-pci-begele/","title":"Intravasculaire beeldvorming versus functionele versus angiografische PCI-begeleiding vergeleken","published":"2023-12-05"},{"url":"https://hartvaat.nl/2022/11/29/favor-iii-qfr-geleide-pci-verbetert-tweejaarsuitkomsten/","title":"FAVOR III: QFR-geleide PCI verbetert tweejaarsuitkomsten","published":"2022-11-29"},{"url":"https://hartvaat.nl/2018/10/23/ffr-en-ifr-als-voorspellers-van-placebo-gecontroleerde-pci-respons-orbita/","title":"FFR en iFR als voorspellers van placebo-gecontroleerde PCI-respons: ORBITA","published":"2018-10-23"},{"url":"https://hartvaat.nl/2017/05/11/instantaneous-wave-free-ratio-versus-ffr-voor-pci-indicatie-nejm-ifr-swedeheart/","title":"Instantaneous wave-free ratio versus FFR voor PCI-indicatie: NEJM iFR-SWEDEHEART","published":"2017-05-11"}],"as_of":"2026-03-12","licence":"Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hartvaat.nl (de url van het record). Samenvattingen zijn redactioneel werk van HartVaat; de oorspronkelijke publicaties blijven van hun uitgevers (doi). Geen medisch advies."}