{"id":"trombocytenaggregatieremmers-farmacologie","type":"kennis","url":"https://hartvaat.nl/kennis/farmacologie/trombocytenaggregatieremmers-farmacologie/","title":"Trombocytenaggregatieremmers: aspirine, P2Y12-remmers en GP IIb/IIIa","kind":"Mechanisme","group":"farmacologie","group_label":"Farmacologie","category":"algemeen","meta_description":"Trombocytenaggregatieremmers omvatten aspirine, P2Y12-remmers en GP IIb/IIIa-antagonisten. Elk aangrijpingspunt in de plaatjesactivatiecascade heeft specifieke klinische toepassingen.","intro":"Plaatjesactivatie speelt een centrale rol bij arteriële trombose. Trombocytenaggregatieremmers blokkeren verschillende stappen in de activatiecascade: aspirine remt TXA2-synthese, P2Y12-remmers blokkeren ADP-gemedieerde activatie en GP IIb/IIIa-antagonisten verhinderen de definitieve kruisverbinding via fibrinogeen. Combinatietherapie (DAPT) wordt standaard na coronaire stentplaatsing.","key_terms":[{"term":"COX-1-remming","definition":"Irreversibele acetylering van cyclo-oxygenase-1 door aspirine remt TXA2-synthese voor de levensduur van de trombo­cyt (7-10 dagen)."},{"term":"P2Y12-receptor","definition":"ADP-receptor op trombocyten; activatie leidt tot versterkte aggregatie; doelwit van clopidogrel, ticagrelor en prasugrel."},{"term":"DAPT","definition":"Dual antiplatelet therapy: combinatie aspirine + P2Y12-remmer na coronaire stent of ACS; duur afhankelijk van klinische situatie."},{"term":"GP IIb/IIIa-antagonist","definition":"Abciximab, eptifibatide, tirofiban; blokkeren de finale gemeenschappelijke pathway van aggregatie; IV gebruik bij PCI met hoog risico."},{"term":"CYP2C19-polymorfisme","definition":"Genetische variatie die clopidogrelactivering bepaalt; poor metabolizers hebben verminderd effect; relevant voor stenttromboserisico."}],"heading":"Farmacologie van trombocytenaggregatieremmers","body_markdown":"## Aspirine: COX-1-remming\n\nAspirine acetyleert irreversibel het COX-1-enzym in trombocyten. Doordat trombocyten geen celkern bezitten, kunnen ze het enzym niet herstellen — het effect duurt de volledige levensduur (7-10 dagen). COX-1-remming vermindert TXA2-productie, een krachtige plaatjesaggregator en vasoconstrictor. Lage dosis aspirine (75-100 mg/dag) volstaat voor maximale trombocytenremming; hogere doses verhogen GI-bloedingsrisico zonder extra trombocyteneffect.\n\n## P2Y12-remmers\n\nP2Y12-receptorremming verhindert ADP-gemedieerde trombocytactivatie en versterking van de aggregatie. Drie middelen zijn beschikbaar:\n\n- Clopidogrel: prodrug, activering via CYP2C19; bij poor metabolizers (10-15% blanken) onvoldoende effect; reversibele binding aan P2Y12; standaard bij PCI in stabiele angina, perifeer vaatlijden, beroerte\n- Ticagrelor: directe P2Y12-remmer (geen activering nodig); reversibele binding; snellere en sterkere remming dan clopidogrel; PLATO-trial: superieur aan clopidogrel bij ACS (HR 0,84 MACE); bijwerking: dyspnoe (10-15%, adenosine-gemedieerd)\n- Prasugrel: prodrug, efficiëntere activering via CYP3A4/CYP2C19; sterker en uniformer effect dan clopidogrel; TRITON-TIMI 38: minder stenttrombose maar meer bloedingen; contra-indicatie: leeftijd >75 jaar, gewicht <60 kg, beroerte/TIA in anamnese\n\n## GP IIb/IIIa-antagonisten\n\nGlycoproteïne IIb/IIIa is de finale gemeenschappelijke pathway: fibrinogeen kruisverbindt geactiveerde GP IIb/IIIa-receptoren op aangrenzende trombocyten. Blokkade verhindert stabiele trombusvormering. Middelen (abciximab, eptifibatide, tirofiban) worden IV gegeven, uitsluitend bij hoog-risico PCI of therapieresistente trombuslast. Door superieure orale P2Y12-remmers is het gebruik sterk gedaald.\n\n## DAPT-duur na stentplaatsing\n\n- Stabiele angina, DES: 6 maanden DAPT (aspirine + clopidogrel); verkorting naar 1-3 maanden bij hoog bloedingsrisico (ARC-HBR criteria)\n- ACS: 12 maanden DAPT (aspirine + ticagrelor of prasugrel); overweeg verlenging bij hoog ischemisch risico (DAPT-score)\n- Oraal anticoagulans + stent (bijv. AF): triple therapie kort (1-4 weken), dan OAC + één plaatjesremmer voor 12 maanden","related":["https://hartvaat.nl/kennis/farmacologie/p2y12-remmers-vergelijking/","https://hartvaat.nl/kennis/farmacologie/drug-drug-interacties-cardiologie/","https://hartvaat.nl/kennis/farmacologie/antistolling-bij-vte/","https://hartvaat.nl/kennis/farmacologie/esc-richtlijnen-overzicht/"],"sources":[{"label":"ESC 2023 ACS Guidelines — antitrombotica na ACS","url":"https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehad191"},{"label":"ESC 2021 CVD Prevention Guidelines — aspirine bij secundaire preventie","url":"https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehab484"},{"label":"Farmacotherapeutisch Kompas — trombocytenaggregatieremmers","url":"https://www.farmacotherapeutischkompas.nl/bladeren/groepen/trombocytenaggregatieremmers"}],"articles":[],"as_of":"2026-03-12","licence":"Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hartvaat.nl (de url van het record). Samenvattingen zijn redactioneel werk van HartVaat; de oorspronkelijke publicaties blijven van hun uitgevers (doi). Geen medisch advies."}