{"id":"fonocardiografie-en-harttonen","type":"kennis","url":"https://hartvaat.nl/kennis/diagnostiek/fonocardiografie-en-harttonen/","title":"Harttonen en hartgeruisen: auscultatie en fonocardiografie","kind":"Diagnostiek","group":"diagnostiek","group_label":"Diagnostiek & Beeldvorming","category":"algemeen","meta_description":"Harttonen en hartgeruisen: auscultatie, classificatie van geruisen (Levine), differentiaaldiagnose van systolische en diastolische geruisen en rol van","intro":"Cardiale auscultatie is een essentiële klinische vaardigheid die snel klinische informatie verschaft over klepfunctie, vullingsdrukken en hartfunctie. Een systematische aanpak — locatie, timing, karakter, uitstraling en beïnvloeding door positie en ademhaling — leidt tot gerichte differentiaaldiagnose die echocardiografie stuurt.","key_terms":[{"term":"Levine-classificatie","definition":"Schaal voor intensiteit hartgeruisen: I (nauwelijks hoorbaar), II (zacht), III (matig, geen thrill), IV (met thrill), V (luid met stethoscoop niet volledig op borst), VI (hoorbaar zonder stethoscoop)."},{"term":"S3-galoptoon","definition":"Vroeg-diastolische extra-toon door snelle passieve ventrikelv­ulling bij verhoogde vullingsdrukken; normaal bij kinderen/jongvolwassenen; pathologisch bij HF, MR, VSD; laagfrequent, best gehoord met klokkant."},{"term":"S4-galoptoon","definition":"Presystolische extra-toon door boezemsystole tegen non-compliant ventrikel; geassocieerd met LVH, diastolische dysfunctie, ischae­mie; laagfrequent, best gehoord met klokkant."},{"term":"Opening snap","definition":"Extra toon vroeg in de diastole bij mitralisstenose; hoe korter de S2-OS-interval, hoe ernstiger de stenose."},{"term":"Ejection click","definition":"Vroeg-systolisch klik-geluid bij biscuspide aortak­lep of pulmonale stenose; direkt na S1; hoog-frequent."}],"heading":"Systematische cardiale auscultatie: harttonen, geruisen en klinische betekenis","body_markdown":"## Normale harttonen\n\nS1 (eerste hartoon): sluiting mitraal- en tricuspidalisklep; best gehoord apex; intensiteit varieert met PR-interval. S2 (tweede hartoon): sluiting aorta- (A2) en pulmonaalklep (P2); best gehoord 2e intercostaalruimte; fysiologische splijting tijdens inspiratie normaal bij jongeren. A2 > P2 normaal; P2 > A2 bij pulmonale hypertensie.\n\n## Pathologische extra tonen\n\n- S3: vroeg-diastolisch; pathologisch bij volwassenen >40 jaar: duidt op HF of MR\n- S4: pre-systolisch; LV-non-compliance: LVH, ischemie, HCM\n- Opening snap: MS; A2-OS \n- Ejection click: BAV of PS; kan met positie variëren\n- Pericardwrijving: driedelig, houdt afhankelijk; pericard­itis\n\n## Hartgeruisen\n\n- Systolisch ejectie-geruis: crescendo-decrescendo; AS of HOCM; best gehoord 2e IC rechts met uitstraling hals\n- Holosystolisch geruis: MR, TR, VSD; egale intensiteit; apex (MR) of parasternaal links (TR, VSD)\n- Diastolisch decrescendo­geruis: AI; hoog-frequent; best gehoord met membraankant, patiënt voorover; soms besttang­teken\n- Rommelen: MS; laagfrequent; linkerzijligging; na openingssnap","related":["https://hartvaat.nl/kennis/diagnostiek/transthoracale-echocardiografie/","https://hartvaat.nl/kennis/diagnostiek/syncope-classificatie-aanpak/","https://hartvaat.nl/kennis/diagnostiek/ecg-basisprincipes/","https://hartvaat.nl/kennis/diagnostiek/stress-echocardiografie/"],"sources":[{"label":"ESC 2021 Valvular Heart Disease Guidelines","url":"https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehab395"},{"label":"Etchells E et al. — Rationele klinische onderzoek: harttonen (JAMA 1997)","url":"https://doi.org/10.1001/jama.277.7.564"},{"label":"NHG-Standaard Hartfalen — auscultatie bij hartfalen","url":"https://richtlijnen.nhg.org/standaarden/hartfalen"}],"articles":[],"as_of":"2026-03-12","licence":"Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hartvaat.nl (de url van het record). Samenvattingen zijn redactioneel werk van HartVaat; de oorspronkelijke publicaties blijven van hun uitgevers (doi). Geen medisch advies."}