{"id":"diuretica-farmacologie","type":"kennis","url":"https://hartvaat.nl/kennis/farmacologie/diuretica-farmacologie/","title":"Diuretica: lisdiuretica, thiaziden en kaliumsparende middelen","kind":"Mechanisme","group":"farmacologie","group_label":"Farmacologie","category":"algemeen","meta_description":"Diuretica: lisdiuretica, thiaziden en kaliumsparende diuretica. Werkingsmechanismen, indicaties, farmacokinetische eigenschappen en klinisc relevante","intro":"Diuretica zijn essentieel in de behandeling van vochtretentie bij hartfalen, hypertensie en oedemateuze aandoeningen. Lisdiuretica (furosemide, bumetanide) zijn de krachtigste; thiazide-achtige diuretica (indapamide, chloortalidoon) zijn preferentieel bij hypertensie; kaliumsparende diuretica (spironolacton, amiloride) voorkomen hypokaliëmie.","key_terms":[{"term":"Lisdiuretica (furosemide, bumetanide)","definition":"Blokkeren NKCC2-transporteur in de lis van Henle; krachtigste diuretica; ook bij GFR <30 effectief; uitgesproken natriurese en kaliurese; indicatie acuut en chronisch hartfalen."},{"term":"Thiazide-achtige diuretica (indapamide, chloortalidoon)","definition":"Blokkeren NCC-transporteur in distale tubulus; effectief bij GFR >30; aanbevolen boven HCTZ bij hypertensie (langere halfwaardetijd, bewijs voor betere CV-uitkomsten); chloortalidoon 12,5-25 mg 1dd."},{"term":"HCTZ (hydrochloorthiazide)","definition":"Klassiek thiazide; korte halfwaardetijd; minder evidence-base dan chloortalidoon/indapamide voor CV-uitkomsten; ESC 2023 hypertensie richtlijn: thiazide-like diuretica preferentieel."},{"term":"Amiloride","definition":"Kaliumsparend diureticum via ENaC-blokkade in de verzamelbuisje; zwak diuretisch effect; gecombineerd met thiazide voor hypokaliëmie-preventie; geen aldosteronantagonisme."},{"term":"Diuretische resistentie","definition":"Onvoldoende respons op therapeutische furosemidedosis; oorzaken: verminderde enterale absorptie, verlaagde renale perfusie, tubulaire hyperfiltratiecompensatie; aanpak: IV toediening, toevoeging thiazide (sequentieel nefronblok)."}],"heading":"Werkingsmechanismen en klinische eigenschappen van diuretica","body_markdown":"## Lisdiuretica\n\nFurosemide en bumetanide blokkeren NKCC2 in de opgaande dikke lis van Henle → sterke natriurese, kaliurese, chloorverlies. Effectief ook bij GFR Indapamide SR 1,5 mg en chloortalidoon 12,5-25 mg zijn de aanbevolen thiazide-achtige diuretica bij hypertensie (ESC 2023). Langere halfwaardetijd dan HCTZ → vlakkere bloeddrukprofiel. ALLHAT-trial: chloortalidoon superieur aan amlodipine en lisinopril voor HF-preventie. HCTZ heeft kortere halfwaardetijd, minder bewijs voor harde CV-uitkomsten; wordt geleidelijk vervangen in richtlijnen.\n\n## Combinaties\n\n- Lisdiureticum + thiazide bij HF met oedeem: sequentieel nefronblok bij refractair oedeem\n- Lisdiureticum + spironolacton/eplerenon bij HFrEF: kaliumverlies gecorrigeerd, additief anti-fibrotisch effect\n- Thiazide + ACE-remmer/ARB bij hypertensie: additionieve bloeddrukdaling, K⁺-neutrale combinatie\n\n## Bijwerkingen\n\nHypokaliëmie en hypomagnesiëmie: monitoren; corrigeer actief (K⁺ >4,0 mmol/L bij HF-patiënten). Hyponatriëmie: met name bij thiaziden bij ouderen (SIADH-sensitief). Hyperurikemie/jicht: lisdiuretica. Glucose-tolerantieverlaging: thiaziden. Ototoxiciteit: hoge IV furosemidedosis.","related":["https://hartvaat.nl/kennis/farmacologie/lisdiuretica-furosemide-bumetanide/","https://hartvaat.nl/kennis/farmacologie/mineralocorticoid-antagonisten-farmacologie/","https://hartvaat.nl/kennis/farmacologie/ace-remmers-farmacologie/","https://hartvaat.nl/kennis/farmacologie/betablokkers-farmacologie/"],"sources":[{"label":"ESC 2021 HF Guidelines — diuretica bij hartfalen","url":"https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehab368"},{"label":"ESC 2018 Hypertension Guidelines — thiazidediuretica bij hypertensie","url":"https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehy339"},{"label":"Farmacotherapeutisch Kompas — diuretica","url":"https://www.farmacotherapeutischkompas.nl/bladeren/groepen/diuretica"},{"label":"NHG-Standaard Hartfalen","url":"https://richtlijnen.nhg.org/standaarden/hartfalen"}],"articles":[{"url":"https://hartvaat.nl/2025/10/01/dapagliflozine-als-toevoeging-aan-iv-lisdiureticum-bij-acuut-hf-congestieverlich/","title":"Dapagliflozine als toevoeging aan IV-lisdiureticum bij acuut HF: congestieverlichting","published":"2025-10-01"}],"as_of":"2026-03-12","licence":"Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hartvaat.nl (de url van het record). Samenvattingen zijn redactioneel werk van HartVaat; de oorspronkelijke publicaties blijven van hun uitgevers (doi). Geen medisch advies."}