# Bètablokkers: farmacologie, selectiviteit en klinische keus *Farmacologie · Mechanisme · https://hartvaat.nl/kennis/farmacologie/betablokkers-farmacologie/* Bètablokkers zijn een heterogene geneesmiddelenklasse met gedeeld werkingsmechanisme maar aanzienlijke farmacologische verschillen. Cardioselectiviteit, lipofiliciteit, intrinsieke sympathomimetische activiteit (ISA) en aanvullende alfa-1-blokkade (carvedilol) bepalen de klinische keuze voor hartfalen, hypertensie, tachyaritmieën en angina. ## Kernbegrippen - **Cardioselectiviteit**: Voorkeur voor β1-receptoren boven β2-receptoren; relatief (niet absoluut); bisoprolol en metoprolol zijn cardioselectief; atenolol ook; carvedilol en propranolol zijn niet-selectief. - **Intrinsieke sympathomimetische activiteit (ISA)**: Gedeeltelijke agonistische activiteit op bètareceptoren; bètablokkers met ISA (pindolol, acebutolol) geven minder hartfrequentiedaling in rust; geen indicatie bij hartfalen. - **Carvedilol**: Niet-selectieve bètablokker met aanvullende alfa-1-blokkade; vasodilatatie; bewezen mortaliteitsreductie bij HFrEF (COPERNICUS-trial); voorkeur bij gelijktijdige hypertensie of angina. - **Bisoprolol**: Hoog-cardioselectieve bètablokker (β1/β2 ratio ~75:1); renaal + hepatisch geklaard; bewezen mortaliteitsreductie bij HFrEF (CIBIS-II-trial); voorkeur bij COPD-comorbiditeit. - **Metoprolol succinaat (CR/XL)**: Cardioselectief; langwerkende formule geprefereerd boven tartrate bij HFrEF; MERIT-HF-trial: 34% mortaliteitsreductie; metabolisme CYP2D6 (polymorfisme-gevoelig). ## Werkingsmechanisme Bètablokkers blokkeren competitief catecholaminen op β-adrenerge receptoren. β1-blokkade verlaagt hartfrequentie, contractiliteit, AV-geleidingssnelheid en renine-afgifte. β2-blokkade veroorzaakt bronchoconstriciton, vasoconstriciton van perifeer vaten en hypoglykemiesuppressie. Niet-selectieve bètablokkers geven meer last van β2-effecten. ## Farmacokinetische verschillen - Lipofiliciteit: lipofiele bètablokkers (propranolol, metoprolol) passeren de bloed-hersenbarrière; meer kans op nachtmerries, vermoeidheid, slaapstoornissen. Hydrofiele middelen (atenolol, bisoprolol) minder centrale bijwerkingen - Halfwaardetijd: bisoprolol (10-12 uur), metoprolol CR (24 uur effectief), carvedilol (6-10 uur, 2dd dosering), propranolol (4-6 uur, 3-4 dd) - Eliminatie: bisoprolol 50% renaal/50% hepatisch (doseringscorrectie bij nierinsufficiëntie); carvedilol en metoprolol overwegend hepatisch ## Klinische keuze Bij HFrEF: carvedilol, bisoprolol of metoprolol succinaat (bewezen mortaliteitsvoordeel); start laag, titreer langzaam. Bij COPD: voorkeur bisoprolol (hoogste β1-selectiviteit). Bij diabetes: alle bètablokkers acceptabel; carvedilol iets gunstiger metabolisch profiel. Bij LQTS: niet-selectief (nadolol, propranolol) superieur aan cardioselectief voor aritmiepreventie. Bij hypertensie: niet eerste keus tenzij bijkomende indicatie. ## Nieuwste evidence op hartvaat.nl - 2026-09-17 [Gepromptte sms-berichten verhogen betrokkenheid bij remote monitoring bij hartfalen — geen klinisch voordeel](https://hartvaat.nl/2026/09/09/gepromptte-sms-berichten-verhogen-betrokkenheid-bij-remote-monitoring-bij-hartfa/) - 2026-08-05 [Hogere ziekenhuisvolumes verbeteren efficiëntie bij transcarotide TAVR — maar mortaliteit blijft gelijk](https://hartvaat.nl/2026/09/01/hogere-ziekenhuisvolumes-verbeteren-efficientie-bij-transcarotide-tavr-maar-mort/) - 2026-07-30 [Harttransplantatie bij hoogste urgentie: meer vroege infecties en sterfte, mede door langdurige beademing](https://hartvaat.nl/2026/05/05/harttransplantatie-bij-hoogste-urgentie-meer-vroege-infecties-en-sterfte-mede-do/) - 2026-06-29 [DAPA-HD: eerste gerandomiseerde studie naar dapagliflozin bij hemodialyse-patiënten — opzet en achtergrond](https://hartvaat.nl/2026/05/05/dapa-hd-eerste-gerandomiseerde-studie-naar-dapagliflozin-bij-hemodialyse-patient/) - 2026-03-01 [Intensieve bloeddrukbehandeling en cognitieve functie: een gerandomiseerde klinische trial](https://hartvaat.nl/2026/02/26/intensieve-bloeddrukbehandeling-en-cognitieve-functie-een-gerandomiseerde-klinis/) - 2026-03-01 [Monoklonaal versus monotypisch: bewustwording van terminologie bij MGRS](https://hartvaat.nl/2026/03/01/monoklonaal-versus-monotypisch-bewustwording-van-terminologie-bij-mgrs/) - 2026-03-01 [Optimalisatie van CAART voor wisselende antilichaamlandschappen](https://hartvaat.nl/2026/03/01/optimalisatie-van-caart-voor-wisselende-antilichaamlandschappen/) - 2026-02-19 [Competenties na certificering en cardiovasculaire zorgverlening](https://hartvaat.nl/2026/02/19/competenties-na-certificering-en-cardiovasculaire-zorgverlening/) - 2026-02-18 [Bètablokkers na een myocardinfarct](https://hartvaat.nl/2026/02/18/betablokkers-na-een-myocardinfarct/) - 2026-01-30 [Kosteneffectiviteit van een dual-energy lattice-tip-katheter (Sphere-9) versus radiofrequente ablatie bij persisterend AF](https://hartvaat.nl/2026/01/30/kosteneffectiviteit-van-een-dual-energy-lattice-tip-katheter-sphere-9-versus-rad/) - 2025-12-02 [Discordantie creatinine- versus cystatine C-eGFR en klinische uitkomsten: meta-analyse](https://hartvaat.nl/2025/12/02/discordantie-creatinine-versus-cystatine-c-egfr-en-klinische-uitkomsten-meta-ana/) - 2025-11-11 [FFR-geleide complete versus culprit-only revascularisatie bij NSTEMI](https://hartvaat.nl/2025/11/11/ffr-geleide-complete-versus-culprit-only-revascularisatie-bij-nstemi/) - 2025-10-14 [FFR versus angiografie voor PCI-begeleiding: IPD meta-analyse](https://hartvaat.nl/2025/10/14/ffr-versus-angiografie-voor-pci-begeleiding-ipd-meta-analyse/) - 2025-08-21 [OCT versus angiografie bij PCI van verkalkte laesies: driejaarsdata](https://hartvaat.nl/2025/08/21/oct-versus-angiografie-bij-pci-van-verkalkte-laesies-driejaarsdata/) - 2025-08-04 [LBBAP versus RV-pacing: tweejaarsresultaten bij pacemakergeïndiceerde patiënten](https://hartvaat.nl/2025/08/04/lbbap-versus-rv-pacing-tweejaarsresultaten-bij-pacemakergeindiceerde-patienten/) - 2025-08-01 [REDUCE-AMI: bètablokker-interruptie en bloeddruk/hartfrequentie-effecten na MI](https://hartvaat.nl/2025/08/01/reduce-ami-betablokker-interruptie-en-bloeddruk-hartfrequentie-effecten-na-mi/) - 2025-08-01 [CTRH als biomarker voor medicijneffectiviteit: real-world bewijs](https://hartvaat.nl/2025/08/01/ctrh-als-biomarker-voor-medicijneffectiviteit-real-world-bewijs/) - 2025-04-12 [Orbitale atherectomie versus ballonangioplastie vóór DES bij ernstig verkalkte laesies](https://hartvaat.nl/2025/04/12/orbitale-atherectomie-versus-ballonangioplastie-voor-des-bij-ernstig-verkalkte-l/) - 2024-11-14 [ILUMIEN IV: OCT-predictoren van klinische uitkomsten na stentimplantatie](https://hartvaat.nl/2024/11/14/ilumien-iv-oct-predictoren-van-klinische-uitkomsten-na-stentimplantatie/) - 2024-04-25 [FRAME-AMI: FFR-geleide versus complete PCI bij MI — NEJM](https://hartvaat.nl/2024/04/25/frame-ami-ffr-geleide-versus-complete-pci-bij-mi-nejm/) - 2023-12-28 [REALITY: restrictief versus liberaal transfusiebeleid bij MI en anemie — NEJM](https://hartvaat.nl/2023/12/28/reality-restrictief-versus-liberaal-transfusiebeleid-bij-mi-en-anemie-nejm/) - 2023-05-19 [Geleidingssysteempacing in Europa: inzichten uit klinische praktijk](https://hartvaat.nl/2023/05/19/geleidingssysteempacing-in-europa-inzichten-uit-klinische-praktijk/) - 2023-02-01 [Multifactoriële optimalisatie van chronisch hartfalen: gerandomiseerde studie](https://hartvaat.nl/2023/02/01/multifactoriele-optimalisatie-van-chronisch-hartfalen-gerandomiseerde-studie/) - 2022-11-24 [PROTECCT: CT bij verdenking ACS met intermediaire troponinewaarden](https://hartvaat.nl/2022/11/24/protecct-ct-bij-verdenking-acs-met-intermediaire-troponinewaarden/) - 2022-11-01 [VIP-ACS: dubbele-dosis griepvaccinatie na ACS verbetert uitkomsten niet](https://hartvaat.nl/2022/11/01/vip-acs-dubbele-dosis-griepvaccinatie-na-acs-verbetert-uitkomsten-niet/) - 2022-10-13 [FFR-geleide versus angiografie-geleide revascularisatie: meta-analyse van RCT's](https://hartvaat.nl/2022/10/13/ffr-geleide-versus-angiografie-geleide-revascularisatie-meta-analyse-van-rct-s/) - 2020-06-01 [ARB versus calciumantagonist: bloeddrukprofiel en klinische effecten vergelijking](https://hartvaat.nl/2020/06/01/arb-versus-calciumantagonist-bloeddrukprofiel-en-klinische-effecten-vergelijking/) - 2020-04-01 [LVAD-gebruik als bridge-to-transplant versus destination therapy: MOMENTUM 3](https://hartvaat.nl/2020/04/01/lvad-gebruik-als-bridge-to-transplant-versus-destination-therapy-momentum-3/) - 2019-10-01 [Quadripolaire versus bipolaire LV-leads bij CRT: klinische uitkomsten](https://hartvaat.nl/2019/10/01/quadripolaire-versus-bipolaire-lv-leads-bij-crt-klinische-uitkomsten/) - 2019-06-21 [Plaatjesreactiviteit en uitkomsten bij ACS met prasugrel versus clopidogrel](https://hartvaat.nl/2019/06/21/plaatjesreactiviteit-en-uitkomsten-bij-acs-met-prasugrel-versus-clopidogrel/) ## Bronnen - ESC 2021 HF Guidelines — bètablokkers bij HFrEF https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehab368 - Farmacotherapeutisch Kompas — bètablokkers https://www.farmacotherapeutischkompas.nl/bladeren/groepen/bèta-blokkers - Poole-Wilson PA et al. — carvedilol vs metoprolol tartrate bij HFrEF: COMET (Lancet 2003) https://doi.org/10.1016/S0140-6736(03)13224-5 --- Kennispagina, stand 2026-03-12. Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hartvaat.nl (de url van het record). Samenvattingen zijn redactioneel werk van HartVaat; de oorspronkelijke publicaties blijven van hun uitgevers (doi). Geen medisch advies.