# Cardiogene shock

*Hartfalen · Aandoening · https://hartvaat.nl/kennis/hartfalen/cardiogene-shock/*

Cardiogene shock is de meest ernstige vorm van acuut hartfalen, gekenmerkt door kritische hypoperfusie van vitale organen ondanks adequate vulling. De mortaliteit bedraagt 40–50% ondanks moderne behandeling. Vroege herkenning, snelle revascularisatie bij ACS en tijdige inzet van mechanische circulatoire ondersteuning (MCS) zijn essentieel.

## Kernbegrippen

- **Cardiogene shock**: Hemodynamische toestand met cardiac index <2,2 L/min/m², PCWP >18 mmHg en systolische bloeddruk <90 mmHg ondanks adequate vulling.
- **SCAI-classificatie**: Vijfstadia classificatie van cardiogene shock (A–E): A=at risk, B=beginning, C=classic, D=deteriorating, E=extremis. Stuurt behandelintensiteit.
- **Intraaortale ballonpomp (IABP)**: Mechanisch ondersteunend systeem dat diastolisch de aorta opblaast; verbetert coronaire perfusie maar toont in IABP-SHOCK II geen mortaliteitsvoordeel.
- **Impella**: Percutane microaxiaalpomp die bloed uit LV naar aorta pompt; biedt hogere cardiac output-ondersteuning dan IABP.
- **ECMO (VA-ECMO)**: Extracorporele membraanoxygenatie: bypast hart en longen bij meest ernstige shock; overbruggingsstrategie naar herstel of transplantatie.

## Definitie en oorzaken

Cardiogene shock is gedefinieerd als persisterende hypotensie (systolisch <90 mmHg >30 min) met tekenen van orgaanhypoperfusie (oligurie, altered consciousness, koude extremiteiten, verhoogd lactaat) ten gevolge van primaire cardiale disfunctie. Meest voorkomende oorzaak: acuut myocardinfarct met extensief LV-verlies (>40% LV-massa). Andere oorzaken: acute mitralisregurgitatie, septumruptuur, rechterventrikel-infarct, myocarditis, eindstadium chronisch hartfalen.

## Diagnostiek

Naast klinische criteria: arteriële lijn voor continue bloeddrukmonitoring, centrale veneuze katheter, echocardiografie (LV-functie, kleplijden, pericard), bloedgasanalyse (lactaat, gemengd veneuze saturatie). Pulmonalisarteriekatheter overweeg bij diagnostische twijfel of therapieresistentie.

## SCAI-classificatie

De SCAI-classificatie (2019, herzien 2022) biedt gestandaardiseerde communicatie en stuurt behandelintensiteit. Stadium C (classic shock) vereist doorgaans vasopressoren en/of MCS. Stadium D en E vragen intensieve interventie inclusief MCS-escalatie of ECMO.

## Farmacologische behandeling

Norepinefrine is het voorkeursmiddel bij vasoplegie (SOAP II-studie); dopamine gaf meer ritmestoornissen. Dobutamine bij dominante low output. Combinatie bij gemengd profiel. Beperk vasopressorenduur gezien orgaantoxiciteit.

## Mechanische circulatoire ondersteuning

IABP toonde geen mortaliteitsvoordeel in IABP-SHOCK II (2012) maar wordt nog gebruikt als overbrugging. Impella biedt hemodynamische voordelen maar nog geen bewezen mortaliteitsreductie in RCT's (IMPRESS, DanShock). VA-ECMO bij meest ernstige shock (stadium E); hoge complicatiekans (bloeding, infectie, limb-ischemie). Vroege verwijzing naar hartfalencentrum met MCS-ervaring is essentieel.

## Revascularisatie

Bij ACS-gerelateerde shock: directe PCI van de culprit-laesie (SHOCK-trial). Routinematige complete revascularisatie in de acutefase werd ontraden in CULPRIT-SHOCK (2017): verhoogde nierfalen en mortaliteit.

## Nieuwste evidence op hartvaat.nl

- 2026-03-02 [Cardiogene shock bij myocardinfarct: resultaten van het Shock-POL-register](https://hartvaat.nl/2026/02/26/cardiogene-shock-bij-myocardinfarct-resultaten-van-het-shock-pol-register/)
- 2025-12-01 [Istaroxime bij HF-gerelateerde cardiogene shock: hemodynamische effecten](https://hartvaat.nl/2025/12/01/istaroxime-bij-hf-gerelateerde-cardiogene-shock-hemodynamische-effecten/)
- 2025-04-29 [Vroege IABP bij hartfalen-gerelateerde cardiogene shock: gerandomiseerde trial](https://hartvaat.nl/2025/04/29/vroege-iabp-bij-hartfalen-gerelateerde-cardiogene-shock-gerandomiseerde-trial/)
- 2024-02-13 [Implanteerbare hemodynamische monitoren verbeteren overleving bij HFrEF](https://hartvaat.nl/2024/02/13/implanteerbare-hemodynamische-monitoren-verbeteren-overleving-bij-hfref/)

## Bronnen

- ESC 2021 Guidelines for Heart Failure https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehab368
- 2021 ESC Guidelines on Acute Coronary Syndromes https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehab395
- IABP-SHOCK II — NEJM 2012 https://doi.org/10.1056/NEJMoa1208410

---
Kennispagina, stand 2026-03-12. Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hartvaat.nl (de url van het record). Samenvattingen zijn redactioneel werk van HartVaat; de oorspronkelijke publicaties blijven van hun uitgevers (doi). Geen medisch advies.