# Hartrevalidatie na myocardinfarct

*Coronairlijden · Praktijk · https://hartvaat.nl/kennis/coronairlijden/revalidatie-na-hartinfarct/*

Hartrevalidatie (HR) na myocardinfarct is een klasse I-aanbeveling in alle grote richtlijnen. Meta-analyses tonen een reductie in cardiovasculaire mortaliteit van 20-25% en significante verbetering van inspanningstolerantie, psychologisch welzijn en therapietrouw. Ondanks het bewijs is deelname in de praktijk suboptimaal, met name bij vrouwen en ouderen.

## Kernbegrippen

- **Fase 1 revalidatie**: Intramurale fase: vroege mobilisatie tijdens ziekenhuisopname, educatie over risicofactoren, psychologische eerste opvang.
- **Fase 2 revalidatie**: Poliklinische fase (8-12 weken na ontslag): gesuperviseerde inspanningstraining, educatie, psychosociale ondersteuning en secundaire preventie-counseling.
- **Maximale zuurstofopname (VO2max)**: Objectieve maat voor aerobe capaciteit; verlaagd na AMI; verbetert significant met revalidatieprogramma; belangrijke prognostische factor.
- **Hartfaalrevalidatie**: HF-ACTION-trial: gestructureerde training bij hartfalen met verminderde EF reduceert hospitalisatie voor hartfalen en verbetert kwaliteit van leven.

## Componenten van hartrevalidatie

Moderne hartrevalidatie is multidisciplinair en omvat:

- Inspanningstraining: aëroob en weerstandstraining, gebaseerd op inspanningstest (VO2max of Wmax); 3-5 sessies per week
- Educatie: risicofactormanagement (roken, dieet, gewicht), ziektekennis, medicatietrouw, herkenning van alarmtekens
- Psychosociale ondersteuning: screening op depressie (PHQ-9) en angst (GAD-7); psycholoog bij indicatie; groepssessies voor emotionele verwerking
- Risicofactormanagement: bloeddrukcontrole, lipidenverlaging, HbA1c-optimalisatie, gewichtsreductie
- Terugkeer naar werk: arbeidsgeneeskundig advies; bij fysiek zwaar werk aangepaste reïntegratie

## Evidence

Taylor et al. (Cochrane, 2014): 63 trials, 14.486 patiënten — inspanningsgebaseerde hartrevalidatie reduceert CV-mortaliteit (RR 0,74), hospitalisaties (RR 0,82) en verbetert kwaliteit van leven. Winst is onafhankelijk van leeftijd, geslacht, EF of type ACS. Gecombineerde programma's (training + psychosociale interventie) hebben meerwaarde boven training alleen.

## Praktische organisatie in Nederland

Aanmelding via cardioloog bij ontslag of polibezoek. Wachttijd maximaal 2 weken aanbevolen. Programma's: regionaal ziekenhuis, gespecialiseerde revalidatieklinieken en thuisrevalidatie (digitale programma's toenemend). NHG/NVVC-richtlijn: alle patiënten na AMI, PCI of CABG worden verwezen, tenzij niet in staat of niet-bereid.

## Barrières voor deelname

- Vrouwen: minder doorverwezen, meer sociale verplichtingen, langere hersteltijd; specifieke vrouwengroepen aanbevolen
- Ouderen: co-morbiditeit, transport, angst; aangepaste programma's met lagere intensiteit
- Migranten: taalbarriÈres, culturele factoren; meertalige educatiematerialen

## Nieuwste evidence op hartvaat.nl

- 2026-02-20 [Kosteneffectiviteit van mavacamten bij obstructieve HCM: gezondheidswinst, maar een hoge prijs](https://hartvaat.nl/2026/02/20/kosteneffectiviteit-van-mavacamten-bij-obstructieve-hcm-gezondheidswinst-maar-ee/)
- 2023-02-07 [Inspanningsgerichte hartrevalidatie bij coronairlijden: geactualiseerde meta-analyse](https://hartvaat.nl/2023/02/07/inspanningsgerichte-hartrevalidatie-bij-coronairlijden-geactualiseerde-meta-anal/)
- 2022-11-01 [Complete revascularisatie bij STEMI verbetert angina-gerelateerde kwaliteit van leven](https://hartvaat.nl/2022/11/01/complete-revascularisatie-bij-stemi-verbetert-angina-gerelateerde-kwaliteit-van-/)
- 2020-11-01 [Inspanningsinterventie verbetert QoL na MI bij ouderen: gerandomiseerde trial](https://hartvaat.nl/2020/11/01/inspanningsinterventie-verbetert-qol-na-mi-bij-ouderen-gerandomiseerde-trial/)
- 2020-04-07 [Yoga-gebaseerde hartrevalidatie na acuut MI: gerandomiseerde trial](https://hartvaat.nl/2020/04/07/yoga-gebaseerde-hartrevalidatie-na-acuut-mi-gerandomiseerde-trial/)
- 2016-02-02 [Ciclosporine A bij gereperfuseerd myocardinfarct: de multicenter CYCLE-trial](https://hartvaat.nl/2016/02/02/ciclosporine-a-bij-gereperfuseerd-myocardinfarct-de-multicenter-cycle-trial/)

## Bronnen

- ESC 2021 CVD Prevention — revalidatie aanbevelingen https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehab484
- Cochrane review hartrevalidatie — Taylor et al., 2019 https://doi.org/10.1002/14651858.CD001800.pub4
- NHG-Standaard Cardiovasculair risicomanagement https://richtlijnen.nhg.org/standaarden/cardiovasculair-risicomanagement

---
Kennispagina, stand 2026-03-12. Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hartvaat.nl (de url van het record). Samenvattingen zijn redactioneel werk van HartVaat; de oorspronkelijke publicaties blijven van hun uitgevers (doi). Geen medisch advies.