{"id":"cardiale-biomarkers-overzicht","type":"kennis","url":"https://hartvaat.nl/kennis/diagnostiek/cardiale-biomarkers-overzicht/","title":"Cardiale biomarkers: troponine, BNP, CRP en meer","kind":"Diagnostiek","group":"diagnostiek","group_label":"Diagnostiek & Beeldvorming","category":"algemeen","meta_description":"Cardiale biomarkers: troponine, BNP/NT-proBNP, CRP en overige markers. Klinische toepassing, cutoffs en interpretatiepitfalls bij acuut coronair syndroom","intro":"Cardiale biomarkers zijn biochemische parameters in bloed die myocardschade, volumeoverbelasting of inflammatie weergeven. Troponine (hs-cTnT/hs-cTnI) is de standaard voor myocardschade-detectie; BNP/NT-proBNP voor volumeoverbelasting bij hartfalen. Juiste interpretatie van cutoffs en stijging/daling-patronen is essentieel voor de klinische praktijk.","key_terms":[{"term":"High-sensitivity troponine (hs-cTn)","definition":"Ultragevoelige assay die troponine T of I detecteert met CV <10% bij 99e percentiel; meetbaar bij >50% van gezonde individuen; verhoogd bij elke vorm van myocardschade."},{"term":"99e-percentiel upper reference limit (URL)","definition":"Statistisch vastgestelde bovengrens van troponine in gezonde referentiepopulatie; waarden boven de URL = myocardschade; elke lab-assay heeft eigen URL (bijv. hs-cTnT Roche: 14 ng/L)."},{"term":"BNP (brain natriuretic peptide)","definition":"Neurohormonaal peptide afgegeven door ventriculaire cardiomyocyten bij verhoogde wandspanning; BNP <35 pg/ml sluit acuut hartfalen nagenoeg uit; BNP >500 pg/ml maakt HF waarschijnlijk."},{"term":"NT-proBNP","definition":"Inactief N-terminaal fragment van pro-BNP; langere halfwaardetijd dan BNP; stijgt hoger bij nierinsufficiëntie; leeftijdspecifieke cutoffs: <50 jaar >450 pg/ml, 50-75 jaar >900, >75 jaar >1800 pg/ml (acuut HF)."},{"term":"Deltatroponine (Δ-troponine)","definition":"Absolute verandering in hs-cTn tussen twee metingen (bijv. 0 en 1 uur of 0 en 2 uur); delta-criterium onderscheidt NSTEMI (stijging) van stabiele niet-ischemische troponineverhoging."}],"heading":"Cardiale biomarkers: klinische interpretatie en valkuilen","body_markdown":"## Troponine bij ACS\n\nHs-troponine stijgt 1-3 uur na het begin van myocardschade en bereikt piek na 12-24 uur. Detectiegrens van hs-assays maakt vroege rule-in en rule-out mogelijk: 0/1h- en 0/2h-algoritmen (ESC 2020) classificeren patiënten in hoog risico (rule-in) of laag risico (rule-out) met hoge sensitiviteit en specificiteit. Zie apart artikel over hs-troponine-algoritmen.\n\n## Niet-ischemische troponineverhoging\n\nTroponine is niet specifiek voor coronairlijden. Verhoogde waarden treden ook op bij: myocarditis, HF-decompensatie, longembolie, nierinsufficiëntie, sepsis, beroerte, cardioversie, ablatie, aorta-dissectie en intensieve sportbeoefening. Klinische context en delta-troponine (of afwezigheid van stijging) zijn doorslaggevend.\n\n## BNP en NT-proBNP bij hartfalen\n\n- Uitsluitingsregel: BNP \n- Diagnose acuut HF: BNP >500 of NT-proBNP leeftijdsspecifieke drempel\n- Nierfunctie: NT-proBNP stijgt sterk bij nierinsufficiëntie; BNP minder beïnvloed\n- Prognose: absolute waarde en dalend verloop (in-hospital daling >30%) zijn onafhankelijke uitkomstpredictoren\n\n## Andere biomarkers\n\nhsCRP (>3 mg/L = verhoogd vasculair risico), galectine-3 en ST2 (fibrose/inflammatie bij HF), D-dimeer (longembolie/DVT rule-out), procalcitonine (infectie). Geen van deze heeft een gevestigde rol in de acute cardiale triage.","related":["https://hartvaat.nl/kennis/diagnostiek/high-sensitivity-troponine/","https://hartvaat.nl/kennis/diagnostiek/galectine-3-st2-hartfalen/","https://hartvaat.nl/kennis/diagnostiek/ecg-myocardinfarct/","https://hartvaat.nl/kennis/diagnostiek/transthoracale-echocardiografie/"],"sources":[{"label":"ESC 2020 NSTE-ACS Guidelines — troponine-algoritmen","url":"https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehaa575"},{"label":"ESC 2021 HF Guidelines — BNP/NT-proBNP bij hartfalen","url":"https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehab368"},{"label":"Thygesen K et al. — Universele definitie myocardinfarct (EHJ 2019)","url":"https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehy462"}],"articles":[{"url":"https://hartvaat.nl/2026/04/29/cardiale-revalidatie-verbetering-depressie-hangt-samen-met-betere-loopconditie-p/","title":"Cardiale revalidatie: verbetering depressie hangt samen met betere loopconditie — pleidooi voor geïntegreerde aanpak","published":"2026-07-13"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/03/31/mr-proadm-voorspelt-mortaliteit-en-hf-events-bij-attr-cardiale-amyloidose/","title":"MR-proADM voorspelt mortaliteit en HF-events bij ATTR cardiale amyloïdose","published":"2026-04-26"},{"url":"https://hartvaat.nl/2025/01/01/troponine-i-t-ratio-bij-myocardschade-nieuwe-inzichten-uit-bekende-biomarkers/","title":"Troponine I/T-ratio bij myocardschade: nieuwe inzichten uit bekende biomarkers","published":"2026-03-24"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/03/03/voorspelmodellen-voor-hartfalen-bij-patienten-met-instabiele-angina-pectoris/","title":"Voorspelmodellen voor hartfalen bij patiënten met instabiele angina pectoris","published":"2026-03-03"},{"url":"https://hartvaat.nl/2025/01/01/esc-0-1-uur-versus-0-2-of-0-3-uur-hoog-sensitief-troponine-algoritmen-bij-verden/","title":"ESC 0/1-uur versus 0/2- of 0/3-uur hoog-sensitief troponine-algoritmen bij verdenking acuut coronair syndroom","published":"2026-03-01"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/02/01/uitkomsten-na-wisseling-van-cardiale-troponine-assays-bij-acs/","title":"Uitkomsten na wisseling van cardiale troponine-assays bij ACS","published":"2026-02-01"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/01/16/nt-probnp-voorspelt-sterfte-na-een-stemi-onafhankelijk-van-de-ejectiefractie/","title":"NT-proBNP voorspelt sterfte na een STEMI, onafhankelijk van de ejectiefractie","published":"2026-01-16"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/01/09/hartfalendiagnostiek-na-corona-bijna-niemand-kreeg-de-echo-binnen-de-aanbevolen-/","title":"Hartfalendiagnostiek na corona: bijna niemand kreeg de echo binnen de aanbevolen termijn","published":"2026-01-09"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/01/06/machine-learning-algoritme-mi3-helpt-een-infarct-uitsluiten-bij-een-onduidelijke/","title":"Machine-learning-algoritme MI3 helpt een infarct uitsluiten bij een onduidelijke troponinewaarde","published":"2026-01-06"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/01/06/biomarkers-onderscheiden-type-2-hartinfarct-nog-onvoldoende-van-type-1/","title":"Biomarkers onderscheiden type 2-hartinfarct nog onvoldoende van type 1","published":"2026-01-06"},{"url":"https://hartvaat.nl/2025/04/01/2025-acc-aha-acs-richtlijn-management-van-acuut-coronair-syndroom/","title":"2025 ACC/AHA ACS-richtlijn: management van acuut coronair syndroom","published":"2025-04-01"},{"url":"https://hartvaat.nl/2025/04/01/cardiale-akoestische-biomarkers-bij-hartfalenmonitoring-systematische-review/","title":"Cardiale akoestische biomarkers bij hartfalenmonitoring: systematische review","published":"2025-04-01"},{"url":"https://hartvaat.nl/2024/10/01/natriuretische-peptiden-en-crp-bij-hartfalen-en-ondervoeding-systematische-revie/","title":"Natriuretische peptiden en CRP bij hartfalen en ondervoeding: systematische review","published":"2024-10-01"},{"url":"https://hartvaat.nl/2024/07/02/semaglutide-en-nt-probnp-bij-hfpef-met-obesitas-step-hfpef-programma/","title":"Semaglutide en NT-proBNP bij HFpEF met obesitas: STEP-HFpEF programma","published":"2024-07-02"},{"url":"https://hartvaat.nl/2023/05/01/cardiale-biomarkers-en-cv-events-bij-diabetes-declare-timi-58-subanalyse/","title":"Cardiale biomarkers en CV-events bij diabetes: DECLARE-TIMI 58 subanalyse","published":"2023-05-01"},{"url":"https://hartvaat.nl/2022/11/24/protecct-ct-bij-verdenking-acs-met-intermediaire-troponinewaarden/","title":"PROTECCT: CT bij verdenking ACS met intermediaire troponinewaarden","published":"2022-11-24"},{"url":"https://hartvaat.nl/2022/10/01/bloedbiomerkers-voor-prognose-bij-hypertrofische-cardiomyopathie-meta-analyse/","title":"Bloedbiomerkers voor prognose bij hypertrofische cardiomyopathie: meta-analyse","published":"2022-10-01"},{"url":"https://hartvaat.nl/2022/08/30/biomarkers-voorspellen-complexe-coronaire-revascularisatie-in-fourier/","title":"Biomarkers voorspellen complexe coronaire revascularisatie in FOURIER","published":"2022-08-30"},{"url":"https://hartvaat.nl/2022/02/08/stress-cardiale-biomarkers-en-cv-renale-uitkomsten-bij-canagliflozine/","title":"Stress cardiale biomarkers en CV/renale uitkomsten bij canagliflozine","published":"2022-02-08"},{"url":"https://hartvaat.nl/2019/10/21/cv-biomarkers-bij-acuut-gedecompenseerd-hf-met-sacubitril-valsartan-pioneer-hf/","title":"CV-biomarkers bij acuut gedecompenseerd HF met sacubitril/valsartan: PIONEER-HF","published":"2019-10-21"},{"url":"https://hartvaat.nl/2019/10/17/ticagrelor-of-prasugrel-bij-acuut-coronair-syndroom-nejm-isar-react-5/","title":"Ticagrelor of prasugrel bij acuut coronair syndroom: NEJM ISAR-REACT 5","published":"2019-10-17"},{"url":"https://hartvaat.nl/2019/02/01/spironolacton-en-collageenmetabolisme-biomarkers-bij-ongecontroleerde-hypertensi/","title":"Spironolacton en collageenmetabolisme-biomarkers bij ongecontroleerde hypertensie","published":"2019-02-01"},{"url":"https://hartvaat.nl/2017/08/22/natriuretisch-peptide-geleide-therapie-bij-hoogrisico-hartfalen-jama-guide-it/","title":"Natriuretisch peptide-geleide therapie bij hoogrisico hartfalen: JAMA GUIDE-IT","published":"2017-08-22"},{"url":"https://hartvaat.nl/2016/08/07/il-6-receptorantagonist-tocilizumab-bij-nstemi-effect-op-inflammatie-en-troponin/","title":"IL-6-receptorantagonist tocilizumab bij NSTEMI: effect op inflammatie en troponine","published":"2016-08-07"},{"url":"https://hartvaat.nl/2016/05/10/validatie-van-barc-bloedingscriteria-bij-acuut-coronair-syndroom-tracer-trial/","title":"Validatie van BARC-bloedingscriteria bij acuut coronair syndroom: TRACER-trial","published":"2016-05-10"},{"url":"https://hartvaat.nl/2016/01/05/ct-coronairangiografie-bij-verdenking-acs-in-het-tijdperk-van-hoog-sensitief-tro/","title":"CT-coronairangiografie bij verdenking ACS in het tijdperk van hoog-sensitief troponine","published":"2016-01-05"}],"as_of":"2026-03-12","licence":"Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hartvaat.nl (de url van het record). Samenvattingen zijn redactioneel werk van HartVaat; de oorspronkelijke publicaties blijven van hun uitgevers (doi). Geen medisch advies."}