{"id":"ivabradine-bij-hartfalen","type":"kennis","url":"https://hartvaat.nl/kennis/hartfalen/ivabradine-bij-hartfalen/","title":"Ivabradine bij HFrEF","kind":"Geneesmiddel","group":"hartfalen","group_label":"Hartfalen","category":"hartfalen","meta_description":"Ivabradine verlaagt de sinusknoop-frequentie zonder negatief inotroop effect. SHIFT-studie toonde reductie van hartfalenopname bij HFrEF met verhoogde hartfrequentie.","intro":"Ivabradine is een selectieve If-kanaalremmer die de sinusknoopfrequentie verlaagt zonder negatieve inotrope werking. Bij HFrEF-patiënten in sinusritme met persisterende hoge hartfrequentie ondanks maximaal getolereerde bètablokker vermindert ivabradine de kans op hartfalenopname. De indicatie is daarmee smal maar specifiek.","key_terms":[{"term":"If-kanaal","definition":"Funny current-kanaal in de sinusknoop dat de diastolische depolarisatie bepaalt; ivabradine blokkeert dit specifiek en verlaagt zo de hartfrequentie zonder andere cardiale effecten."},{"term":"SHIFT-studie (2010)","definition":"RCT ivabradine vs. placebo bij HFrEF in sinusritme met HF ≥70 spm ondanks bètablokker: 18% relatieve reductie primair eindpunt (CV-dood + hartfalenopname); met name door hartfalenopnamereductie."},{"term":"Sinusritme als vereiste","definition":"Ivabradine werkt alleen op de sinusknoop; geen effect bij atriumfibrilleren. Klasse I-indicatie vereist sinusritme."},{"term":"HF-streefwaarde","definition":"Indicatie bij rustHF ≥70–75 spm ondanks maximaal getolereerde bètablokker; combineer met bètablokker, niet als vervanging."}],"heading":"Ivabradine bij HFrEF: indicaties en de SHIFT-studie","body_markdown":"## Werkingsmechanisme\n\nIvabradine blokkeert selectief het If-kanaal (funny current) in de sinusknoop. Dit kanaal draagt bij aan de diastolische depolarisatie en bepaalt daarmee de hartfrequentie. Blokkade vertraagt de sinusknoop zonder effect op contractiliteit (geen negatief inotroop effect), geleiding (geen PR-verlenging), repolarisatie of bloeddruk. Dit onderscheidt ivabradine van bètablokkers.\n\n## SHIFT-studie (2010)\n\nn=6.588, HFrEF (EF ≤35%), NYHA II–IV, sinusritme, HF ≥70 spm. Ivabradine 7,5 mg 2dd vs. placebo, bovenop standaardtherapie. Primair eindpunt (CV-sterfte + eerste hartfalenopname): HR 0,82 (18% relatieve reductie). Het verschil werd met name gedreven door hartfalenopnames (−26%); CV-sterfte niet significant verlaagd. Subgroepanalyse bij HF ≥75 spm: sterker effect.\n\n## Indicatie (ESC 2021)\n\nKlasse IIa: ivabradine bij HFrEF (EF ≤35%), sinusritme, HF ≥70 spm in rust, NYHA II–IV, ondanks maximaal getolereerde bètablokker + ACE-remmer/ARNI + MRA. Niet als vervanging voor bètablokker. Klasse IIb bij patiënten die bètablokker niet verdragen.\n\n## Dosering en monitoring\n\nStart 5 mg 2dd, optitreren naar 7,5 mg 2dd na 2 weken. Streefhartfrequentie 50–60 spm. Stop of verlaag dosis bij bradycardie <50 spm. Meest voorkomende bijwerking: fosfenen (lichtflitsen, ~3%) — doorgaans mild en reversibel.\n\n## Rol naast bètablokker\n\nHet doel is voldoende hartfrequentiecontrole (≤70 spm in rust) te bereiken. Optimaliseer eerst bètablokker; voeg ivabradine toe als frequentiedoel niet bereikt. Ivabradine geeft geen mortaliteitsvoordeel bij atriumfibrilleren en is dan gecontra-indiceerd.","related":["https://hartvaat.nl/kennis/hartfalen/betablokkers-bij-hartfalen/","https://hartvaat.nl/kennis/hartfalen/hfref-hartfalen-met-verminderde-ejectie/","https://hartvaat.nl/kennis/hartfalen/esc-richtlijn-hartfalen-2021/","https://hartvaat.nl/kennis/hartfalen/wat-is-hartfalen/"],"sources":[{"label":"SHIFT — Lancet 2010","url":"https://doi.org/10.1016/S0140-6736(10)61198-1"},{"label":"ESC 2021 Guidelines for Heart Failure","url":"https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehab368"},{"label":"Farmacotherapeutisch Kompas — Ivabradine","url":"https://www.farmacotherapeutischkompas.nl/bladeren/preparaatteksten/i/ivabradin"}],"articles":[{"url":"https://hartvaat.nl/2026/09/01/perioperatieve-empagliflozin-verlaagt-trend-postoperatieve-boezemfibrilleren-na-/","title":"Perioperatieve empagliflozin verlaagt trend postoperatieve boezemfibrilleren na klepsurgery — RCT","published":"2026-08-13"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/05/27/sglt2-remmers-verminderen-epicardiaal-vetweefsel-meta-analyse-van-11-studies/","title":"SGLT2-remmers verminderen epicardiaal vetweefsel: meta-analyse van 11 studies","published":"2026-05-28"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/03/16/vroege-linkerventrikel-reverse-remodellering-na-mitralisklep-edge-to-edge-repara/","title":"Vroege linkerventrikel-reverse-remodellering na mitralisklep-edge-to-edge-reparatie (EXPAND)","published":"2026-03-16"},{"url":"https://hartvaat.nl/2025/09/27/vericiguat-over-het-risicospectrum-bij-hfref/","title":"Vericiguat over het risicospectrum bij HFrEF","published":"2025-09-27"},{"url":"https://hartvaat.nl/2025/06/13/ironman-leeftijdgestratificeerde-effecten-van-iv-ijzer-bij-hf/","title":"IRONMAN: leeftijdgestratificeerde effecten van IV-ijzer bij HF","published":"2025-06-13"},{"url":"https://hartvaat.nl/2024/10/01/amethyst-verinurad-plus-allopurinol-bij-hfpef-negatieve-trial/","title":"AMETHYST: verinurad plus allopurinol bij HFpEF — negatieve trial","published":"2024-10-01"},{"url":"https://hartvaat.nl/2024/08/27/step-hfpef-semaglutide-even-effectief-bij-mannen-en-vrouwen/","title":"STEP-HFpEF: semaglutide even effectief bij mannen en vrouwen","published":"2024-08-27"},{"url":"https://hartvaat.nl/2024/05/07/orale-ketonester-bij-hfref-gerandomiseerde-trial/","title":"Orale ketonester bij HFrEF: gerandomiseerde trial","published":"2024-05-07"},{"url":"https://hartvaat.nl/2024/02/01/ivabradine-vermindert-mr-getriggerde-atriale-fibrose-niet-versus-carvedilol/","title":"Ivabradine vermindert MR-getriggerde atriale fibrose niet versus carvedilol","published":"2024-02-01"},{"url":"https://hartvaat.nl/2024/01/16/watchful-leefstijl-wandelinterventie-bij-hfref/","title":"WATCHFUL: leefstijl-wandelinterventie bij HFrEF","published":"2024-01-16"},{"url":"https://hartvaat.nl/2023/10/21/upgrade-van-rv-pacing-naar-crt-bij-hartfalen-gerandomiseerde-trial/","title":"Upgrade van RV-pacing naar CRT bij hartfalen: gerandomiseerde trial","published":"2023-10-21"},{"url":"https://hartvaat.nl/2023/10/03/vericiguat-bij-hfref-is-kosteneffectief-victoria-analyse/","title":"Vericiguat bij HFrEF is kosteneffectief: VICTORIA analyse","published":"2023-10-03"},{"url":"https://hartvaat.nl/2023/10/01/ivabradine-bij-hoogrisico-hartfalenpatienten-shift-analyse/","title":"Ivabradine bij hoogrisico hartfalenpatiënten: SHIFT-analyse","published":"2023-10-01"},{"url":"https://hartvaat.nl/2023/06/01/coapt-vijfjaarsresultaten-mitraclip-duurzaam-effectief-bij-secundaire-mr/","title":"COAPT vijfjaarsresultaten: MitraClip duurzaam effectief bij secundaire MR","published":"2023-06-01"},{"url":"https://hartvaat.nl/2023/06/01/nlr-en-cardiale-remodelling-met-empagliflozine-empa-heart-subanalyse/","title":"NLR en cardiale remodelling met empagliflozine: EMPA-HEART subanalyse","published":"2023-06-01"},{"url":"https://hartvaat.nl/2023/06/01/natriuretisch-peptide-screening-voor-lv-disfunctie-diagnostische-nauwkeurigheid/","title":"Natriuretisch peptide screening voor LV-disfunctie: diagnostische nauwkeurigheid","published":"2023-06-01"},{"url":"https://hartvaat.nl/2023/04/11/ambulante-beslisondersteuning-verbetert-mra-voorschrijving-bij-hfref/","title":"Ambulante beslisondersteuning verbetert MRA-voorschrijving bij HFrEF","published":"2023-04-11"},{"url":"https://hartvaat.nl/2023/04/01/natriumzirconiumcyclosilicaat-bij-hyperkaliemie-en-hartfalen/","title":"Natriumzirconiumcyclosilicaat bij hyperkaliëmie en hartfalen","published":"2023-04-01"},{"url":"https://hartvaat.nl/2022/09/20/sacubitril-valsartan-en-frailteit-bij-hfpef-paragon-hf-analyse/","title":"Sacubitril/valsartan en frailteit bij HFpEF: PARAGON-HF analyse","published":"2022-09-20"},{"url":"https://hartvaat.nl/2022/08/09/vertraagde-afgifteformulering-van-ivabradine-bij-systolisch-hartfalen/","title":"Vertraagde-afgifteformulering van ivabradine bij systolisch hartfalen","published":"2022-08-09"},{"url":"https://hartvaat.nl/2022/07/12/frailteit-beinvloedt-effect-van-inspanningstraining-bij-hartfalen-hf-action-anal/","title":"Frailteit beïnvloedt effect van inspanningstraining bij hartfalen: HF-ACTION analyse","published":"2022-07-12"},{"url":"https://hartvaat.nl/2022/06/14/omecamtiv-mecarbil-bij-hartfalen-met-en-zonder-atriumfibrilleren-galactic-hf/","title":"Omecamtiv mecarbil bij hartfalen met en zonder atriumfibrilleren: GALACTIC-HF","published":"2022-06-14"},{"url":"https://hartvaat.nl/2022/06/07/elektronische-alerts-verbeteren-hartfalenbehandeling-in-de-polikliniek/","title":"Elektronische alerts verbeteren hartfalenbehandeling in de polikliniek","published":"2022-06-07"},{"url":"https://hartvaat.nl/2019/12/01/gunstige-effecten-van-ivabradine-bij-hf-met-lage-ef-en-hartfrequentie-77-bpm/","title":"Gunstige effecten van ivabradine bij HF met lage EF en hartfrequentie >77 bpm","published":"2019-12-01"},{"url":"https://hartvaat.nl/2019/03/01/ambulante-hartfrequentiereductie-na-renale-denervatie-bij-hypertensie-zonder-med/","title":"Ambulante hartfrequentiereductie na renale denervatie bij hypertensie zonder medicatie","published":"2019-03-01"},{"url":"https://hartvaat.nl/2019/02/26/sacubitril-valsartan-en-biomarkers-van-extracellulaire-matrixregulatie-bij-hfref/","title":"Sacubitril/valsartan en biomarkers van extracellulaire matrixregulatie bij HFrEF","published":"2019-02-26"}],"as_of":"2026-03-12","licence":"Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hartvaat.nl (de url van het record). Samenvattingen zijn redactioneel werk van HartVaat; de oorspronkelijke publicaties blijven van hun uitgevers (doi). Geen medisch advies."}