# GLP-1-receptoragonisten in de cardiologie: semaglutide en liraglutide

*Farmacologie · Geneesmiddel · https://hartvaat.nl/kennis/farmacologie/glp1-agonisten-cardiologie/*

GLP-1-receptoragonisten (GLP-1 RA) stimuleren de insulinesecretie op glukoseafhankelijke wijze, remmen glucagon en vertragen de maagontlediging. Grote cardiovasculaire uitkomststudies — LEADER (liraglutide), SUSTAIN-6 en SELECT (semaglutide) — tonen significante reductie van MACE. Ze worden daarmee als klasse aanbevolen bij T2D met hoog cardiovasculair risico en bij obesitas met CVD.

## Kernbegrippen

- **GLP-1**: Glucagon-like peptide-1; incretinehormoon uitgescheiden door L-cellen in de dunne darm bij voedselinname.
- **Liraglutide**: Dagelijkse GLP-1 RA (Victoza, Saxenda); bewezen CV-bescherming in LEADER-trial (HR 0,87 voor MACE).
- **Semaglutide**: Wekelijkse GLP-1 RA (Ozempic/Wegovy); sterkere gewichtsreductie dan liraglutide; SUSTAIN-6 en SELECT tonen CV-benefit.
- **Tirzepatide**: Dubbele GIP/GLP-1-agonist; sterkste gewichtsreductie beschikbaar (~20% lichaamsgewicht); CV-uitkomstdata in SURPASS-CVOT.
- **MACE**: Major Adverse Cardiovascular Events: composiet van CV-sterfte, niet-fataal MI en niet-fatale beroerte.

## Werkingsmechanisme

GLP-1-receptoragonisten binden aan GLP-1-receptoren in het pancreas (bètacellen), hersenen, hart, nieren en vaatwand. In het pancreas stimuleren ze insulinesecretie en remmen glucagonafgifte op glukoseafhankelijke wijze — dit maakt hypoglykemie zeldzaam. Centraal verminderen ze eetlust via hypothalamische receptoren. In het hart en de vaatwand moduleren ze ontstekingsprocessen en oxidatieve stress.

## LEADER-trial (liraglutide, 2016)

9.340 patiënten met T2D en hoog CV-risico; liraglutide 1,8 mg/dag vs. placebo. Primair eindpunt MACE: HR 0,87 (p=0,01). CV-sterfte: HR 0,78. Verbetering was bescheiden maar consistent. Albuminurie nam af. Effect trad vroeg op (12-18 maanden), suggestief voor directe vasculaire effecten naast glucosecontrole.

## SUSTAIN-6 (semaglutide sc, 2016)

3.297 patiënten met T2D; semaglutide 0,5 of 1,0 mg/week vs. placebo. MACE: HR 0,74 (p<0,001 non-inferiority, superiority p=0,02). Opvallend: reductie was gedreven door minder beroertes (HR 0,61), niet door MI-reductie. Veiligheidssignaal: meer retinopathiecomplicaties bij patiënten met pre-existente retinopathie en snelle glucosecontrole.

## SELECT-trial (semaglutide bij obesitas, 2023)

17.604 patiënten met BMI ≥27 en bestaande CVD, maar zonder diabetes; semaglutide 2,4 mg/week vs. placebo. MACE: HR 0,80 (p<0,001). Dit is de eerste grote CV-trial met een GLP-1 RA puur bij obesitas zonder diabetes. Het resultaat leidde tot brede cardioprotectieve indicatie van semaglutide bij patiënten met obesitas en hartziekte.

## Praktische overwegingen

- Starten met lage dosis om GI-bijwerkingen (misselijkheid, braken) te minimaliseren; optitreren over 4-8 weken
- Niet combineren met DPP-4-remmers (werking overlappend en additief risico)
- Bij gastroparese: relatieve contra-indicatie wegens vertraging maagontlediging
- Geelzucht en galstenen: licht verhoogd risico bij snell gewichtsverlies
- Semaglutide oraal (Rybelsus 14 mg): orale optie; lagere bioavailability maar CV-benefit aangetoond in SOUL-trial

## Tirzepatide

Tirzepatide (Mounjaro) is een dubbele GIP/GLP-1-agonist met superieur gewichtsverlies (~20-22% vs. ~15% voor semaglutide). SURPASS-CVOT toonde non-inferiority voor MACE; superioriteitsdata worden verwacht in 2025-2026. Vooralsnog geen geregistreerde HVZ-indicatie buiten diabetes.

## Nieuwste evidence op hartvaat.nl

- 2026-09-25 [Orale semaglutide verlaagt cardiovasculaire uitkomsten bij diabetes en ASCVD — real-world studie](https://hartvaat.nl/2026/09/17/orale-semaglutide-verlaagt-cardiovasculaire-uitkomsten-bij-diabetes-en-ascvd-rea/)
- 2026-09-16 [Semaglutide verbetert enkele endotheelmarkers bij diabetes type 2 — post-hoc analyse](https://hartvaat.nl/2026/10/01/semaglutide-verbetert-enkele-endotheelmarkers-bij-diabetes-type-2-post-hoc-analy/)
- 2026-09-11 [GLP-1-agonisten verlagen apneu-ernst bij obesitas — SURMOUNT-OSA](https://hartvaat.nl/2026/09/03/glp-1-agonisten-verlagen-apneu-ernst-bij-obesitas-surmount-osa/)
- 2026-09-01 [GLP-1- en dual-receptoragonisten: nieuwe consensus over toepassing bij type 2-diabetes](https://hartvaat.nl/2026/08/25/glp-1-en-dual-receptoragonisten-nieuwe-consensus-over-toepassing-bij-type-2-diab/)
- 2026-08-26 [Semaglutide verlaagt hsCRP en ontstekingsactiviteit bij ASCVD-patiënten met overgewicht — SELECT](https://hartvaat.nl/2026/08/18/semaglutide-verlaagt-hscrp-en-ontstekingsactiviteit-bij-ascvd-patienten-met-over/)
- 2026-08-25 [GLP-1-agonisten verlagen cardiovasculaire risico’s bij diabetes en obesitas — overzicht](https://hartvaat.nl/2026/08/18/glp-1-agonisten-verlagen-cardiovasculaire-risicos-bij-diabetes-en-obesitas-overz/)
- 2026-08-14 [Ontstekingsrijke voeding verhoogt sterfterisico bij CKM-syndroom — NHANES-cohort](https://hartvaat.nl/2026/07/31/ontstekingsrijke-voeding-verhoogt-sterfterisico-bij-ckm-syndroom-nhanes-cohort/)
- 2026-08-13 [GLP-1-agonisten verlagen MACE met 14% bij diabetes type 2 — meta-analyse](https://hartvaat.nl/2026/06/01/glp-1-agonisten-verlagen-mace-met-14-bij-diabetes-type-2-meta-analyse/)
- 2026-08-13 [GLP-1-polyagonisten verbeteren leverhistologie en vetgehalte bij MASLD/MASH — meta-analyse](https://hartvaat.nl/2026/06/01/glp-1-polyagonisten-verbeteren-leverhistologie-en-vetgehalte-bij-masld-mash-meta/)
- 2026-08-06 [Peptidehormooncombinaties bieden superieure effectiviteit bij metabole multimorbiditeit](https://hartvaat.nl/2026/06/26/peptidehormooncombinaties-bieden-superieure-effectiviteit-bij-metabole-multimorb/)
- 2026-07-26 [GLP-1-agonisten verlagen MACE en hartfalen-heropnames bij diabetes en ASCVD — meta-analyse](https://hartvaat.nl/2026/09/01/glp-1-agonisten-verlagen-mace-en-hartfalen-heropnames-bij-diabetes-en-ascvd-meta/)
- 2026-07-18 [JACC-beschouwing: placebo in trials met incretine-therapie bij hartfalen — wetenschap versus ethiek](https://hartvaat.nl/2026/04/21/jacc-beschouwing-placebo-in-trials-met-incretine-therapie-bij-hartfalen-wetensch/)
- 2026-06-09 [GLP-1-agonisten kosten geen spiermassa tijdens intensieve hartrevalidatie](https://hartvaat.nl/2026/05/21/glp-1-agonisten-kosten-geen-spiermassa-tijdens-intensieve-hartrevalidatie/)
- 2026-06-05 [Brede inzet van oraal semaglutide in de VS zou jaarlijks tot 60.000 cardiovasculaire events kunnen voorkomen](https://hartvaat.nl/2026/05/22/brede-inzet-van-oraal-semaglutide-in-de-vs-zou-jaarlijks-tot-60-000-cardiovascul/)
- 2026-06-04 [Semaglutide verlaagt mortaliteit, CV-events én nierschade in alle stadia van CKM-syndroom: meta-analyse van 39.204 patiënten](https://hartvaat.nl/2026/05/25/semaglutide-verlaagt-mortaliteit-cv-events-en-nierschade-in-alle-stadia-van-ckm-/)
- 2026-05-26 [GLP-1-receptoragonisten geassocieerd met lagere mortaliteit bij HFrEF](https://hartvaat.nl/2026/04/17/glp-1-receptoragonisten-geassocieerd-met-lagere-mortaliteit-bij-hfref/)
- 2026-04-18 [Meta-analyse: GLP-1-agonisten voorkomen hartfalen in type 2 diabetes, sterkste effect met semaglutide](https://hartvaat.nl/2026/03/25/meta-analyse-glp-1-agonisten-voorkomen-hartfalen-in-type-2-diabetes-sterkste-eff/)
- 2026-02-03 [Semaglutide versus tirzepatide bij patiënten met obesitas en HFpEF](https://hartvaat.nl/2026/02/03/semaglutide-versus-tirzepatide-bij-patienten-met-obesitas-en-hfpef/)
- 2025-11-18 [2025 ACC Scientific Statement: obesitasmanagement bij hartfalen](https://hartvaat.nl/2025/11/18/2025-acc-scientific-statement-obesitasmanagement-bij-hartfalen/)
- 2025-11-10 [Hoog gedoseerd griepvaccin vermindert cardiovasculaire events bij ouderen](https://hartvaat.nl/2025/11/10/hoog-gedoseerd-griepvaccin-vermindert-cardiovasculaire-events-bij-ouderen/)
- 2025-08-14 [CagriSema: gecombineerd cagrilintide en semaglutide bij overgewicht — NEJM](https://hartvaat.nl/2025/08/14/cagrisema-gecombineerd-cagrilintide-en-semaglutide-bij-overgewicht-nejm/)
- 2025-01-30 [SUMMIT: tirzepatide bij HFpEF met obesitas — NEJM](https://hartvaat.nl/2025/01/30/summit-tirzepatide-bij-hfpef-met-obesitas-nejm/)
- 2024-08-24 [SELECT subanalyse: semaglutide verbetert CV-uitkomsten bij obesitas met hartfalen](https://hartvaat.nl/2024/08/24/select-subanalyse-semaglutide-verbetert-cv-uitkomsten-bij-obesitas-met-hartfalen/)
- 2024-04-27 [Semaglutide bij HFpEF met obesitas: Lancet gepoolde analyse van twee NEJM-trials](https://hartvaat.nl/2024/04/27/semaglutide-bij-hfpef-met-obesitas-lancet-gepoolde-analyse-van-twee-nejm-trials/)
- 2024-04-18 [STEP-HFpEF-DM: semaglutide bij HFpEF met obesitas en type 2 diabetes — NEJM](https://hartvaat.nl/2024/04/18/step-hfpef-dm-semaglutide-bij-hfpef-met-obesitas-en-type-2-diabetes-nejm/)
- 2024-03-26 [GRADE: CV-uitkomsten van glucoseverlagende middelen bij type 2 diabetes](https://hartvaat.nl/2024/03/26/grade-cv-uitkomsten-van-glucoseverlagende-middelen-bij-type-2-diabetes/)
- 2023-10-05 [Vijf modificeerbare risicofactoren en mondiale CV-sterfte: NEJM PURE-analyse](https://hartvaat.nl/2023/10/05/vijf-modificeerbare-risicofactoren-en-mondiale-cv-sterfte-nejm-pure-analyse/)
- 2022-09-22 [GRADE: vergelijking glucoseverlagende middelen op microvasculaire en CV-uitkomsten](https://hartvaat.nl/2022/09/22/grade-vergelijking-glucoseverlagende-middelen-op-microvasculaire-en-cv-uitkomste/)
- 2020-03-17 [Liraglutide CV-uitkomsten bij diabetes met of zonder hartfalen: LEADER](https://hartvaat.nl/2020/03/17/liraglutide-cv-uitkomsten-bij-diabetes-met-of-zonder-hartfalen-leader/)
- 2019-12-01 [Eerste en recidiverende CV-events met liraglutide bij diabetes type 2: LEADER](https://hartvaat.nl/2019/12/01/eerste-en-recidiverende-cv-events-met-liraglutide-bij-diabetes-type-2-leader/)

## Bronnen

- LEADER Trial — liraglutide bij DM + hoog CV-risico (NEJM 2016) https://doi.org/10.1056/NEJMoa1603827
- SELECT Trial — semaglutide bij obesitas zonder DM (NEJM 2023) https://doi.org/10.1056/NEJMoa2307563
- ESC 2021 CVD Prevention Guidelines https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehab484
- Farmacotherapeutisch Kompas — GLP-1-receptoragonisten https://www.farmacotherapeutischkompas.nl/bladeren/groepen/glp-1-receptoragonisten

---
Kennispagina, stand 2026-03-12. Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hartvaat.nl (de url van het record). Samenvattingen zijn redactioneel werk van HartVaat; de oorspronkelijke publicaties blijven van hun uitgevers (doi). Geen medisch advies.