{"id":"esc-richtlijn-hartfalen-2021","type":"kennis","url":"https://hartvaat.nl/kennis/hartfalen/esc-richtlijn-hartfalen-2021/","title":"ESC-richtlijn Hartfalen 2021: kernpunten","kind":"Richtlijn","group":"hartfalen","group_label":"Hartfalen","category":"hartfalen","meta_description":"De ESC-richtlijn Hartfalen 2021 introduceert SGLT2-remmers als vierde pijler en herdefinieert HFmrEF. Leer de kernpunten, nieuwe aanbevelingen en implementatiestrategie.","intro":"De ESC-richtlijn Hartfalen 2021 is een mijlpaal met de introductie van SGLT2-remmers als vierde pijler naast ACE-remmer/ARNI, bètablokker en MRA. De richtlijn herdefinieert de EF-afkapwaarden, versterkt de rol van ARNI, en biedt voor het eerst een geïntegreerd behandelalgoritme voor alle drie de fenotypen. Een focussed update in 2023 voegde SGLT2-remmers ook toe bij HFmrEF en HFpEF.","key_terms":[{"term":"Quadruple therapie","definition":"De vier pijlers van HFrEF-therapie conform ESC 2021: ACE-remmer/ARNI + bètablokker + MRA + SGLT2-remmer; elk geeft onafhankelijke mortaliteitsreductie."},{"term":"HFmrEF","definition":"Herziene definitie 2021: EF 40–49% (was 40–49% in 2016); expliciete categorie met eigen behandelaanbevelingen."},{"term":"SGLT2-remmer als klasse I","definition":"Dapagliflozine en empagliflozine hebben klasse I-aanbeveling bij HFrEF in ESC 2021 — toevoeging aan de reeds bestaande drie pijlers."},{"term":"ARNI als eerste keuze","definition":"ESC 2021 geeft ARNI (sacubitril/valsartan) als klasse I-aanbeveling; kan ook als startmedicament worden overwogen (IIb) bij de-novo HFrEF."},{"term":"Focussed update 2023","definition":"Update op ESC 2021: SGLT2-remmers klasse IIa bij HFmrEF en HFpEF, op basis van DELIVER en EMPEROR-Preserved."}],"heading":"ESC-richtlijn Hartfalen 2021: kernpunten en nieuwe aanbevelingen","body_markdown":"## Achtergrond en totstandkoming\n\nDe ESC-richtlijn Hartfalen 2021 verving de versie uit 2016. Ze werd gepresenteerd op ESC Congress 2021 en gepubliceerd in European Heart Journal. De richtlijn is het resultaat van een brede taskforce-review van de beschikbare literatuur, met name de DAPA-HF en EMPEROR-Reduced trials die SGLT2-remmers definitief op de kaart zetten.\n\n## Definitiewijzigingen\n\n- HFrEF: ongewijzigd EF <40%.\n- HFmrEF: naam veranderd van 'mid-range' naar 'mildly reduced' EF; afkapwaarden 40–49% gehandhaafd.\n- HFpEF: EF ≥50% ongewijzigd.\n- Nieuwe categorie: HF with improved EF (HFimpEF): EF was <40%, nu ≥40% na behandeling — medicatie continueren ondanks herstel.\n\n## Kernpunten farmacologische behandeling HFrEF\n\nVier klasse I-aanbevelingen voor HFrEF:\n\n- ACE-remmer (of ARNI) — klasse I.\n- Bètablokker (carvedilol, bisoprolol, metoprolol-CR) — klasse I.\n- MRA (spironolacton of eplerenon) — klasse I bij EF ≤35%.\n- SGLT2-remmer (dapagliflozine of empagliflozine) — klasse I, nieuw in 2021.\n\n## Niet-farmacologische aanbevelingen\n\n- ICD: klasse I bij EF ≤35% na ≥3 maanden optimale therapie.\n- CRT: klasse I bij LBTB + QRS ≥150 ms + EF ≤35%.\n- Hartfalenpoli: klasse I voor multidisciplinaire zorg en patiënteneducatie.\n- Regelmatige zelfmeting van gewicht: klasse I.\n\n## HFpEF en HFmrEF\n\nDe richtlijn erkent het gebrek aan klasse I-aanbevelingen voor HFpEF in 2021. Behandeling richt zich op symptoomcontrole, comorbiditeiten en diuretica. De 2023 focussed update voegde SGLT2-remmers toe als klasse IIa voor EF >40% op basis van DELIVER en EMPEROR-Preserved.","related":["https://hartvaat.nl/kennis/hartfalen/hfref-hartfalen-met-verminderde-ejectie/","https://hartvaat.nl/kennis/hartfalen/sglt2-remmers-bij-hartfalen/","https://hartvaat.nl/kennis/hartfalen/arni-sacubitril-valsartan/","https://hartvaat.nl/kennis/hartfalen/nhg-standaard-hartfalen-2021/"],"sources":[{"label":"ESC 2021 Guidelines for Heart Failure","url":"https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehab368"},{"label":"DAPA-HF — NEJM 2019","url":"https://doi.org/10.1056/NEJMoa1911303"},{"label":"EMPEROR-Reduced — NEJM 2020","url":"https://doi.org/10.1056/NEJMoa2022190"},{"label":"PARADIGM-HF — NEJM 2014","url":"https://doi.org/10.1056/NEJMoa1409077"}],"articles":[{"url":"https://hartvaat.nl/2026/08/28/nieuwe-esc-hartfalenrichtlijn-2026-twee-fenotypes-in-plaats-van-drie-mra-voor-ie/","title":"Nieuwe ESC-hartfalenrichtlijn 2026: twee fenotypes in plaats van drie, MRA voor iedereen, stadia A tot D en semaglutide bij HFpEF met obesitas","published":"2026-08-28"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/10/01/sglt2-remmers-geassocieerd-met-lagere-sterfte-bij-attr-cardiomyopathie-meta-anal/","title":"SGLT2-remmers geassocieerd met lagere sterfte bij ATTR-cardiomyopathie — meta-analyse","published":"2026-08-21"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/06/30/catheterablatie-verlaagt-sterfte-en-complicaties-bij-af-in-cardiale-amyloidose-t/","title":"Catheterablatie verlaagt sterfte en complicaties bij AF in cardiale amyloïdose — TriNetX-cohort","published":"2026-08-11"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/08/10/de-nieuwe-esc-hartfalenrichtlijn-wat-er-op-28-augustus-op-tafel-ligt/","title":"De nieuwe ESC-hartfalenrichtlijn: wat er op 28 augustus op tafel ligt","published":"2026-08-10"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/06/23/lifestyle-modificatie-en-metabole-therapieen-bij-cardiometabole-hfpef-overzicht/","title":"Lifestyle-modificatie en metabole therapieën bij cardiometabole HFpEF — overzicht","published":"2026-08-09"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/06/26/sglt2-remmers-kunnen-hyperkaliemie-gerelateerd-stoppen-van-raas-remmers-voorkome/","title":"SGLT2-remmers kunnen hyperkaliëmie-gerelateerd stoppen van RAAS-remmers voorkomen bij MRA-gebruik","published":"2026-08-06"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/06/29/functioneel-nierreservoir-als-aanvulling-op-kdigo-cga-bij-chronische-nierziekte/","title":"Functioneel nierreservoir als aanvulling op KDIGO-CGA bij chronische nierziekte","published":"2026-08-05"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/06/27/frailte-versnelt-hartfalenprogressie-en-vermindert-therapietolerantie/","title":"Frailte versnelt hartfalenprogressie en vermindert therapietolerantie","published":"2026-08-04"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/09/01/combinatie-glp-1ra-en-sglt2-remmer-verlaagt-hartritmestoornissen-bij-niet-diabet/","title":"Combinatie GLP-1RA en SGLT2-remmer verlaagt hartritmestoornissen bij niet-diabetische obese patiënten","published":"2026-08-02"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/05/31/hfpef-fenotype-duidt-op-hogere-sterfte-na-tavi-bij-laagstroom-laaggradient-aorta/","title":"HFpEF-fenotype duidt op hogere sterfte na TAVI bij laagstroom, laaggradient aortaklepstenose","published":"2026-07-27"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/04/30/kp-chemo-cumulatieve-incidentie-cancer-therapy-related-cardiac-dysfunction-8-4-h/","title":"KP CHEMO: cumulatieve incidentie cancer-therapy-related cardiac dysfunction 8,4% — hoogste bij HER2-remmers","published":"2026-07-02"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/05/05/nederlandse-huisartsenpost-1-op-20-contacten-voor-benauwdheid-betreft-hartfalen-/","title":"Nederlandse huisartsenpost: 1 op 20 contacten voor benauwdheid betreft hartfalen — 6-maands sterfte 32%","published":"2026-06-27"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/05/27/sglt2-remmers-verminderen-epicardiaal-vetweefsel-meta-analyse-van-11-studies/","title":"SGLT2-remmers verminderen epicardiaal vetweefsel: meta-analyse van 11 studies","published":"2026-05-28"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/05/12/aha-scientific-statement-evaluatie-en-behandeling-van-het-kind-met-acuut-gedecom/","title":"AHA Scientific Statement: evaluatie en behandeling van het kind met acuut gedecompenseerd hartfalen","published":"2026-05-12"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/05/10/poseidon-4-op-10-patienten-met-hartfalen-wereldwijd-heeft-inflammatoir-verhoogd-/","title":"POSEIDON: 4 op 10 patiënten met hartfalen wereldwijd heeft inflammatoir verhoogd hsCRP — basis voor anti-inflammatoire therapie","published":"2026-05-11"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/05/09/meta-analyse-decision-digit-hf-dig-digitalisglycosiden-reduceren-verslechterende/","title":"Meta-analyse DECISION + DIGIT-HF + DIG: digitalisglycosiden reduceren verslechterende hartfalenevents over 9.013 patiënten","published":"2026-05-10"},{"url":"https://hartvaat.nl/2025/01/01/ai-analyse-van-ecg-als-digitale-biomarker-voor-hartfalen/","title":"AI-analyse van ECG als digitale biomarker voor hartfalen","published":"2026-03-23"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/03/03/expertopinie-hierarchische-eindpunten-op-basis-van-verslechterend-hartfalen-voor/","title":"Expertopinie: hiërarchische eindpunten op basis van verslechterend hartfalen, voorbij de ziekenhuisopname","published":"2026-03-03"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/02/23/immunoadsorptie-bij-gedilateerde-cardiomyopathie-de-iaso-dcm-trial/","title":"Immunoadsorptie bij gedilateerde cardiomyopathie: de IASO-DCM-trial","published":"2026-02-23"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/01/06/sacubitril-valsartan-versus-enalapril-bij-chagas-hartfalen/","title":"Sacubitril/valsartan versus enalapril bij Chagas-hartfalen","published":"2026-01-06"},{"url":"https://hartvaat.nl/2025/11/18/dapa-act-hf-timi-68-dapagliflozine-bij-gehospitaliseerd-hartfalen-nejm/","title":"DAPA ACT HF-TIMI 68: dapagliflozine bij gehospitaliseerd hartfalen — NEJM","published":"2025-11-18"},{"url":"https://hartvaat.nl/2025/08/05/sglt2-remmer-met-en-zonder-mra-bij-hartfalen-gecombineerde-analyse/","title":"SGLT2-remmer met en zonder MRA bij hartfalen: gecombineerde analyse","published":"2025-08-05"},{"url":"https://hartvaat.nl/2025/06/01/cardiale-myosinebindend-eiwit-c-en-troponine-i-tijdens-inspanningstraining-bij-h/","title":"Cardiale myosinebindend eiwit C en troponine I tijdens inspanningstraining bij HF","published":"2025-06-01"},{"url":"https://hartvaat.nl/2025/04/22/thoracentese-bij-acuut-hartfalen-gerandomiseerde-trial/","title":"Thoracentese bij acuut hartfalen: gerandomiseerde trial","published":"2025-04-22"},{"url":"https://hartvaat.nl/2025/04/01/vericiguat-voordeel-geprojecteerd-op-paradigm-hf-en-dapa-hf-populaties/","title":"Vericiguat-voordeel geprojecteerd op PARADIGM-HF en DAPA-HF populaties","published":"2025-04-01"},{"url":"https://hartvaat.nl/2025/02/20/vanish2-catheterablatie-versus-antiaritmica-bij-ventriculaire-tachycardie-nejm/","title":"VANISH2: catheterablatie versus antiaritmica bij ventriculaire tachycardie — NEJM","published":"2025-02-20"},{"url":"https://hartvaat.nl/2025/01/21/finearts-hf-initiele-egfr-dip-met-finerenon-bij-hfpef-is-veilig/","title":"FINEARTS-HF: initiële eGFR-dip met finerenon bij HFpEF is veilig","published":"2025-01-21"},{"url":"https://hartvaat.nl/2025/01/21/finearts-hf-finerenon-en-obesitas-bij-hfmref-hfpef/","title":"FINEARTS-HF: finerenon en obesitas bij HFmrEF/HFpEF","published":"2025-01-21"},{"url":"https://hartvaat.nl/2025/01/07/finearts-hf-finerenon-effectief-over-het-hele-ef-spectrum-bij-hfmref-hfpef/","title":"FINEARTS-HF: finerenon effectief over het hele EF-spectrum bij HFmrEF/HFpEF","published":"2025-01-07"},{"url":"https://hartvaat.nl/2024/12/10/relieve-hf-interatriale-shunt-bij-hartfalen-negatieve-gerandomiseerde-trial/","title":"RELIEVE-HF: interatriale shunt bij hartfalen — negatieve gerandomiseerde trial","published":"2024-12-10"}],"as_of":"2026-03-12","licence":"Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hartvaat.nl (de url van het record). Samenvattingen zijn redactioneel werk van HartVaat; de oorspronkelijke publicaties blijven van hun uitgevers (doi). Geen medisch advies."}