# Bètablokkers: bijwerkingen en contra-indicaties

*Farmacologie · Geneesmiddel · https://hartvaat.nl/kennis/farmacologie/betablokkers-bijwerkingen-contraindicaties/*

Bètablokkers zijn goed verdragen bij de meeste indicaties maar hebben een herkenbaar bijwerkingsprofiel. Kennis van absolute contra-indicaties (ernstig astma, decompenserende bradycardie) en relatieve contra-indicaties (COPD, perifeer arterieel lijden, DM) stuurt de juiste patiëntselectie en symptoommanagement.

## Kernbegrippen

- **Bronchospasme**: β2-gemedieerde bronchoconstriciton; absoluut gecontra-indiceerd bij ernstig astma; bij milde astma of COPD: gebruik hoog-cardioselectief middel (bisoprolol); monitor longfunctie.
- **Bradycardie/AV-blok**: Absolut contra-indicatie: sinusbradycardie <50/min, AV-blok graad II/III zonder pacemaker; relatief: HR <60 bij start, PR >240 ms.
- **Rebound-fenomeen**: Plotse staking van bètablokkers kan leiden tot rebound tachycardie, hypertensie, anginaaanvallen of aritmieën; altijd geleidelijk afbouwen.
- **Koud-extrimiteiten-syndroom**: β2-blokkade van perifere vasculatuur → koud gevoel handen/voeten; vaker bij niet-selectieve bètablokkers; kan Raynaud verergeren; relatieve contra-indicatie.
- **Metabole bijwerkingen**: Bètablokkers maskeren tachycardie als hypoglykemiesignaal bij insulinegebruikende diabetici; niet-selectieve middelen verlengen hypoglykemieherstel; bloedglucose-bewaking intensiveren.

## Meest voorkomende bijwerkingen

- Vermoeidheid en inspanningsintolerantie: meest frequent (10-20%); vaker bij lipofiele bètablokkers; neemt soms af na 2-4 weken; overweeg wisselen naar hydrofiel alternatief
- Bradycardie: frequentieverlagend effect; controleer op start en bij titratie; asymptomatische bradycardie ≥50/min bij stabiele patiënt geen reden tot staken
- Koud gevoel extremiteiten: β2-blokkade; vaker bij niet-selectief; bisoprolol geprefereerd bij perifeer arterieel lijden
- Slaapstoornissen en nachtmerries: lipofile bètablokkers (metoprolol, propranolol); wissel naar hydrofieler alternatief (bisoprolol, atenolol)
- Seksuele disfunctie: gerapporteerd bij 3-14%; mogelijk onderschat; relevant in shared decision-making

## Contra-indicaties

Absoluut: ernstig astma bronchiale, sinusbradycardie Relatief: matige COPD (gebruik bisoprolol), perifeer arterieel lijden stadium III-IV, insuline-afhankelijke diabetes met frequente hypoglykemieën, ernstige depressie, psoriasis (kans op exacerbatie).

## Praktische aanpak

Vermoeidheid op start: geen reden tot staken; geef 4-6 weken tijd. Bradycardie ≥50/min asymptomatisch: continueer. Bronchospasme: switch onmiddellijk naar bisoprolol of overweeg alternatief. Rebound bij abrupt staken: altijd afbouwen over 2-4 weken, met name bij coronairlijden.

## Bronnen

- ESC 2021 HF Guidelines — management bètablokker-bijwerkingen https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehab368
- Farmacotherapeutisch Kompas — bètablokkers: bijwerkingen en contraindicaties https://www.farmacotherapeutischkompas.nl/bladeren/groepen/bèta-blokkers
- NHG-Standaard Hartfalen https://richtlijnen.nhg.org/standaarden/hartfalen

---
Kennispagina, stand 2026-03-12. Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hartvaat.nl (de url van het record). Samenvattingen zijn redactioneel werk van HartVaat; de oorspronkelijke publicaties blijven van hun uitgevers (doi). Geen medisch advies.