{"id":"wat-is-coronairlijden","type":"kennis","url":"https://hartvaat.nl/kennis/coronairlijden/wat-is-coronairlijden/","title":"Wat is coronairlijden?","kind":"Aandoening","group":"coronairlijden","group_label":"Coronairlijden","category":"algemeen","meta_description":"Coronairlijden omvat alle vormen van ischemische hartziekte door atherosclerose van de kransslagaders. Inleiding op pathofysiologie, presentatievormen en.","intro":"Coronairlijden (ischemische hartziekte) is de meest voorkomende doodsoorzaak in de westerse wereld en omvat een spectrum van stabiele angina pectoris tot acuut coronair syndroom. De onderliggende oorzaak is in de overgrote meerderheid atherosclerose van de coronairarteriën, met progressieve lumenvernauwing en risico op plaquruptuur. Vroegherkenning, risicostratificatie en evidence-based behandeling reduceren morbiditeit en mortaliteit aanzienlijk.","key_terms":[{"term":"Atherosclerose","definition":"Progressieve ophoping van lipiden, inflammatoire cellen en bindweefsel in de vaatwand, leidend tot plaquevorming en lumenvernauwing van coronairarteriën."},{"term":"Chronisch coronairlijden (CCS)","definition":"Stabiele fase van coronairziekte, gekenmerkt door stabiele angina, asymptoматisch na revascularisatie of na ACS; beheerd via ESC CCS-richtlijn 2024."},{"term":"Acuut coronair syndroom (ACS)","definition":"Plotselinge verslechtering door plaquruptuur en trombus; omvat STEMI, NSTEMI en instabiele angina; medische noodsituatie."},{"term":"TIMI-risicoscore","definition":"Klinische risicoscoresysteem voor ACS dat mortaliteitsrisico en baat van vroege invasieve strategie kwantificeert op basis van klinische variabelen."}],"heading":"Coronairlijden: een overzicht van ischemische hartziekte","body_markdown":"## Epidemiologie\n\nIn Nederland sterven jaarlijks circa 13.000 mensen aan coronairlijden. De prevalentie van bekende ischemische hartziekte bedraagt ongeveer 4% van de volwassen bevolking. Risicofactoren zijn: leeftijd, mannelijk geslacht, roken, hypertensie, diabetes mellitus, dyslipidemie, overgewicht en een positieve familieanamnese. Door verbetering van acute behandeling is de mortaliteit na hartinfarct de afgelopen decennia sterk gedaald, maar de absolute patiëntenlast neemt toe door vergrijzing.\n\n## Pathofysiologie\n\nCoronairlijden begint met endotheeldisfunctie, gevolgd door subintimale ophoping van oxidatief gemodificeerd LDL-cholesterol en macrofagen (schuimcellen). Progressieve plaqueontwikkeling leidt tot lumenvernauwing. Stabiele plaques met dik fibreus kapsel veroorzaken inspanningsangina bij >70% stenose. Kwetsbare plaques met dun kapsel en grote lipidekern kunnen ruptureren bij geringere obstructie, wat leidt tot trombusvorming en ACS.\n\n## Klinisch spectrum\n\n- Stabiele angina pectoris: drukkend, stralend naar kaak/arm, reproduceerbaar bij inspanning, wijkt met rust of nitroglycerine\n- Instabiele angina: nieuwe angina, rusthangina of snel progressieve angina zonder biomarkerstijging\n- NSTEMI: myocardischemie met troponinerijzing zonder ST-elevatie\n- STEMI: occlusie van coronairarterie met persisterende ST-elevatie; direct PCI noodzakelijk\n- Stille ischemie: asymptomatische ischemie, met name bij diabetespatiënten\n\n## Diagnostische aanpak\n\nBij verdenking op coronairlijden is de anamnese leidend. Aanvullend onderzoek omvat: ECG (rust en belasting), hsTroponine bij acute presentatie, echocardiografie, coronaire CT-angiografie (CCTA; eerste keuze bij intermediaire klinische kans), en bij positieve bevindingen invasieve coronairangiografie met FFR-meting. De ESC CCS-richtlijn 2024 adviseert CCTA als initieel diagnostisch middel bij stabiele klachten met intermediaire pre-test kans.\n\n## Behandeling\n\nBehandeling combineert leefstijlinterventie (stoppen met roken, bewegen, dieet), medicamenteuze therapie (trombocytenaggregatieremming, statines, bètablokkers, RAS-blokkade) en revascularisatie (PCI of CABG) bij geselecteerde patiënten. De keuze tussen PCI en CABG wordt bepaald door de SYNTAX-score en multidisciplinair hartteamoverleg.","related":["https://hartvaat.nl/kennis/coronairlijden/stabiele-angina-pectoris/","https://hartvaat.nl/kennis/coronairlijden/stemi/","https://hartvaat.nl/kennis/coronairlijden/nstemi-en-instabiele-angina/","https://hartvaat.nl/kennis/coronairlijden/esc-richtlijn-acs-2023/"],"sources":[{"label":"ESC 2024 CCS Richtlijn","url":"https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehae177"},{"label":"ESC/EACTS 2024 ACS Richtlijn","url":"https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehae176"},{"label":"ESC 2021 Preventie Richtlijn","url":"https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehab484"}],"articles":[{"url":"https://hartvaat.nl/2026/04/21/delphi-consensus-over-uitgestelde-en-gemiste-diagnose-van-coronairlijden/","title":"Delphi-consensus over 'uitgestelde' en 'gemiste' diagnose van coronairlijden","published":"2026-07-21"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/04/29/cardiale-revalidatie-verbetering-depressie-hangt-samen-met-betere-loopconditie-p/","title":"Cardiale revalidatie: verbetering depressie hangt samen met betere loopconditie — pleidooi voor geïntegreerde aanpak","published":"2026-07-13"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/04/30/etnische-verschillen-in-sterfte-na-acuut-coronair-syndroom-hogere-mortaliteit-bi/","title":"Etnische verschillen in sterfte na acuut coronair syndroom: hogere mortaliteit bij zwarte STEMI-patiënten","published":"2026-07-11"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/05/20/hypochloremie-bij-opname-voor-acuut-hartfalen-voorspelt-onafhankelijk-30-daagse-/","title":"Hypochloremie bij opname voor acuut hartfalen voorspelt onafhankelijk 30-daagse sterfte (Vietnamees cohort)","published":"2026-07-06"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/05/15/eapci-ebc-consensus-intracoronaire-beeldvorming-als-standaard-bij-pci-van-hoofds/","title":"EAPCI/EBC-consensus: intracoronaire beeldvorming als standaard bij PCI van hoofdstam","published":"2026-06-19"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/05/19/clopidogrel-versus-aspirine-bij-chronisch-coronair-syndroom-meta-analyse-toont-w/","title":"Clopidogrel versus aspirine bij chronisch coronair syndroom: meta-analyse toont winst — maar vooral bij Oost-Aziaten","published":"2026-06-16"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/03/03/voorspelmodellen-voor-hartfalen-bij-patienten-met-instabiele-angina-pectoris/","title":"Voorspelmodellen voor hartfalen bij patiënten met instabiele angina pectoris","published":"2026-03-03"},{"url":"https://hartvaat.nl/2025/01/01/langetermijn-cardiovasculaire-en-niet-cardiovasculaire-mortaliteit-na-acuut-coro/","title":"Langetermijn cardiovasculaire en niet-cardiovasculaire mortaliteit na acuut coronair syndroom","published":"2026-03-01"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/02/23/het-jaar-in-de-cardiovasculaire-geneeskunde-2025-top-10-publicaties-ischemische-/","title":"Het jaar in de cardiovasculaire geneeskunde 2025: top 10 publicaties ischemische hartziekten","published":"2026-02-23"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/02/01/uitkomsten-na-wisseling-van-cardiale-troponine-assays-bij-acs/","title":"Uitkomsten na wisseling van cardiale troponine-assays bij ACS","published":"2026-02-01"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/01/30/off-label-lage-dosis-bloedplaatjesremmers-bij-coronairlijden-minder-infarcten-en/","title":"Off-label lage dosis bloedplaatjesremmers bij coronairlijden: minder infarcten en bloedingen (vooral Aziatische data)","published":"2026-01-30"},{"url":"https://hartvaat.nl/2025/04/01/ischemia-invasief-versus-conservatief-bij-chronische-totale-occlusie/","title":"ISCHEMIA: invasief versus conservatief bij chronische totale occlusie","published":"2025-04-01"},{"url":"https://hartvaat.nl/2025/04/01/2025-acc-aha-acs-richtlijn-management-van-acuut-coronair-syndroom/","title":"2025 ACC/AHA ACS-richtlijn: management van acuut coronair syndroom","published":"2025-04-01"},{"url":"https://hartvaat.nl/2023/02/23/ct-coronairangiografie-bij-75-jarigen-met-nste-acs/","title":"CT-coronairangiografie bij ≥75-jarigen met NSTE-ACS","published":"2023-02-23"},{"url":"https://hartvaat.nl/2022/09/27/verkorte-antiplaatjestherapie-na-stenting-bij-hoog-bloedingsrisico-en-acs/","title":"Verkorte antiplaatjestherapie na stenting bij hoog bloedingsrisico en ACS","published":"2022-09-27"},{"url":"https://hartvaat.nl/2022/07/01/behandeling-van-acuut-coronair-syndroom-in-ruraal-australie-moracs-trial/","title":"Behandeling van acuut coronair syndroom in ruraal Australië: MORACS-trial","published":"2022-07-01"},{"url":"https://hartvaat.nl/2021/08/31/colchicine-bij-chronisch-coronairlijden-met-versus-zonder-eerder-acs/","title":"Colchicine bij chronisch coronairlijden met versus zonder eerder ACS","published":"2021-08-31"},{"url":"https://hartvaat.nl/2020/03/17/non-culprit-mi-na-pci-bij-acs/","title":"Non-culprit MI na PCI bij ACS","published":"2020-03-17"},{"url":"https://hartvaat.nl/2019/10/17/ticagrelor-of-prasugrel-bij-acuut-coronair-syndroom-nejm-isar-react-5/","title":"Ticagrelor of prasugrel bij acuut coronair syndroom: NEJM ISAR-REACT 5","published":"2019-10-17"},{"url":"https://hartvaat.nl/2017/08/01/voorspelling-van-bloedingsrisico-tijdens-dapt-na-acs/","title":"Voorspelling van bloedingsrisico tijdens DAPT na ACS","published":"2017-08-01"},{"url":"https://hartvaat.nl/2016/10/11/pci-van-chronische-totale-occlusie-bij-stemi-met-multivatenlijden-explore-trial/","title":"PCI van chronische totale occlusie bij STEMI met multivatenlijden: EXPLORE-trial","published":"2016-10-11"},{"url":"https://hartvaat.nl/2016/08/07/il-6-receptorantagonist-tocilizumab-bij-nstemi-effect-op-inflammatie-en-troponin/","title":"IL-6-receptorantagonist tocilizumab bij NSTEMI: effect op inflammatie en troponine","published":"2016-08-07"},{"url":"https://hartvaat.nl/2016/05/10/validatie-van-barc-bloedingscriteria-bij-acuut-coronair-syndroom-tracer-trial/","title":"Validatie van BARC-bloedingscriteria bij acuut coronair syndroom: TRACER-trial","published":"2016-05-10"},{"url":"https://hartvaat.nl/2016/04/21/gdf-15-voorspelt-bloedingen-en-cardiovasculaire-events-bij-acuut-coronair-syndro/","title":"GDF-15 voorspelt bloedingen en cardiovasculaire events bij acuut coronair syndroom","published":"2016-04-21"},{"url":"https://hartvaat.nl/2016/01/21/neoplasiedetectie-bij-langdurige-dapt-met-prasugrel-versus-clopidogrel-triton-ti/","title":"Neoplasiedetectie bij langdurige DAPT met prasugrel versus clopidogrel: TRITON-TIMI 38-analyse","published":"2016-01-21"},{"url":"https://hartvaat.nl/2016/01/05/ct-coronairangiografie-bij-verdenking-acs-in-het-tijdperk-van-hoog-sensitief-tro/","title":"CT-coronairangiografie bij verdenking ACS in het tijdperk van hoog-sensitief troponine","published":"2016-01-05"},{"url":"https://hartvaat.nl/2016/01/05/varenicline-voor-stoppen-met-roken-bij-patienten-opgenomen-met-acuut-coronair-sy/","title":"Varenicline voor stoppen met roken bij patiënten opgenomen met acuut coronair syndroom","published":"2016-01-05"}],"as_of":"2026-03-12","licence":"Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hartvaat.nl (de url van het record). Samenvattingen zijn redactioneel werk van HartVaat; de oorspronkelijke publicaties blijven van hun uitgevers (doi). Geen medisch advies."}