{"id":"hfref-hartfalen-met-verminderde-ejectie","type":"kennis","url":"https://hartvaat.nl/kennis/hartfalen/hfref-hartfalen-met-verminderde-ejectie/","title":"HFrEF: hartfalen met verminderde ejectiefractie","kind":"Aandoening","group":"hartfalen","group_label":"Hartfalen","category":"hartfalen","meta_description":"HFrEF (EF <40%) heeft de meeste evidence-based therapieën. Leer over de vier pijlers: ACE-remmer/ARNI, bètablokker, MRA en SGLT2-remmer, en de belangrijkste trials.","intro":"HFrEF, hartfalen met een ejectiefractie onder de 40%, is het best bestudeerde fenotype en kent de meeste bewezen farmacologische interventies. De ESC-richtlijn 2021 beschrijft vier geneesmiddelenklassen die elk de mortaliteit significant verlagen. Tijdige en volledige implementatie van deze quadruple therapie is het primaire doel bij iedere HFrEF-patiënt.","key_terms":[{"term":"HFrEF","definition":"Heart failure with reduced ejection fraction: EF <40%, systolische disfunctie staat centraal."},{"term":"Quadruple therapie","definition":"De vier pijlers voor HFrEF: ACE-remmer of ARNI + bètablokker + MRA + SGLT2-remmer; elk verlaagt mortaliteit afzonderlijk."},{"term":"LVEF","definition":"Left ventricular ejection fraction, gemeten met echocardiografie; <40% definieert HFrEF."},{"term":"PARADIGM-HF","definition":"RCT die aantoonde dat sacubitril/valsartan superieur is aan enalapril bij HFrEF (mortaliteitsreductie 20%)."},{"term":"Reverse remodeling","definition":"Herstel van ventrikelvorm en -functie na optimale medicamenteuze behandeling; EF kan stijgen boven 40%."}],"heading":"HFrEF: hartfalen met verminderde ejectiefractie","body_markdown":"## Definitie en diagnose\n\nHFrEF wordt gedefinieerd als hartfalen met een linkerventrikel-ejectiefractie (LVEF) <40%, gemeten met echocardiografie. De diagnose vereist ook klinische symptomen en/of tekenen passend bij hartfalen. Echocardiografie is de hoeksteen van diagnostiek en geeft tevens informatie over oorzaak (wandbewegingsstoornissen bij ischemie, dilatatie bij DCM) en comorbiditeiten.\n\n## Farmacologische behandeling: vier pijlers\n\nAlle vier klassen verlagen de mortaliteit onafhankelijk van elkaar en dienen bij elke HFrEF-patiënt zonder contra-indicatie te worden gestart (ESC 2021, klasse I aanbeveling):\n\n- ACE-remmer of ARNI: start met ACE-remmer; overweeg switch naar sacubitril/valsartan bij aanhoudende klachten. PARADIGM-HF toonde 20% relatieve mortaliteitsreductie van ARNI vs. enalapril.\n- Bètablokker: carvedilol (CARVEDILOL-US), bisoprolol (CIBIS-II), metoprolol-CR (MERIT-HF) — elk bewezen effectief. Start laag, titreer naar doeldosis.\n- MRA: spironolacton (RALES) of eplerenon (EMPHASIS-HF); geïndiceerd bij EF ≤35% en aanhoudende symptomen ondanks ACE-remmer + bètablokker. Cave hyperkaliëmie en nierfunctieverslechtering.\n- SGLT2-remmer: dapagliflozine (DAPA-HF 2019) en empagliflozine (EMPEROR-Reduced 2020) verlagen elk mortaliteit en hartfalenopname met circa 25%. Toegevoegd aan richtlijn als vierde pijler.\n\n## Aanvullende farmacotherapie\n\nBij persisterende symptomen (NYHA II–III, EF ≤35%, sinusritme, HF ≥75 spm ondanks bètablokker): ivabradine toevoegen (SHIFT-studie). Vericiguat bij hoogrisico patiënten na recente hartfalenopname (VICTORIA-studie). Digoxine heeft een beperkte rol bij persisterende symptomen en sinusritme.\n\n## Devices\n\nBij EF ≤35% na ≥3 maanden optimale medicamenteuze behandeling: ICD ter preventie van plotse hartdood (klasse I). CRT bij LBTB, QRS ≥150 ms en EF ≤35% (klasse I). Overweeg LVAD of harttransplantatie bij eindstadium hartfalen.\n\n## Streefwaarden en follow-up\n\nDoel is titratie naar maximaal getolereerde doseringen. Controleer nierfunctie, elektrolyten en bloeddruk na elke dosiswijziging. Herhaal echocardiografie na 3–6 maanden om reverse remodeling te beoordelen — bij EF ≥40% spreken we van 'recovered EF', maar therapie wordt gecontinueerd.","related":["https://hartvaat.nl/kennis/hartfalen/wat-is-hartfalen/","https://hartvaat.nl/kennis/hartfalen/arni-sacubitril-valsartan/","https://hartvaat.nl/kennis/hartfalen/sglt2-remmers-bij-hartfalen/","https://hartvaat.nl/kennis/hartfalen/esc-richtlijn-hartfalen-2021/"],"sources":[{"label":"ESC 2021 Guidelines for Heart Failure","url":"https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehab368"},{"label":"PARADIGM-HF — NEJM 2014","url":"https://doi.org/10.1056/NEJMoa1409077"},{"label":"CONSENSUS Trial — NEJM 1987","url":"https://doi.org/10.1056/NEJM198706043162301"},{"label":"DAPA-HF — NEJM 2019","url":"https://doi.org/10.1056/NEJMoa1911303"}],"articles":[{"url":"https://hartvaat.nl/2026/08/28/cmr-guide-icd-bij-littekenweefsel-en-lvef-36-tot-50-procent-mist-het-primaire-ei/","title":"CMR GUIDE: ICD bij littekenweefsel en LVEF 36 tot 50 procent mist het primaire eindpunt, maar halveert plotse hartdood en helpt vooral onder de 70","published":"2026-08-28"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/08/28/acacia-hcm-aficamten-verbetert-symptomen-en-inspanningscapaciteit-bij-niet-obstr/","title":"ACACIA-HCM: aficamten verbetert symptomen en inspanningscapaciteit bij niet-obstructieve HCM, de eerste positieve trial ooit in deze groep","published":"2026-08-28"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/08/18/c-mic-apparaat-vermindert-hartfalen-ernst-onafhankelijk-van-gdmt-aanpassingen-c-/","title":"C-MIC-apparaat vermindert hartfalen-ernst onafhankelijk van GDMT-aanpassingen — C-MIC II","published":"2026-08-25"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/10/01/sglt2-remmers-bij-zeer-oude-hartfalenpatienten-nierfunctie-en-palliatieve-zorg-b/","title":"SGLT2-remmers bij zeer oude hartfalenpatiënten: nierfunctie en palliatieve zorg bepalen voorschrijfpatroon","published":"2026-08-15"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/07/31/hoge-serumbicarbonaat-bij-opname-voorspelt-diuretische-resistentie-bij-acute-har/","title":"Hoge serumbicarbonaat bij opname voorspelt diuretische resistentie bij acute hartfalenexacerbatie","published":"2026-08-14"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/06/23/lifestyle-modificatie-en-metabole-therapieen-bij-cardiometabole-hfpef-overzicht/","title":"Lifestyle-modificatie en metabole therapieën bij cardiometabole HFpEF — overzicht","published":"2026-08-09"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/05/05/apture-shunt-verlaagt-hartfalen-heropnames-bij-patienten-met-hfpef-hfmref-alt-fl/","title":"APTURE-shunt verlaagt hartfalen-heropnames bij patiënten met HFpEF/HFmrEF — ALT-FLOW","published":"2026-07-30"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/05/05/sterftecijfers-in-controle-armen-van-hartfalen-rcts-dalen-niet-ondanks-betere-ac/","title":"Sterftecijfers in controle-armen van hartfalen-RCTs dalen niet ondanks betere achtergrondtherapie","published":"2026-07-30"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/05/05/uk-biobank-na-ischemisch-cva-of-tia-is-het-risico-op-hartfalen-groter-dan-dat-op/","title":"UK Biobank: na ischemisch CVA of TIA is het risico op hartfalen groter dan dat op hartinfarct","published":"2026-06-29"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/05/13/verisec-register-vericiguat-halveert-hartfalen-decompensaties-bij-hfref-in-dagel/","title":"VERISEC-register: vericiguat halveert hartfalen-decompensaties bij HFrEF in dagelijkse Spaanse praktijk","published":"2026-06-21"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/04/17/glp-1-receptoragonisten-geassocieerd-met-lagere-mortaliteit-bij-hfref/","title":"GLP-1-receptoragonisten geassocieerd met lagere mortaliteit bij HFrEF","published":"2026-05-26"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/05/13/verisec-vericiguat-in-de-praktijk-halveert-hartfalen-decompensaties-bij-hfref-sp/","title":"VERISEC: vericiguat in de praktijk halveert hartfalen-decompensaties bij HFrEF — Spaanse 1-jaars registry van 835 patiënten","published":"2026-05-15"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/05/09/meta-analyse-decision-digit-hf-dig-digitalisglycosiden-reduceren-verslechterende/","title":"Meta-analyse DECISION + DIGIT-HF + DIG: digitalisglycosiden reduceren verslechterende hartfalenevents over 9.013 patiënten","published":"2026-05-10"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/05/10/decision-lage-dosis-digoxine-mist-primair-eindpunt-bij-hf-m-ref-maar-suggereert-/","title":"DECISION: lage-dosis digoxine mist primair eindpunt bij HF(m)rEF, maar suggereert minder verslechterende hartfalenevents","published":"2026-05-10"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/05/10/hf-revert-antisense-mirna-remmer-cdr132l-mist-primair-eindpunt-na-infarct-met-ve/","title":"HF-REVERT: antisense miRNA-remmer CDR132L mist primair eindpunt na infarct met verminderde EF","published":"2026-05-10"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/03/03/tien-jaar-real-world-sacubitril-valsartan-mortaliteitsreductie-bevestigd-maar-sl/","title":"Tien jaar real-world sacubitril/valsartan: mortaliteitsreductie bevestigd, maar slechts 15–25% haalt doeldosis","published":"2026-04-20"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/03/05/ai-echocardiografie-door-niet-specialisten-kosteneffectiviteitsanalyse-uit-singa/","title":"AI-echocardiografie door niet-specialisten: kosteneffectiviteitsanalyse uit Singapore","published":"2026-04-08"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/03/20/evolution-hf-cee-ba-real-world-dapagliflozin-bij-hfref-in-centraal-en-oost-europ/","title":"EVOLUTION-HF CEE-BA: real-world dapagliflozin bij HFrEF in Centraal- en Oost-Europa","published":"2026-03-20"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/03/03/c-mic-ii-hartfunctie-inspanningscapaciteit-en-kwaliteit-van-leven-zijn-verwante-/","title":"C-MIC II: hartfunctie, inspanningscapaciteit en kwaliteit van leven zijn verwante maar aparte domeinen","published":"2026-03-03"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/02/03/kenmerken-van-asymptomatische-patienten-met-hartfalen-en-verminderde-ejectiefrac/","title":"Kenmerken van asymptomatische patiënten met hartfalen en verminderde ejectiefractie","published":"2026-02-03"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/02/03/metformine-remt-proliferatie-van-fibro-adipogene-stamcellen-uit-falende-harten/","title":"Metformine remt proliferatie van fibro-adipogene stamcellen uit falende harten","published":"2026-02-03"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/02/01/betablokkers-na-myocardinfarct-bij-behouden-ejectiefractie-meta-analyse/","title":"Bètablokkers na myocardinfarct bij behouden ejectiefractie: meta-analyse","published":"2026-02-01"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/02/01/sacubitril-valsartan-bij-secundaire-mitralisinsufficientie-en-reverse-remodeling/","title":"Sacubitril-valsartan bij secundaire mitralisinsufficiëntie en reverse remodeling","published":"2026-02-01"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/01/05/myocardherstel-bij-mechanische-ondersteuning-hangt-samen-met-alternatieve-splici/","title":"Myocardherstel bij mechanische ondersteuning hangt samen met alternatieve splicing van CAMK2D","published":"2026-01-05"},{"url":"https://hartvaat.nl/2025/12/16/victor-vericiguat-en-totale-hartfalengebeurtenissen-bij-stabiel-hfref/","title":"VICTOR: vericiguat en totale hartfalengebeurtenissen bij stabiel HFrEF","published":"2025-12-16"},{"url":"https://hartvaat.nl/2025/12/16/farmacologische-behandeling-van-hfref-geactualiseerde-systematische-review/","title":"Farmacologische behandeling van HFrEF: geactualiseerde systematische review","published":"2025-12-16"},{"url":"https://hartvaat.nl/2025/11/28/sekseverschillen-in-mortaliteit-en-hospitalisatie-bij-hartfalenpatienten/","title":"Sekseverschillen in mortaliteit en hospitalisatie bij hartfalenpatiënten","published":"2025-11-28"},{"url":"https://hartvaat.nl/2025/11/13/betablokkers-na-mi-bij-patienten-zonder-hartfalen-definitieve-trial/","title":"Bètablokkers na MI bij patiënten zonder hartfalen: definitieve trial","published":"2025-11-13"},{"url":"https://hartvaat.nl/2025/09/25/digitoxine-bij-hfref-gerandomiseerde-trial-nejm/","title":"Digitoxine bij HFrEF: gerandomiseerde trial — NEJM","published":"2025-09-25"},{"url":"https://hartvaat.nl/2025/08/05/sglt2-remmer-met-en-zonder-mra-bij-hartfalen-gecombineerde-analyse/","title":"SGLT2-remmer met en zonder MRA bij hartfalen: gecombineerde analyse","published":"2025-08-05"}],"as_of":"2026-03-12","licence":"Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hartvaat.nl (de url van het record). Samenvattingen zijn redactioneel werk van HartVaat; de oorspronkelijke publicaties blijven van hun uitgevers (doi). Geen medisch advies."}