{"id":"betablokkers-farmacologie","type":"kennis","url":"https://hartvaat.nl/kennis/farmacologie/betablokkers-farmacologie/","title":"Bètablokkers: farmacologie, selectiviteit en klinische keus","kind":"Mechanisme","group":"farmacologie","group_label":"Farmacologie","category":"algemeen","meta_description":"Bètablokkers: farmacologie, selectiviteit (cardioselectief versus niet-selectief), intrinsieke sympathomimetische activiteit en klinisch relevante","intro":"Bètablokkers zijn een heterogene geneesmiddelenklasse met gedeeld werkingsmechanisme maar aanzienlijke farmacologische verschillen. Cardioselectiviteit, lipofiliciteit, intrinsieke sympathomimetische activiteit (ISA) en aanvullende alfa-1-blokkade (carvedilol) bepalen de klinische keuze voor hartfalen, hypertensie, tachyaritmieën en angina.","key_terms":[{"term":"Cardioselectiviteit","definition":"Voorkeur voor β1-receptoren boven β2-receptoren; relatief (niet absoluut); bisoprolol en metoprolol zijn cardioselectief; atenolol ook; carvedilol en propranolol zijn niet-selectief."},{"term":"Intrinsieke sympathomimetische activiteit (ISA)","definition":"Gedeeltelijke agonistische activiteit op bètareceptoren; bètablokkers met ISA (pindolol, acebutolol) geven minder hartfrequentiedaling in rust; geen indicatie bij hartfalen."},{"term":"Carvedilol","definition":"Niet-selectieve bètablokker met aanvullende alfa-1-blokkade; vasodilatatie; bewezen mortaliteitsreductie bij HFrEF (COPERNICUS-trial); voorkeur bij gelijktijdige hypertensie of angina."},{"term":"Bisoprolol","definition":"Hoog-cardioselectieve bètablokker (β1/β2 ratio ~75:1); renaal + hepatisch geklaard; bewezen mortaliteitsreductie bij HFrEF (CIBIS-II-trial); voorkeur bij COPD-comorbiditeit."},{"term":"Metoprolol succinaat (CR/XL)","definition":"Cardioselectief; langwerkende formule geprefereerd boven tartrate bij HFrEF; MERIT-HF-trial: 34% mortaliteitsreductie; metabolisme CYP2D6 (polymorfisme-gevoelig)."}],"heading":"Farmacologische eigenschappen van bètablokkers en klinisch relevante verschillen","body_markdown":"## Werkingsmechanisme\n\nBètablokkers blokkeren competitief catecholaminen op β-adrenerge receptoren. β1-blokkade verlaagt hartfrequentie, contractiliteit, AV-geleidingssnelheid en renine-afgifte. β2-blokkade veroorzaakt bronchoconstriciton, vasoconstriciton van perifeer vaten en hypoglykemiesuppressie. Niet-selectieve bètablokkers geven meer last van β2-effecten.\n\n## Farmacokinetische verschillen\n\n- Lipofiliciteit: lipofiele bètablokkers (propranolol, metoprolol) passeren de bloed-hersenbarrière; meer kans op nachtmerries, vermoeidheid, slaapstoornissen. Hydrofiele middelen (atenolol, bisoprolol) minder centrale bijwerkingen\n- Halfwaardetijd: bisoprolol (10-12 uur), metoprolol CR (24 uur effectief), carvedilol (6-10 uur, 2dd dosering), propranolol (4-6 uur, 3-4 dd)\n- Eliminatie: bisoprolol 50% renaal/50% hepatisch (doseringscorrectie bij nierinsufficiëntie); carvedilol en metoprolol overwegend hepatisch\n\n## Klinische keuze\n\nBij HFrEF: carvedilol, bisoprolol of metoprolol succinaat (bewezen mortaliteitsvoordeel); start laag, titreer langzaam. Bij COPD: voorkeur bisoprolol (hoogste β1-selectiviteit). Bij diabetes: alle bètablokkers acceptabel; carvedilol iets gunstiger metabolisch profiel. Bij LQTS: niet-selectief (nadolol, propranolol) superieur aan cardioselectief voor aritmiepreventie. Bij hypertensie: niet eerste keus tenzij bijkomende indicatie.","related":["https://hartvaat.nl/kennis/farmacologie/betablokkers-cardiale-indicaties/","https://hartvaat.nl/kennis/farmacologie/betablokkers-bijwerkingen-contraindicaties/","https://hartvaat.nl/kennis/farmacologie/ace-remmers-farmacologie/","https://hartvaat.nl/kennis/farmacologie/antiaritmica-klasse-indeling/"],"sources":[{"label":"ESC 2021 HF Guidelines — bètablokkers bij HFrEF","url":"https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehab368"},{"label":"Farmacotherapeutisch Kompas — bètablokkers","url":"https://www.farmacotherapeutischkompas.nl/bladeren/groepen/bèta-blokkers"},{"label":"Poole-Wilson PA et al. — carvedilol vs metoprolol tartrate bij HFrEF: COMET (Lancet 2003)","url":"https://doi.org/10.1016/S0140-6736(03)13224-5"}],"articles":[{"url":"https://hartvaat.nl/2026/09/01/hogere-ziekenhuisvolumes-verbeteren-efficientie-bij-transcarotide-tavr-maar-mort/","title":"Hogere ziekenhuisvolumes verbeteren efficiëntie bij transcarotide TAVR — maar mortaliteit blijft gelijk","published":"2026-08-05"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/05/05/harttransplantatie-bij-hoogste-urgentie-meer-vroege-infecties-en-sterfte-mede-do/","title":"Harttransplantatie bij hoogste urgentie: meer vroege infecties en sterfte, mede door langdurige beademing","published":"2026-07-30"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/05/05/dapa-hd-eerste-gerandomiseerde-studie-naar-dapagliflozin-bij-hemodialyse-patient/","title":"DAPA-HD: eerste gerandomiseerde studie naar dapagliflozin bij hemodialyse-patiënten — opzet en achtergrond","published":"2026-06-29"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/02/26/intensieve-bloeddrukbehandeling-en-cognitieve-functie-een-gerandomiseerde-klinis/","title":"Intensieve bloeddrukbehandeling en cognitieve functie: een gerandomiseerde klinische trial","published":"2026-03-01"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/03/01/monoklonaal-versus-monotypisch-bewustwording-van-terminologie-bij-mgrs/","title":"Monoklonaal versus monotypisch: bewustwording van terminologie bij MGRS","published":"2026-03-01"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/03/01/optimalisatie-van-caart-voor-wisselende-antilichaamlandschappen/","title":"Optimalisatie van CAART voor wisselende antilichaamlandschappen","published":"2026-03-01"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/02/19/competenties-na-certificering-en-cardiovasculaire-zorgverlening/","title":"Competenties na certificering en cardiovasculaire zorgverlening","published":"2026-02-19"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/02/18/betablokkers-na-een-myocardinfarct/","title":"Bètablokkers na een myocardinfarct","published":"2026-02-18"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/01/30/kosteneffectiviteit-van-een-dual-energy-lattice-tip-katheter-sphere-9-versus-rad/","title":"Kosteneffectiviteit van een dual-energy lattice-tip-katheter (Sphere-9) versus radiofrequente ablatie bij persisterend AF","published":"2026-01-30"},{"url":"https://hartvaat.nl/2025/12/02/discordantie-creatinine-versus-cystatine-c-egfr-en-klinische-uitkomsten-meta-ana/","title":"Discordantie creatinine- versus cystatine C-eGFR en klinische uitkomsten: meta-analyse","published":"2025-12-02"},{"url":"https://hartvaat.nl/2025/11/11/ffr-geleide-complete-versus-culprit-only-revascularisatie-bij-nstemi/","title":"FFR-geleide complete versus culprit-only revascularisatie bij NSTEMI","published":"2025-11-11"},{"url":"https://hartvaat.nl/2025/10/14/ffr-versus-angiografie-voor-pci-begeleiding-ipd-meta-analyse/","title":"FFR versus angiografie voor PCI-begeleiding: IPD meta-analyse","published":"2025-10-14"},{"url":"https://hartvaat.nl/2025/08/21/oct-versus-angiografie-bij-pci-van-verkalkte-laesies-driejaarsdata/","title":"OCT versus angiografie bij PCI van verkalkte laesies: driejaarsdata","published":"2025-08-21"},{"url":"https://hartvaat.nl/2025/08/04/lbbap-versus-rv-pacing-tweejaarsresultaten-bij-pacemakergeindiceerde-patienten/","title":"LBBAP versus RV-pacing: tweejaarsresultaten bij pacemakergeïndiceerde patiënten","published":"2025-08-04"},{"url":"https://hartvaat.nl/2025/08/01/reduce-ami-betablokker-interruptie-en-bloeddruk-hartfrequentie-effecten-na-mi/","title":"REDUCE-AMI: bètablokker-interruptie en bloeddruk/hartfrequentie-effecten na MI","published":"2025-08-01"},{"url":"https://hartvaat.nl/2025/08/01/ctrh-als-biomarker-voor-medicijneffectiviteit-real-world-bewijs/","title":"CTRH als biomarker voor medicijneffectiviteit: real-world bewijs","published":"2025-08-01"},{"url":"https://hartvaat.nl/2025/04/12/orbitale-atherectomie-versus-ballonangioplastie-voor-des-bij-ernstig-verkalkte-l/","title":"Orbitale atherectomie versus ballonangioplastie vóór DES bij ernstig verkalkte laesies","published":"2025-04-12"},{"url":"https://hartvaat.nl/2024/11/14/ilumien-iv-oct-predictoren-van-klinische-uitkomsten-na-stentimplantatie/","title":"ILUMIEN IV: OCT-predictoren van klinische uitkomsten na stentimplantatie","published":"2024-11-14"},{"url":"https://hartvaat.nl/2024/04/25/frame-ami-ffr-geleide-versus-complete-pci-bij-mi-nejm/","title":"FRAME-AMI: FFR-geleide versus complete PCI bij MI — NEJM","published":"2024-04-25"},{"url":"https://hartvaat.nl/2023/12/28/reality-restrictief-versus-liberaal-transfusiebeleid-bij-mi-en-anemie-nejm/","title":"REALITY: restrictief versus liberaal transfusiebeleid bij MI en anemie — NEJM","published":"2023-12-28"},{"url":"https://hartvaat.nl/2023/05/19/geleidingssysteempacing-in-europa-inzichten-uit-klinische-praktijk/","title":"Geleidingssysteempacing in Europa: inzichten uit klinische praktijk","published":"2023-05-19"},{"url":"https://hartvaat.nl/2023/02/01/multifactoriele-optimalisatie-van-chronisch-hartfalen-gerandomiseerde-studie/","title":"Multifactoriële optimalisatie van chronisch hartfalen: gerandomiseerde studie","published":"2023-02-01"},{"url":"https://hartvaat.nl/2022/11/24/protecct-ct-bij-verdenking-acs-met-intermediaire-troponinewaarden/","title":"PROTECCT: CT bij verdenking ACS met intermediaire troponinewaarden","published":"2022-11-24"},{"url":"https://hartvaat.nl/2022/11/01/vip-acs-dubbele-dosis-griepvaccinatie-na-acs-verbetert-uitkomsten-niet/","title":"VIP-ACS: dubbele-dosis griepvaccinatie na ACS verbetert uitkomsten niet","published":"2022-11-01"},{"url":"https://hartvaat.nl/2022/10/13/ffr-geleide-versus-angiografie-geleide-revascularisatie-meta-analyse-van-rct-s/","title":"FFR-geleide versus angiografie-geleide revascularisatie: meta-analyse van RCT's","published":"2022-10-13"},{"url":"https://hartvaat.nl/2020/06/01/arb-versus-calciumantagonist-bloeddrukprofiel-en-klinische-effecten-vergelijking/","title":"ARB versus calciumantagonist: bloeddrukprofiel en klinische effecten vergelijking","published":"2020-06-01"},{"url":"https://hartvaat.nl/2020/04/01/lvad-gebruik-als-bridge-to-transplant-versus-destination-therapy-momentum-3/","title":"LVAD-gebruik als bridge-to-transplant versus destination therapy: MOMENTUM 3","published":"2020-04-01"},{"url":"https://hartvaat.nl/2019/10/01/quadripolaire-versus-bipolaire-lv-leads-bij-crt-klinische-uitkomsten/","title":"Quadripolaire versus bipolaire LV-leads bij CRT: klinische uitkomsten","published":"2019-10-01"},{"url":"https://hartvaat.nl/2019/06/21/plaatjesreactiviteit-en-uitkomsten-bij-acs-met-prasugrel-versus-clopidogrel/","title":"Plaatjesreactiviteit en uitkomsten bij ACS met prasugrel versus clopidogrel","published":"2019-06-21"},{"url":"https://hartvaat.nl/2018/10/30/endogene-factor-xa-activiteit-en-edoxaban-farmacodynamische-marker-en-klinische-/","title":"Endogene factor Xa-activiteit en edoxaban: farmacodynamische marker en klinische uitkomsten","published":"2018-10-30"}],"as_of":"2026-03-12","licence":"Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hartvaat.nl (de url van het record). Samenvattingen zijn redactioneel werk van HartVaat; de oorspronkelijke publicaties blijven van hun uitgevers (doi). Geen medisch advies."}