# Diuretica: lisdiuretica, thiaziden en kaliumsparende middelen

*Farmacologie · Mechanisme · https://hartvaat.nl/kennis/farmacologie/diuretica-farmacologie/*

Diuretica zijn essentieel in de behandeling van vochtretentie bij hartfalen, hypertensie en oedemateuze aandoeningen. Lisdiuretica (furosemide, bumetanide) zijn de krachtigste; thiazide-achtige diuretica (indapamide, chloortalidoon) zijn preferentieel bij hypertensie; kaliumsparende diuretica (spironolacton, amiloride) voorkomen hypokaliëmie.

## Kernbegrippen

- **Lisdiuretica (furosemide, bumetanide)**: Blokkeren NKCC2-transporteur in de lis van Henle; krachtigste diuretica; ook bij GFR <30 effectief; uitgesproken natriurese en kaliurese; indicatie acuut en chronisch hartfalen.
- **Thiazide-achtige diuretica (indapamide, chloortalidoon)**: Blokkeren NCC-transporteur in distale tubulus; effectief bij GFR >30; aanbevolen boven HCTZ bij hypertensie (langere halfwaardetijd, bewijs voor betere CV-uitkomsten); chloortalidoon 12,5-25 mg 1dd.
- **HCTZ (hydrochloorthiazide)**: Klassiek thiazide; korte halfwaardetijd; minder evidence-base dan chloortalidoon/indapamide voor CV-uitkomsten; ESC 2023 hypertensie richtlijn: thiazide-like diuretica preferentieel.
- **Amiloride**: Kaliumsparend diureticum via ENaC-blokkade in de verzamelbuisje; zwak diuretisch effect; gecombineerd met thiazide voor hypokaliëmie-preventie; geen aldosteronantagonisme.
- **Diuretische resistentie**: Onvoldoende respons op therapeutische furosemidedosis; oorzaken: verminderde enterale absorptie, verlaagde renale perfusie, tubulaire hyperfiltratiecompensatie; aanpak: IV toediening, toevoeging thiazide (sequentieel nefronblok).

## Lisdiuretica

Furosemide en bumetanide blokkeren NKCC2 in de opgaande dikke lis van Henle → sterke natriurese, kaliurese, chloorverlies. Effectief ook bij GFR Indapamide SR 1,5 mg en chloortalidoon 12,5-25 mg zijn de aanbevolen thiazide-achtige diuretica bij hypertensie (ESC 2023). Langere halfwaardetijd dan HCTZ → vlakkere bloeddrukprofiel. ALLHAT-trial: chloortalidoon superieur aan amlodipine en lisinopril voor HF-preventie. HCTZ heeft kortere halfwaardetijd, minder bewijs voor harde CV-uitkomsten; wordt geleidelijk vervangen in richtlijnen.

## Combinaties

- Lisdiureticum + thiazide bij HF met oedeem: sequentieel nefronblok bij refractair oedeem
- Lisdiureticum + spironolacton/eplerenon bij HFrEF: kaliumverlies gecorrigeerd, additief anti-fibrotisch effect
- Thiazide + ACE-remmer/ARB bij hypertensie: additionieve bloeddrukdaling, K⁺-neutrale combinatie

## Bijwerkingen

Hypokaliëmie en hypomagnesiëmie: monitoren; corrigeer actief (K⁺ >4,0 mmol/L bij HF-patiënten). Hyponatriëmie: met name bij thiaziden bij ouderen (SIADH-sensitief). Hyperurikemie/jicht: lisdiuretica. Glucose-tolerantieverlaging: thiaziden. Ototoxiciteit: hoge IV furosemidedosis.

## Nieuwste evidence op hartvaat.nl

- 2025-10-01 [Dapagliflozine als toevoeging aan IV-lisdiureticum bij acuut HF: congestieverlichting](https://hartvaat.nl/2025/10/01/dapagliflozine-als-toevoeging-aan-iv-lisdiureticum-bij-acuut-hf-congestieverlich/)

## Bronnen

- ESC 2021 HF Guidelines — diuretica bij hartfalen https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehab368
- ESC 2018 Hypertension Guidelines — thiazidediuretica bij hypertensie https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehy339
- Farmacotherapeutisch Kompas — diuretica https://www.farmacotherapeutischkompas.nl/bladeren/groepen/diuretica
- NHG-Standaard Hartfalen https://richtlijnen.nhg.org/standaarden/hartfalen

---
Kennispagina, stand 2026-03-12. Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hartvaat.nl (de url van het record). Samenvattingen zijn redactioneel werk van HartVaat; de oorspronkelijke publicaties blijven van hun uitgevers (doi). Geen medisch advies.