# Mineralocorticoïdreceptorantagonisten: spironolacton vs. eplerenon vs. finerenon

*Farmacologie · Geneesmiddel · https://hartvaat.nl/kennis/farmacologie/mineralocorticoid-antagonisten-farmacologie/*

Mineralocorticoïdreceptorantagonisten (MRA's) blokkeren de aldosteronreceptor, verminderen natriumretentie en fibrose, en verlagen kaliumverlies. Spironolacton, eplerenon en finerenon verschillen in selectiviteit, bijwerkingsprofiel en klinische indicaties. Bij HFrEF verlagen alle drie de mortaliteit; finerenon is bewezen effectief bij DM type 2 met CKD.

## Kernbegrippen

- **Spironolacton**: Klassiek steroïdaal MRA; niet-selectief (ook progestagene en androgene activiteit); 25-50 mg bij HFrEF (RALES-trial: 30% mortaliteitsreductie); bijwerkingen: gynaecomastie/mastodynie bij mannen (7-10%).
- **Eplerenon**: Selectief steroïdaal MRA (geen hormonale bijwerkingen); EMPHASIS-HF: 37% RRR CV-mortaliteit+HF-hospitalisatie bij HFrEF NYHA II; EPHESUS: post-MI met HF; tweemaal daagse dosering.
- **Finerenon (Kerendia)**: Niet-steroïdaal MRA; hoge selectiviteit; FIDELIO-DKD + FIGARO-DKD: bij DM type 2 + CKD: 18% RRR MACE + 23% RRR nierprogessie; toegelaten voor DM/CKD-indicatie.
- **Hyperkaliëmie-risico MRA**: Klasse-bijwerking door K⁺-sparend effect; risico verhoogd bij CKD, DM, gelijktijdig ACE-remmer/ARB; controleer K⁺ na 1 week en periodiek; staken bij K⁺ >6 mmol/L.
- **Anti-fibrotisch effect**: Aldosteron stimuleert cardiale en renale fibrose via MR-activering; MRA-blokkade remt collagendepositie; mechanisme voor additioneel voordeel boven volumeeffect.

## Spironolacton

RALES-trial (1999): spironolacton 25 mg bij ernstige HFrEF (NYHA III-IV, LVEF ≤35%) naast ACE-remmer: 30% RRR mortaliteit, 35% RRR HF-hospitalisaties. Nadeel: niet-selectiviteit → gynaecomastie/mastodynie bij mannen (7-10%), menstruatieonregelmatigheden bij vrouwen. Geprefereerd bij ernstige HFrEF (kosteneffectief, generiek).

## Eplerenon

EMPHASIS-HF: eplerenon 50 mg bij milde HFrEF (NYHA II, LVEF ≤30-35%): 37% RRR primair eindpunt; 24% RRR mortaliteit. EPHESUS: post-MI met LV-disfunctie: 15% RRR mortaliteit. Selectief → geen hormonale bijwerkingen; duurder dan spironolacton; tweemaal daagse dosering.

## Finerenon

Niet-steroïdaal selectief MRA met hogere receptoraffiniteit dan eplerenon. FIDELIO-DKD + FIGARO-DKD: bij DM type 2 + CKD (eGFR 25-75 of albuminurie >30 mg/g): significante reductie cardiorenale uitkomsten. Geïndiceerd bij DM/CKD, toegelaten door EMA. Geen bewijs bij HFrEF als primaire indicatie.

## Monitoren

Start alle MRA's pas als K⁺ 30 ml/min/1,73m². Controleer K⁺ en nierfunctie na 1 week, 4 weken en na dosistitratie. K⁺ >5,5 mmol/L: dosis halveren; K⁺ >6,0 mmol/L: staken. Patiromer of natriumzirkoniumcyclosilicaat kunnen hyperkaliëmie behandelen om MRA-gebruik te continueren.

## Nieuwste evidence op hartvaat.nl

- 2026-02-03 [Vroeg starten met MRA na acuut hartfalen of myocardinfarct: meta-analyse](https://hartvaat.nl/2026/02/03/vroeg-starten-met-mra-na-acuut-hartfalen-of-myocardinfarct-meta-analyse/)
- 2025-12-01 [Hoog versus laag natrium-oxybaat en bloeddruk bij narcolepsie](https://hartvaat.nl/2025/12/01/hoog-versus-laag-natrium-oxybaat-en-bloeddruk-bij-narcolepsie/)
- 2025-07-01 [FINEARTS-HF: finerenon en atriumfibrilleren bij hartfalen](https://hartvaat.nl/2025/07/01/finearts-hf-finerenon-en-atriumfibrilleren-bij-hartfalen/)
- 2024-03-07 [MRA's verminderen AF-risico: meta-analyse van klinische trials](https://hartvaat.nl/2024/03/07/mra-s-verminderen-af-risico-meta-analyse-van-klinische-trials/)
- 2020-01-28 [Eerdere HF-hospitalisatie en sacubitril/valsartan versus valsartan bij HFpEF: PARAGON-HF](https://hartvaat.nl/2020/01/28/eerdere-hf-hospitalisatie-en-sacubitril-valsartan-versus-valsartan-bij-hfpef-par/)
- 2020-01-01 [Esaxerenon versus eplerenon bij essentiële hypertensie: ESAX-HTN fase-3](https://hartvaat.nl/2020/01/01/esaxerenon-versus-eplerenon-bij-essentiele-hypertensie-esax-htn-fase-3/)
- 2019-04-01 [Spironolacton en LV-massa bij hemodialysepatiënten: gerandomiseerde trial](https://hartvaat.nl/2019/04/01/spironolacton-en-lv-massa-bij-hemodialysepatienten-gerandomiseerde-trial/)
- 2017-09-01 [Spironolacton bij acuut hartfalen: de ATHENA-HF gerandomiseerde trial](https://hartvaat.nl/2017/09/01/spironolacton-bij-acuut-hartfalen-de-athena-hf-gerandomiseerde-trial/)
- 2017-01-01 [Verminderd hyperkaliëmierisico met MRA door sacubitril/valsartan bij hartfalen](https://hartvaat.nl/2017/01/01/verminderd-hyperkaliemierisico-met-mra-door-sacubitril-valsartan-bij-hartfalen/)
- 2016-07-14 [Finerenon versus eplerenon bij hartfalen met diabetes en verslechterende nierfunctie: ARTS-HF](https://hartvaat.nl/2016/07/14/finerenon-versus-eplerenon-bij-hartfalen-met-diabetes-en-verslechterende-nierfun/)
- 2016-05-01 [Mineralocorticoïdreceptorantagonisten en atriumfibrilleren: meta-analyse](https://hartvaat.nl/2016/05/01/mineralocorticoidreceptorantagonisten-en-atriumfibrilleren-meta-analyse/)

## Bronnen

- RALES Trial — spironolacton bij ernstige HFrEF (NEJM 1999) https://doi.org/10.1056/NEJM199909023411001
- EMPHASIS-HF Trial — eplerenon bij milde HFrEF (NEJM 2011) https://doi.org/10.1056/NEJMoa1009492
- FIDELIO-DKD Trial — finerenon bij CKD + DM (NEJM 2020) https://doi.org/10.1056/NEJMoa2025845
- ESC 2021 HF Guidelines https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehab368

---
Kennispagina, stand 2026-03-12. Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hartvaat.nl (de url van het record). Samenvattingen zijn redactioneel werk van HartVaat; de oorspronkelijke publicaties blijven van hun uitgevers (doi). Geen medisch advies.