# Cardiale biomarkers: troponine, BNP, CRP en meer

*Diagnostiek & Beeldvorming · Diagnostiek · https://hartvaat.nl/kennis/diagnostiek/cardiale-biomarkers-overzicht/*

Cardiale biomarkers zijn biochemische parameters in bloed die myocardschade, volumeoverbelasting of inflammatie weergeven. Troponine (hs-cTnT/hs-cTnI) is de standaard voor myocardschade-detectie; BNP/NT-proBNP voor volumeoverbelasting bij hartfalen. Juiste interpretatie van cutoffs en stijging/daling-patronen is essentieel voor de klinische praktijk.

## Kernbegrippen

- **High-sensitivity troponine (hs-cTn)**: Ultragevoelige assay die troponine T of I detecteert met CV <10% bij 99e percentiel; meetbaar bij >50% van gezonde individuen; verhoogd bij elke vorm van myocardschade.
- **99e-percentiel upper reference limit (URL)**: Statistisch vastgestelde bovengrens van troponine in gezonde referentiepopulatie; waarden boven de URL = myocardschade; elke lab-assay heeft eigen URL (bijv. hs-cTnT Roche: 14 ng/L).
- **BNP (brain natriuretic peptide)**: Neurohormonaal peptide afgegeven door ventriculaire cardiomyocyten bij verhoogde wandspanning; BNP <35 pg/ml sluit acuut hartfalen nagenoeg uit; BNP >500 pg/ml maakt HF waarschijnlijk.
- **NT-proBNP**: Inactief N-terminaal fragment van pro-BNP; langere halfwaardetijd dan BNP; stijgt hoger bij nierinsufficiëntie; leeftijdspecifieke cutoffs: <50 jaar >450 pg/ml, 50-75 jaar >900, >75 jaar >1800 pg/ml (acuut HF).
- **Deltatroponine (Δ-troponine)**: Absolute verandering in hs-cTn tussen twee metingen (bijv. 0 en 1 uur of 0 en 2 uur); delta-criterium onderscheidt NSTEMI (stijging) van stabiele niet-ischemische troponineverhoging.

## Troponine bij ACS

Hs-troponine stijgt 1-3 uur na het begin van myocardschade en bereikt piek na 12-24 uur. Detectiegrens van hs-assays maakt vroege rule-in en rule-out mogelijk: 0/1h- en 0/2h-algoritmen (ESC 2020) classificeren patiënten in hoog risico (rule-in) of laag risico (rule-out) met hoge sensitiviteit en specificiteit. Zie apart artikel over hs-troponine-algoritmen.

## Niet-ischemische troponineverhoging

Troponine is niet specifiek voor coronairlijden. Verhoogde waarden treden ook op bij: myocarditis, HF-decompensatie, longembolie, nierinsufficiëntie, sepsis, beroerte, cardioversie, ablatie, aorta-dissectie en intensieve sportbeoefening. Klinische context en delta-troponine (of afwezigheid van stijging) zijn doorslaggevend.

## BNP en NT-proBNP bij hartfalen

- Uitsluitingsregel: BNP 
- Diagnose acuut HF: BNP >500 of NT-proBNP leeftijdsspecifieke drempel
- Nierfunctie: NT-proBNP stijgt sterk bij nierinsufficiëntie; BNP minder beïnvloed
- Prognose: absolute waarde en dalend verloop (in-hospital daling >30%) zijn onafhankelijke uitkomstpredictoren

## Andere biomarkers

hsCRP (>3 mg/L = verhoogd vasculair risico), galectine-3 en ST2 (fibrose/inflammatie bij HF), D-dimeer (longembolie/DVT rule-out), procalcitonine (infectie). Geen van deze heeft een gevestigde rol in de acute cardiale triage.

## Nieuwste evidence op hartvaat.nl

- 2026-07-13 [Cardiale revalidatie: verbetering depressie hangt samen met betere loopconditie — pleidooi voor geïntegreerde aanpak](https://hartvaat.nl/2026/04/29/cardiale-revalidatie-verbetering-depressie-hangt-samen-met-betere-loopconditie-p/)
- 2026-04-26 [MR-proADM voorspelt mortaliteit en HF-events bij ATTR cardiale amyloïdose](https://hartvaat.nl/2026/03/31/mr-proadm-voorspelt-mortaliteit-en-hf-events-bij-attr-cardiale-amyloidose/)
- 2026-03-24 [Troponine I/T-ratio bij myocardschade: nieuwe inzichten uit bekende biomarkers](https://hartvaat.nl/2025/01/01/troponine-i-t-ratio-bij-myocardschade-nieuwe-inzichten-uit-bekende-biomarkers/)
- 2026-03-03 [Voorspelmodellen voor hartfalen bij patiënten met instabiele angina pectoris](https://hartvaat.nl/2026/03/03/voorspelmodellen-voor-hartfalen-bij-patienten-met-instabiele-angina-pectoris/)
- 2026-03-01 [ESC 0/1-uur versus 0/2- of 0/3-uur hoog-sensitief troponine-algoritmen bij verdenking acuut coronair syndroom](https://hartvaat.nl/2025/01/01/esc-0-1-uur-versus-0-2-of-0-3-uur-hoog-sensitief-troponine-algoritmen-bij-verden/)
- 2026-02-01 [Uitkomsten na wisseling van cardiale troponine-assays bij ACS](https://hartvaat.nl/2026/02/01/uitkomsten-na-wisseling-van-cardiale-troponine-assays-bij-acs/)
- 2026-01-16 [NT-proBNP voorspelt sterfte na een STEMI, onafhankelijk van de ejectiefractie](https://hartvaat.nl/2026/01/16/nt-probnp-voorspelt-sterfte-na-een-stemi-onafhankelijk-van-de-ejectiefractie/)
- 2026-01-09 [Hartfalendiagnostiek na corona: bijna niemand kreeg de echo binnen de aanbevolen termijn](https://hartvaat.nl/2026/01/09/hartfalendiagnostiek-na-corona-bijna-niemand-kreeg-de-echo-binnen-de-aanbevolen-/)
- 2026-01-06 [Machine-learning-algoritme MI3 helpt een infarct uitsluiten bij een onduidelijke troponinewaarde](https://hartvaat.nl/2026/01/06/machine-learning-algoritme-mi3-helpt-een-infarct-uitsluiten-bij-een-onduidelijke/)
- 2026-01-06 [Biomarkers onderscheiden type 2-hartinfarct nog onvoldoende van type 1](https://hartvaat.nl/2026/01/06/biomarkers-onderscheiden-type-2-hartinfarct-nog-onvoldoende-van-type-1/)
- 2025-04-01 [2025 ACC/AHA ACS-richtlijn: management van acuut coronair syndroom](https://hartvaat.nl/2025/04/01/2025-acc-aha-acs-richtlijn-management-van-acuut-coronair-syndroom/)
- 2025-04-01 [Cardiale akoestische biomarkers bij hartfalenmonitoring: systematische review](https://hartvaat.nl/2025/04/01/cardiale-akoestische-biomarkers-bij-hartfalenmonitoring-systematische-review/)
- 2024-10-01 [Natriuretische peptiden en CRP bij hartfalen en ondervoeding: systematische review](https://hartvaat.nl/2024/10/01/natriuretische-peptiden-en-crp-bij-hartfalen-en-ondervoeding-systematische-revie/)
- 2024-07-02 [Semaglutide en NT-proBNP bij HFpEF met obesitas: STEP-HFpEF programma](https://hartvaat.nl/2024/07/02/semaglutide-en-nt-probnp-bij-hfpef-met-obesitas-step-hfpef-programma/)
- 2023-05-01 [Cardiale biomarkers en CV-events bij diabetes: DECLARE-TIMI 58 subanalyse](https://hartvaat.nl/2023/05/01/cardiale-biomarkers-en-cv-events-bij-diabetes-declare-timi-58-subanalyse/)
- 2022-11-24 [PROTECCT: CT bij verdenking ACS met intermediaire troponinewaarden](https://hartvaat.nl/2022/11/24/protecct-ct-bij-verdenking-acs-met-intermediaire-troponinewaarden/)
- 2022-10-01 [Bloedbiomerkers voor prognose bij hypertrofische cardiomyopathie: meta-analyse](https://hartvaat.nl/2022/10/01/bloedbiomerkers-voor-prognose-bij-hypertrofische-cardiomyopathie-meta-analyse/)
- 2022-08-30 [Biomarkers voorspellen complexe coronaire revascularisatie in FOURIER](https://hartvaat.nl/2022/08/30/biomarkers-voorspellen-complexe-coronaire-revascularisatie-in-fourier/)
- 2022-02-08 [Stress cardiale biomarkers en CV/renale uitkomsten bij canagliflozine](https://hartvaat.nl/2022/02/08/stress-cardiale-biomarkers-en-cv-renale-uitkomsten-bij-canagliflozine/)
- 2019-10-21 [CV-biomarkers bij acuut gedecompenseerd HF met sacubitril/valsartan: PIONEER-HF](https://hartvaat.nl/2019/10/21/cv-biomarkers-bij-acuut-gedecompenseerd-hf-met-sacubitril-valsartan-pioneer-hf/)
- 2019-10-17 [Ticagrelor of prasugrel bij acuut coronair syndroom: NEJM ISAR-REACT 5](https://hartvaat.nl/2019/10/17/ticagrelor-of-prasugrel-bij-acuut-coronair-syndroom-nejm-isar-react-5/)
- 2019-02-01 [Spironolacton en collageenmetabolisme-biomarkers bij ongecontroleerde hypertensie](https://hartvaat.nl/2019/02/01/spironolacton-en-collageenmetabolisme-biomarkers-bij-ongecontroleerde-hypertensi/)
- 2017-08-22 [Natriuretisch peptide-geleide therapie bij hoogrisico hartfalen: JAMA GUIDE-IT](https://hartvaat.nl/2017/08/22/natriuretisch-peptide-geleide-therapie-bij-hoogrisico-hartfalen-jama-guide-it/)
- 2016-08-07 [IL-6-receptorantagonist tocilizumab bij NSTEMI: effect op inflammatie en troponine](https://hartvaat.nl/2016/08/07/il-6-receptorantagonist-tocilizumab-bij-nstemi-effect-op-inflammatie-en-troponin/)
- 2016-05-10 [Validatie van BARC-bloedingscriteria bij acuut coronair syndroom: TRACER-trial](https://hartvaat.nl/2016/05/10/validatie-van-barc-bloedingscriteria-bij-acuut-coronair-syndroom-tracer-trial/)
- 2016-01-05 [CT-coronairangiografie bij verdenking ACS in het tijdperk van hoog-sensitief troponine](https://hartvaat.nl/2016/01/05/ct-coronairangiografie-bij-verdenking-acs-in-het-tijdperk-van-hoog-sensitief-tro/)

## Bronnen

- ESC 2020 NSTE-ACS Guidelines — troponine-algoritmen https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehaa575
- ESC 2021 HF Guidelines — BNP/NT-proBNP bij hartfalen https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehab368
- Thygesen K et al. — Universele definitie myocardinfarct (EHJ 2019) https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehy462

---
Kennispagina, stand 2026-03-12. Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hartvaat.nl (de url van het record). Samenvattingen zijn redactioneel werk van HartVaat; de oorspronkelijke publicaties blijven van hun uitgevers (doi). Geen medisch advies.