# Diastolische disfunctie: mechanisme en klinische betekenis

*Hartfalen · Mechanisme · https://hartvaat.nl/kennis/hartfalen/diastolische-disfunctie-mechanisme/*

Diastolische disfunctie verwijst naar een verstoorde ventrikelontspanning en/of verminderde ventrikelcompliantie, leidend tot verhoogde vuldrukkken bij normale of enigszins verhoogde hartfrequentie. Het is het centrale mechanisme achter HFpEF en treedt ook op bij HFrEF. Echocardiografie met Doppler en weefseldoppler is de standaard voor niet-invasieve beoordeling.

## Kernbegrippen

- **Isovolumetrische relaxatietijd (IVRT)**: Tijd tussen aortaklepssluiting en mitraliskleopening; verlengd bij gestoorde relaxatie; >100 ms is abnormaal.
- **E/A-verhouding**: Verhouding van vroege (E) en late (A, atriale) transmitrale instroommsnelheid; normaal >1; bij lichte disfunctie <1 ('reversed'); bij ernstige disfunctie pseudonormaal of restrictief patroon.
- **e' (e-prime)**: Weefseldopplersnelheid van de mitralisanulus; weerspiegelt myocardiale relaxatie; <7 cm/s (septaal) of <10 cm/s (lateraal) is abnormaal.
- **E/e' ratio**: Ratio van transmitrale E-golf en weefsel-e'; schat de LV-vuldrukkken in; >14 suggereert verhoogde LVEDP.
- **Restrictief vullingspatroon**: Graad III diastolische disfunctie: hoge E/A (>2), korte deceleratietijd, hoge E/e'; wijst op sterk verhoogde vuldrukken en slechte prognose.

## Pathofysiologie

Diastole omvat vier fasen: isovolumetrische relaxatie, vroege vulling (E), diastasis en atriale contractie (A). Normale vroege vulling is actief en energie-afhankelijk (Ca²⁺-reuptake via SERCA2a). Bij diastolische disfunctie is de Ca²⁺-sequestratiecapaciteit verminderd, resulterend in vertraagde relaxatie en/of toegenomen ventrikelstijfheid door fibrose en hypertrofie.

## Classificatie in graden (ASE/EACVI 2016)

De meest gebruikte classificatie kent vier graden:

- Graad I: gestoorde relaxatie, normale vuldrukken. E/A <1, verlengde IVRT, verlengde deceleratietijd, e' verlaagd, E/e' normaal (<14).
- Graad II: pseudonormaal — verhoogde vuldrukken met normaal uitziend E/A-patroon (0,8–2). Onderscheid via e', TR-max-snelheid en LA-volume.
- Graad III: restrictief — hoge vuldrukken, E/A >2, korte deceleratietijd, hoge E/e' (>14). Reversibel (IIIA) of irreversibel (IIIB).

## Diagnostische criteria voor verhoogde vuldrukken

Vier parameters (ASE/EACVI 2016): (1) gemiddelde E/e' >14, (2) LA-volume index >34 mL/m², (3) TR-max-snelheid >2,8 m/s, (4) septale e' <7 of laterale e' <10 cm/s. ≥3 van 4 positief → verhoogde vuldrukken (sensitiviteit 87%, specificiteit 82%).

## Klinische betekenis

Diastolische disfunctie is niet alleen relevant bij HFpEF, maar ook bij HFrEF (verhoogde vuldrukken ondanks EF-herstel), post-infarct remodellering, en als risicofactor voor eerste hartfalenepisode. Restrictief vullingspatroon is een sterke onafhankelijke predictor van mortaliteit, ook na correctie voor EF.

## Nieuwste evidence op hartvaat.nl

- 2026-06-05 [Brede inzet van oraal semaglutide in de VS zou jaarlijks tot 60.000 cardiovasculaire events kunnen voorkomen](https://hartvaat.nl/2026/05/22/brede-inzet-van-oraal-semaglutide-in-de-vs-zou-jaarlijks-tot-60-000-cardiovascul/)
- 2025-06-01 [Seksegerelateerde pathofysiologie vóór HFpEF-symptomen](https://hartvaat.nl/2025/06/01/seksegerelateerde-pathofysiologie-voor-hfpef-symptomen/)
- 2025-06-01 [Trainingseffect op diastolische functie bij HFpEF](https://hartvaat.nl/2025/06/01/trainingseffect-op-diastolische-functie-bij-hfpef/)
- 2024-12-10 [Cognitieve disfunctie bij HFpEF: klinische correlaten en prognostische impact](https://hartvaat.nl/2024/12/10/cognitieve-disfunctie-bij-hfpef-klinische-correlaten-en-prognostische-impact/)
- 2024-10-22 [Semaglutide en cardiale structuur/functie bij HFpEF: STEP-HFpEF echoanalyse](https://hartvaat.nl/2024/10/22/semaglutide-en-cardiale-structuur-functie-bij-hfpef-step-hfpef-echoanalyse/)
- 2024-06-01 [REDUCE LAP-HF II: atriaal shuntdevice bij HFpEF — cardiale effecten](https://hartvaat.nl/2024/06/01/reduce-lap-hf-ii-atriaal-shuntdevice-bij-hfpef-cardiale-effecten/)

## Bronnen

- ASE/EACVI Diastolic Function Guidelines 2016 — JASE https://doi.org/10.1016/j.echo.2016.01.011
- ESC 2021 Guidelines for Heart Failure https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehab368
- EMPEROR-Preserved — NEJM 2021 https://doi.org/10.1056/NEJMoa2107038

---
Kennispagina, stand 2026-03-12. Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hartvaat.nl (de url van het record). Samenvattingen zijn redactioneel werk van HartVaat; de oorspronkelijke publicaties blijven van hun uitgevers (doi). Geen medisch advies.