{"id":"mra-bij-hartfalen","type":"kennis","url":"https://hartvaat.nl/kennis/hartfalen/mra-bij-hartfalen/","title":"Mineralocorticoïdreceptorantagonisten: spironolacton en eplerenon","kind":"Geneesmiddel","group":"hartfalen","group_label":"Hartfalen","category":"hartfalen","meta_description":"Mineralocorticoïdreceptorantagonisten spironolacton en eplerenon verlagen mortaliteit bij HFrEF. Leer de trials RALES en EMPHASIS-HF, bijwerkingen en monitoring.","intro":"Mineralocorticoïdreceptorantagonisten (MRA) — spironolacton en eplerenon — zijn de derde pijler van de HFrEF-quadruple therapie. Ze blokkeren de aldosteronreceptor in het myocard en de nier, waardoor myocardiale fibrose en Na-retentie worden tegengegaan. RALES (1999) en EMPHASIS-HF (2011) bewezen hun mortaliteitsreductie bij HFrEF.","key_terms":[{"term":"MRA","definition":"Mineralocorticoïdreceptorantagonist: blokkeert aldosteronreceptor; vermindert myocardiale fibrose, Na-retentie en K-uitscheiding."},{"term":"Spironolacton","definition":"Niet-selectieve MRA; ook anti-androgene werking (gynaecomastie, menstruatiestoornissen als bijwerking); bewezen in RALES."},{"term":"Eplerenon","definition":"Selectieve MRA zonder anti-androgene effecten; minder bijwerkingen dan spironolacton; bewezen in EMPHASIS-HF en EPHESUS."},{"term":"RALES (1999)","definition":"RCT spironolacton 25 mg vs. placebo bij ernstig HFrEF (EF ≤35%, NYHA III–IV): 30% mortaliteitsreductie; vroegtijdig gestopt."},{"term":"EMPHASIS-HF (2011)","definition":"RCT eplerenon vs. placebo bij milde HFrEF (EF ≤35%, NYHA II): significant lagere CV-sterfte en hartfalenopname; studie gestopt."}],"heading":"Mineralocorticoïdreceptorantagonisten bij hartfalen: spironolacton en eplerenon","body_markdown":"## Werkingsmechanisme\n\nAldosteron, geactiveerd via het RAAS, stimuleert natriumretentie en kaliumuitscheiding in de nier. In het myocard bevordert aldosteron interstitiële fibrose via activering van fibroblasten. MRA blokkeren de aldosteronreceptor in beide organen: minder fibrose, minder oedeem en kaliumsparend effect. Bij hartfalen is de aldosteronconcentratie sterk verhoogd en ontbreekt de normale suppressie van aldosteron door ACE-remmers gedeeltelijk ('aldosteron escape').\n\n## Klinische evidence\n\nRALES (1999): spironolacton 25 mg/dag vs. placebo bij NYHA III–IV en EF ≤35%. Vroegtijdig gestopt vanwege 30% relatieve mortaliteitsreductie. Bijkomend: minder ziekenhuisopnames en betere NYHA-klasse. EMPHASIS-HF (2011): eplerenon bij milde HFrEF (NYHA II, EF ≤35%). Primair eindpunt (CV-dood + hartfalenopname): 37% relatieve reductie. EPHESUS (2003): eplerenon na acuut myocardinfarct met LV-disfunctie: 15% mortaliteitsreductie.\n\n## Indicaties (ESC 2021)\n\nKlasse I: MRA bij alle HFrEF-patiënten met EF ≤35% en persisterende symptomen (NYHA II–IV) ondanks ACE-remmer/ARNI + bètablokker. Relatieve contra-indicaties: eGFR <30 mL/min/1,73m², K+ >5,0 mmol/L.\n\n## Dosering\n\n- Spironolacton: start 25 mg 1dd, doel 50 mg 1dd (max 50 mg bij hartfalen).\n- Eplerenon: start 25 mg 1dd, doel 50 mg 1dd.\n\n## Bijwerkingen en monitoring\n\nHyperkaliëmie: meest gevreesde bijwerking; controleer K+ en eGFR na 1 week, 1 maand, dan elke 3–6 maanden. Stop bij K+ >5,5 mmol/L. Spironolacton: gynaecomastie (10%), menstruatiestoornissen — switch naar eplerenon bij intolerantie. Nierfunctieverslechtering: let op bij diureticabehandeling en bij intercurrente aandoeningen.","related":["https://hartvaat.nl/kennis/hartfalen/ace-remmers-bij-hartfalen/","https://hartvaat.nl/kennis/hartfalen/sglt2-remmers-bij-hartfalen/","https://hartvaat.nl/kennis/hartfalen/hfref-hartfalen-met-verminderde-ejectie/","https://hartvaat.nl/kennis/hartfalen/hartfalen-en-nierfunctie/"],"sources":[{"label":"RALES — NEJM 1999","url":"https://doi.org/10.1056/NEJM199909023411001"},{"label":"EMPHASIS-HF — NEJM 2011","url":"https://doi.org/10.1056/NEJMoa1009492"},{"label":"ESC 2021 Guidelines for Heart Failure","url":"https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehab368"},{"label":"Farmacotherapeutisch Kompas — Spironolacton","url":"https://www.farmacotherapeutischkompas.nl/bladeren/preparaatteksten/s/spironolacton"}],"articles":[{"url":"https://hartvaat.nl/2023/04/11/ambulante-beslisondersteuning-verbetert-mra-voorschrijving-bij-hfref/","title":"Ambulante beslisondersteuning verbetert MRA-voorschrijving bij HFrEF","published":"2023-04-11"}],"as_of":"2026-03-12","licence":"Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hartvaat.nl (de url van het record). Samenvattingen zijn redactioneel werk van HartVaat; de oorspronkelijke publicaties blijven van hun uitgevers (doi). Geen medisch advies."}