# Harttransplantatie: indicaties en selectiecriteria

*Hartfalen · Praktijk · https://hartvaat.nl/kennis/hartfalen/harttransplantatie-indicaties/*

Harttransplantatie is de gouden standaard voor eindstadium hartfalen bij geselecteerde patiënten. De vijfjaarsoverleving bedraagt circa 75%, maar het wereldwijde orgaangebrek beperkt de beschikbaarheid tot circa 5.000–6.000 procedures per jaar. Strikte selectie op basis van indicaties, contra-indicaties en comorbiditeiten is essentieel voor optimale uitkomsten.

## Kernbegrippen

- **Harttransplantatie**: Orthotope vervanging van het zieke hart door een donorhart; vijfjaarsoverleving ~75%; beperkt door orgaanschaarste.
- **INTERMACS-profiel**: Zevenpuntsschaal voor de ernst van eindstadium hartfalen; INTERMACS 1–2 (cardiogene shock, inotropicaafhankelijk) heeft hoogste urgentie.
- **PVR (pulmonale vasculaire weerstand)**: PVR >5 Wood Units (of transpulmonale gradiënt >15 mmHg) is een relatieve contra-indicatie; donor-RV kan falende hoge weerstand niet overwinnen.
- **Bridge-to-transplant (BTT)**: LVAD-implantatie als overbrugging bij patiënten op wachtlijst die klinisch verslechteren; verbetert hemodynamische status en orgaanfunctie.
- **Calcineurineremmer**: Cyclosporine of tacrolimus: hoeksteen van immuunsuppressie na harttransplantatie; bijwerkingen: nefrotoxiciteit, hypertensie, infectierisico.

## Indicaties

Harttransplantatie is geïndiceerd bij eindstadium hartfalen (ACC/AHA stadium D, INTERMACS 1–4) dat niet adequaat wordt gecontroleerd met maximale medicamenteuze therapie, CRT en/of ICD, waarbij geen andere chirurgische of interventionele opties meer bestaan. Typische kandidaten: terminale HFrEF of HFpEF met NYHA IV, recidiverende hartfalenopnames, inotropicaafhankelijkheid, of LVAD-patiënten met complicaties.

## Selectiecriteria

- Leeftijd: geen strikte bovengrens, maar meeste centra hanteren <70 jaar als relatieve grens.
- INTERMACS-profiel: 1–4 voor urgentie; profiel 5–7 voor electieve wachtlijst.
- Hemodynamische criteria: piekVO₂ <12 mL/kg/min (of <50% voorspeld) bij fietstest als objectief criterium.
- PVR: <5 Wood Units; hogere PVR is relatieve contra-indicatie (risico op donor-RV-falen).

## Contra-indicaties

- Actieve maligniteit of recente maligniteit (<5 jaar, afhankelijk van type).
- Ernstige irreversibele orgaandisfunctie (nier, lever, long) niet gerelateerd aan het hartfalen.
- Actieve infectie of sepsis.
- BMI >35 kg/m² (relatief).
- Actief roken, alcohol- of drugsgebruik (<6 maanden abstinentie).
- Non-compliance met eerdere behandeling (risico voor immuunsuppressieregime).
- Ernstige psychiatrische comorbiditeit zonder adequate behandeling.

## Uitkomsten en follow-up

Vijfjaarsoverleving ~75%, 10-jaarsoverleving ~60% (ISHLT-register 2023). Voornaamste oorzaken van vroege sterfte: primair donor-orgaanfalen, infectie, afstoting. Late sterfte: cardiale allograft vasculopathie (chronische afstoting van de coronairen), maligniteit door immuunsuppressie, nierfalen. Follow-up: jaarlijkse coronairangiografie of intravasculaire echografie ter detectie van vasculopathie.

## Nieuwste evidence op hartvaat.nl

- 2022-08-01 [B-lijnen-geleide hartfalenbehandeling verbetert uitkomsten na ontslag](https://hartvaat.nl/2022/08/01/b-lijnen-geleide-hartfalenbehandeling-verbetert-uitkomsten-na-ontslag/)
- 2019-04-30 [Ketonlichaam 3-hydroxybutyraat bij chronisch hartfalen: cardiovasculaire effecten](https://hartvaat.nl/2019/04/30/ketonlichaam-3-hydroxybutyraat-bij-chronisch-hartfalen-cardiovasculaire-effecten/)

## Bronnen

- ESC 2021 Guidelines for Heart Failure https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehab368
- MOMENTUM 3 Final Report — NEJM 2019 https://doi.org/10.1056/NEJMoa1900486
- ISHLT 2016 Heart Transplantation Guidelines https://doi.org/10.1016/j.healun.2016.01.073

---
Kennispagina, stand 2026-03-12. Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hartvaat.nl (de url van het record). Samenvattingen zijn redactioneel werk van HartVaat; de oorspronkelijke publicaties blijven van hun uitgevers (doi). Geen medisch advies.