# Ischemische cardiomyopathie

*Hartfalen · Aandoening · https://hartvaat.nl/kennis/hartfalen/ischemische-cardiomyopathie/*

Ischemische cardiomyopathie is systolisch hartfalen (EF <50%) als gevolg van coronairlijden, met of zonder doorgemaakte myocardinfarcten. Het is de meest voorkomende oorzaak van hartfalen wereldwijd. Het onderscheiden van ischemische versus niet-ischemische oorzaken heeft therapeutische implicaties, met name voor revascularisatiebeslissingen.

## Kernbegrippen

- **Ischemische cardiomyopathie**: LV-disfunctie en dilatatie als directe consequentie van coronairlijden; EF <50% met significante coronaire stenosen of doorgemaakte infarcten.
- **Hibernerend myocard**: Chronisch hypoperfundeerd maar nog vitaal myocard met verminderde contractiliteit; kan herstellen na succesvolle revascularisatie.
- **Late gadolinium enhancement (LGE)**: MRI-techniek die myocardiale fibrose/necrose visualiseert; subendocardiale LGE past bij ischemische oorzaak.
- **STICH-trial**: RCT (2011/2016 follow-up) die aantoonde dat CABG + medicatie bij ischemische CMP met EF ≤35% op lange termijn mortaliteitsvoordeel geeft vs. medicatie alleen.
- **Viabiliteitsonderzoek**: PET, dobutamine-echo of MRI om hibernerend myocard aan te tonen; selecteert patiënten die baat hebben bij revascularisatie.

## Definitie en prevalentie

Ischemische cardiomyopathie (ICM) omvat alle vormen van LV-disfunctie die primair worden veroorzaakt door myocardischemie. In westerse landen is dit de meest voorkomende oorzaak van HFrEF (40–50% van alle gevallen). ICM onderscheidt zich van DCM door aanwezig coronairlijden en/of echocardiografische/MRI-kenmerken van doorgemaakte ischemie.

## Pathofysiologie

Na myocardinfarct treedt progressieve remodellering op: infarctzone wordt fibrotisch, peri-infarctzone vertoont compensatoire hypertrofie, niet-aangedane gebieden dilateren. Myocardstunning (reversibel na acute ischemie) en hibernatie (chronisch reversibel bij herhaalde ischemie) zijn belangrijk: hibernerend myocard kan na revascularisatie herstellen.

## Diagnostiek

Echocardiografie: regionale wandbewegingsstoornissen in coronaire distributiegebieden, thinning van littekengebieden. Cardiale MRI: subendocardiale LGE in coronairpatroon bevestigt ischemische origine; transmuraal LGE (>50% wanddikte) wijst op niet-vitale regio. Coronairangiografie of CT-coronairen om coronairlijden te bevestigen en anatomie te beoordelen. Viabiliteitsonderzoek (PET FDG, dobutamine-echo, MRI) bij twijfel over herstelcapaciteit.

## Revascularisatie

STICH (2011): CABG + medicamenteuze therapie vs. medicatie alleen bij EF ≤35% + coronairlijden. Na 10 jaar follow-up (STICHES): significant mortaliteitsvoordeel voor CABG. Subgroepanalyse suggereerde groter voordeel bij aanwezige myocardviabiliteit, hoewel dit niet statistisch significant was. Huidige richtlijn (ESC 2021 Hartfalen): overweeg revascularisatie bij ICM + EF <35% na individuele risicoafweging.

## Medicamenteuze behandeling

Identiek aan HFrEF: quadruple therapie (ACE-remmer/ARNI + bètablokker + MRA + SGLT2-remmer). Aanvulling: statine, antitrombotische therapie conform ACS/SCAD-richtlijnen. ICD bij persisterende EF ≤35% na ≥3 maanden optimale therapie (klasse I ESC 2021).

## Nieuwste evidence op hartvaat.nl

- 2026-09-20 [Plasma-extracellulaire vesicles onthullen trombo-inflammatoire pathway bij hypertrofische cardiomyopathie](https://hartvaat.nl/2026/09/18/plasma-extracellulaire-vesicles-onthullen-trombo-inflammatoire-pathway-bij-hyper/)
- 2026-09-03 [Grijze-zone-analyse van late gadolinium enhancement verbetert SCD-risicoschatting bij hypertrofie cardiomyopathie](https://hartvaat.nl/2026/08/26/grijze-zone-analyse-van-late-gadolinium-enhancement-verbetert-scd-risicoschattin/)
- 2026-08-16 [Uit-het-hospitaal hartstilstand komt 12 keer vaker voor bij niet-ischemische cardiomyopathie — registerstudie](https://hartvaat.nl/2026/07/31/uit-het-hospitaal-hartstilstand-komt-12-keer-vaker-voor-bij-niet-ischemische-car/)
- 2026-06-30 [CMR-LACI ≥21% identificeert hoogrisicopatiënten met HFrEF — onafhankelijk van LVEF en LGE](https://hartvaat.nl/2026/05/05/cmr-laci-21-identificeert-hoogrisicopatienten-met-hfref-onafhankelijk-van-lvef-e/)
- 2026-06-07 [Autosomaal dominante Alport-syndroom: meest voorkomende monogene nierziekte (1% van de bevolking)](https://hartvaat.nl/2026/05/22/autosomaal-dominante-alport-syndroom-meest-voorkomende-monogene-nierziekte-1-van/)
- 2026-06-06 [LGE-granulariteit op CMR voorspelt sterfte bij eindstadium hypertrofische cardiomyopathie](https://hartvaat.nl/2026/05/22/lge-granulariteit-op-cmr-voorspelt-sterfte-bij-eindstadium-hypertrofische-cardio/)
- 2016-04-21 [Coronaire bypasschirurgie bij ischemische cardiomyopathie: NEJM STICH-trial](https://hartvaat.nl/2016/04/21/coronaire-bypasschirurgie-bij-ischemische-cardiomyopathie-nejm-stich-trial/)

## Bronnen

- ESC 2021 Guidelines for Heart Failure https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehab368
- STICH Trial — NEJM 2011 https://doi.org/10.1056/NEJMoa1100356
- STICH Viability Substudy — NEJM 2011 https://doi.org/10.1056/NEJMoa1100358

---
Kennispagina, stand 2026-03-12. Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hartvaat.nl (de url van het record). Samenvattingen zijn redactioneel werk van HartVaat; de oorspronkelijke publicaties blijven van hun uitgevers (doi). Geen medisch advies.