{"id":"arb-bij-hartfalen","type":"kennis","url":"https://hartvaat.nl/kennis/hartfalen/arb-bij-hartfalen/","title":"Angiotensine-II-receptorblokkers (ARB) bij hartfalen","kind":"Geneesmiddel","group":"hartfalen","group_label":"Hartfalen","category":"hartfalen","meta_description":"ARB's zijn het alternatief voor ACE-remmers bij hartfalen wanneer hoest optreedt. Leer de indicaties, trials (CHARM, Val-HeFT) en de rol van ARB in de huidige richtlijn.","intro":"Angiotensine-II-receptorblokkers (ARB's) blokkeren de AT1-receptor direct en bieden vergelijkbare RAAS-remming als ACE-remmers zonder bradykinine-accumulatie, waardoor hoest zeldzamer is. In de ESC 2021 richtlijn zijn ARB's een alternatief voor ACE-remmers bij HFrEF wanneer ACE-remmers niet worden verdragen. De combinatie ACE-remmer + ARB wordt afgeraden vanwege bijwerkingen.","key_terms":[{"term":"ARB (sartaan)","definition":"Angiotensine-II-receptorblokker: blokkeert AT1-receptor direct; vergelijkbare RAAS-remming als ACE-remmer, minder hoest."},{"term":"CHARM-Alternative (2003)","definition":"RCT candesartan vs. placebo bij ACE-remmer-intolerantie: significant lagere hartfalenopname en CV-mortaliteit."},{"term":"Val-HeFT (2001)","definition":"RCT valsartan als toevoeging aan conventionele therapie: reductie in hartfalenopname, niet in totale mortaliteit."},{"term":"Dubbele RAAS-blokkade","definition":"Combinatie ACE-remmer + ARB: niet aanbevolen (ESC 2021) vanwege verhoogd risico op hypotensie, hyperkaliëmie en nierfunctiestoornissen."},{"term":"Candesartan","definition":"Meest bestudeerde ARB bij hartfalen (CHARM-programma); doeldosis 32 mg 1dd; geregistreerd voor HFrEF."}],"heading":"Angiotensine-II-receptorblokkers (ARB) bij hartfalen","body_markdown":"## Werkingsmechanisme\n\nARB's binden selectief aan de angiotensine-II type 1 (AT1) receptor en blokkeren zo de effecten van angiotensine II: vasoconstrictie, aldosteronsecretie en sympatische activering worden geremd. In tegenstelling tot ACE-remmers wordt bradykinine niet geaccumuleerd, waardoor hoest als bijwerking nauwelijks optreedt (<1% vs. 10–15%).\n\n## Klinische evidence\n\nCHARM-programma (2003) met candesartan: CHARM-Alternative (ACE-remmer-intolerantie) — significant lagere primaire eindpunt (CV-dood + hartfalenopname); CHARM-Added (op ACE-remmer) — aanvullend voordeel in hartfalenopname maar meer bijwerkingen; CHARM-Preserved (HFpEF) — geen significante mortaliteitsreductie. Val-HeFT (2001): valsartan reduceerde hartfalenopname maar niet totale mortaliteit bij patiënten al op ACE-remmer.\n\n## Indicaties (ESC 2021)\n\nKlasse I: bij HFrEF-patiënten die een ACE-remmer niet verdragen (met name hoest of angio-oedeem — cave: angio-oedeem bij ACE-remmer verhoogt risico op angio-oedeem bij ARB ook, zij het lager). Klasse III (contra-indicatie): combinatie met ACE-remmer en/of ARNI vanwege verhoogd bijwerkingenrisico.\n\n## Beschikbare middelen en dosering\n\n- Candesartan: start 4–8 mg 1dd, doel 32 mg 1dd.\n- Valsartan: start 40 mg 2dd, doel 160 mg 2dd.\n- Losartan: start 12,5–25 mg 1dd, doel 150 mg 1dd (ELITE-II: niet superieur aan captopril).\n\n## Bijwerkingen en monitoring\n\nVergelijkbaar met ACE-remmers voor hypotensie, hyperkaliëmie en nierfunctieverslechtering. Geen hoestinductie. Controleer elektrolyten en kreatinine na iedere dosiswijziging, na 1–2 weken en bij elke interkurrente ziekte (dehydratie).","related":["https://hartvaat.nl/kennis/hartfalen/ace-remmers-bij-hartfalen/","https://hartvaat.nl/kennis/hartfalen/arni-sacubitril-valsartan/","https://hartvaat.nl/kennis/hartfalen/hfref-hartfalen-met-verminderde-ejectie/","https://hartvaat.nl/kennis/hartfalen/esc-richtlijn-hartfalen-2021/"],"sources":[{"label":"CHARM-Alternative — Lancet 2003","url":"https://doi.org/10.1016/S0140-6736(03)14284-5"},{"label":"ESC 2021 Guidelines for Heart Failure","url":"https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehab368"},{"label":"Farmacotherapeutisch Kompas — Angiotensine-II-antagonisten","url":"https://www.farmacotherapeutischkompas.nl/bladeren/preparaatteksten/c/candesartan"}],"articles":[{"url":"https://hartvaat.nl/2026/02/23/arni-verbetert-kwaliteit-van-leven-en-vermindert-ziekenhuisopnames-bij-hartfalen/","title":"ARNI verbetert kwaliteit van leven en vermindert ziekenhuisopnames bij hartfalen","published":"2026-02-23"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/02/03/intraveneus-ijzer-bij-hartfalen-met-ijzertekort-meta-analyse-met-trial-sequentie/","title":"Intraveneus ijzer bij hartfalen met ijzertekort: meta-analyse met trial-sequentiële analyse","published":"2026-02-03"},{"url":"https://hartvaat.nl/2023/12/21/iv-ferricarboxymaltose-bij-hartfalen-met-ijzerdeficientie-ipd-meta-analyse/","title":"IV ferricarboxymaltose bij hartfalen met ijzerdeficiëntie: IPD meta-analyse","published":"2023-12-21"},{"url":"https://hartvaat.nl/2021/01/19/stoppen-versus-doorgaan-met-ace-remmers-arb-s-bij-gehospitaliseerde-patienten-ja/","title":"Stoppen versus doorgaan met ACE-remmers/ARB's bij gehospitaliseerde patiënten: JAMA REPLACE-COVID","published":"2021-01-19"}],"as_of":"2026-03-12","licence":"Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hartvaat.nl (de url van het record). Samenvattingen zijn redactioneel werk van HartVaat; de oorspronkelijke publicaties blijven van hun uitgevers (doi). Geen medisch advies."}