# Wat is hartfalen? *Hartfalen · Aandoening · https://hartvaat.nl/kennis/hartfalen/wat-is-hartfalen/* Hartfalen is geen ziekte op zich, maar een klinisch syndroom dat ontstaat wanneer het hart structureel of functioneel tekortschiet. In Nederland leven naar schatting 250.000 mensen met hartfalen, met een jaarlijkse incidentie van circa 35.000 nieuwe gevallen. De prognose blijft ernstig: vijfjaarsoverleving bedraagt gemiddeld 50%, vergelijkbaar met diverse maligniteiten. ## Kernbegrippen - **Hartfalen**: Klinisch syndroom met symptomen (dyspneu, vermoeidheid, enkelvocht) en tekenen (verhoogde vuldrukken, lage cardiac output) door cardiale disfunctie. - **Ejectiefractie (EF)**: Percentage van het eindiastolisch volume dat per slag wordt uitgestoten; normaal ≥55%. Basis voor de subclassificatie van hartfalen. - **HFrEF**: Hartfalen met verminderde ejectiefractie (EF <40%); ook systolisch hartfalen genoemd. - **HFpEF**: Hartfalen met behouden ejectiefractie (EF ≥50%); diastolische disfunctie staat centraal. - **Cardiac output**: Minuutvolume van het hart: hartfrequentie × slagvolume. Normaal 4–8 L/min in rust. ## Definitie en pathofysiologie Hartfalen wordt gedefinieerd als een klinisch syndroom dat wordt gekenmerkt door typische symptomen — dyspneu, vermoeidheid, enkelvocht — al dan niet gecombineerd met tekenen zoals verhoogde jugulaire veneuze druk, pulmonale crepitaties en perifeer oedeem. De oorzaak ligt in een structurele of functionele cardiale afwijking die leidt tot een verminderd slagvolume of verhoogde vuldrukken. ## Epidemiologie In Nederland heeft circa 1–2% van de bevolking hartfalen; bij 70-plussers loopt de prevalentie op tot 10–15%. Jaarlijks worden naar schatting 35.000 nieuwe gevallen gediagnosticeerd. Hartfalen is de meest voorkomende oorzaak van ziekenhuisopname bij 65-plussers en gaat gepaard met hoge morbiditeit, frequent ziekenhuisbezoek en hoge sterfte. ## Subclassificatie op basis van ejectiefractie De ESC-richtlijn Hartfalen 2021 onderscheidt drie fenotypes: - HFrEF (EF <40%): verminderde systolische functie; meeste evidence-based therapieën zijn voor deze groep ontwikkeld. - HFmrEF (EF 40–49%): matig verminderde ejectiefractie; intermediaire groep met kenmerken van beide uitersten. - HFpEF (EF ≥50%): behouden systolische functie, maar diastolische disfunctie en verhoogde vuldrukken; prevalentie neemt toe. ## Oorzaken De meest voorkomende oorzaken zijn ischemische hartziekte (40–50%), hypertensie, dilaterende cardiomyopathie en kleplijden. Minder frequent: myocarditis, toxische cardiomyopathie (chemotherapie, alcohol), infiltratieve aandoeningen (amyloïdose, sarcoïdose) en peripartum cardiomyopathie. ## Klinische presentatie Symptomen zijn het gevolg van ofwel verminderde cardiac output (vermoeidheid, inspanningsintolerantie) ofwel verhoogde vuldrukken (dyspneu, orthopneu, paroxismale nachtelijke dyspneu, oedeem). Het onderscheid tussen acuut gedecompenseerd en chronisch stabiel hartfalen is cruciaal voor de initiële aanpak. ## Prognose Ondanks de in de afgelopen decennia sterk verbeterde farmacologische behandeling blijft hartfalen een ernstige aandoening. De vijfjaarsmortaliteit bedraagt circa 50%, hoger dan bij vele kankersoorten. De introductie van SGLT2-remmers (2021) heeft de prognose verder verbeterd. ## Nieuwste evidence op hartvaat.nl - 2026-09-24 [Multimodale rechterhartmonitoring biedt kader voor hartfalenverloop — conceptueel overzicht](https://hartvaat.nl/2026/10/01/multimodale-rechterhartmonitoring-biedt-kader-voor-hartfalenverloop-conceptueel-/) - 2026-09-18 [Neurogenieke hart syndromen: hersenen-hartas en praktische classificatie](https://hartvaat.nl/2026/10/01/neurogenieke-hart-syndromen-hersenen-hartas-en-praktische-classificatie/) - 2026-09-18 [Samenhang tussen hartfalen en embolie: diagnostiek en anticoagulatie bij atriale cardiomyopathie](https://hartvaat.nl/2026/10/01/samenhang-tussen-hartfalen-en-embolie-diagnostiek-en-anticoagulatie-bij-atriale-/) - 2026-08-25 [GLP-1-agonisten verlagen cardiovasculaire risico’s bij diabetes en obesitas — overzicht](https://hartvaat.nl/2026/08/18/glp-1-agonisten-verlagen-cardiovasculaire-risicos-bij-diabetes-en-obesitas-overz/) - 2026-08-23 [Risicotool identificeert ATTR-cardiomyopathie bij patiënten met carpaaltunnelsyndroom](https://hartvaat.nl/2026/11/01/risicotool-identificeert-attr-cardiomyopathie-bij-patienten-met-carpaaltunnelsyn/) - 2026-08-16 [HFpEF bij vrouwen vereist geslachtsspecifieke diagnostiek en behandelstrategieën](https://hartvaat.nl/2026/07/30/hfpef-bij-vrouwen-vereist-geslachtsspecifieke-diagnostiek-en-behandelstrategieen/) - 2026-08-10 [Cardiale amyloïdose komt frequent voor bij HFpEF, aortastenose en LVH — meta-analyse](https://hartvaat.nl/2026/06/22/cardiale-amyloidose-komt-frequent-voor-bij-hfpef-aortastenose-en-lvh-meta-analys/) - 2026-08-05 [Dapagliflozin kosteneffectief bij chronisch hartfalen — economische evaluatie in Argentinië](https://hartvaat.nl/2026/10/01/dapagliflozin-kosteneffectief-bij-chronisch-hartfalen-economische-evaluatie-in-a/) - 2026-07-31 [Grote variatie in diureticabeleid en zeldzame natriummeting bij acuut hartfalen](https://hartvaat.nl/2026/05/05/grote-variatie-in-diureticabeleid-en-zeldzame-natriummeting-bij-acuut-hartfalen/) - 2026-07-31 [Langdurige LVAD-behandeling: klinisch beheer en uitkomsten in de HeartMate 3-eratie](https://hartvaat.nl/2026/09/01/langdurige-lvad-behandeling-klinisch-beheer-en-uitkomsten-in-de-heartmate-3-erat/) - 2026-07-19 [PREFERS Stockholm: nieuw ontstaan HFpEF heeft slechtere langetermijnuitkomsten dan HFrEF en HFmrEF](https://hartvaat.nl/2026/04/09/prefers-stockholm-nieuw-ontstaan-hfpef-heeft-slechtere-langetermijnuitkomsten-da/) - 2026-06-24 [Invasieve drukvolumelussen onthullen mechanisme van tricuspidalisinsufficiëntie bij HFrEF: RV-PA-ontkoppeling en sMR](https://hartvaat.nl/2026/05/11/invasieve-drukvolumelussen-onthullen-mechanisme-van-tricuspidalisinsufficientie-/) - 2026-06-18 [Non-invasieve veneuze return/cardiac output-mismatch onthult 'gebufferde' staat vóór klinische hartfalen-decompensatie](https://hartvaat.nl/2026/05/15/non-invasieve-veneuze-return-cardiac-output-mismatch-onthult-gebufferde-staat-vo/) - 2026-06-09 [Melatonine en cardiovasculair risico: NHANES nuanceert recent hartfalen-signaal van AHA 2025](https://hartvaat.nl/2026/05/21/melatonine-en-cardiovasculair-risico-nhanes-nuanceert-recent-hartfalen-signaal-v/) - 2026-06-06 [M-TEER werkt over het volledige LVEF-spectrum; vergroot linkeratrium-volume voorspelt slechtere uitkomst](https://hartvaat.nl/2026/05/22/m-teer-werkt-over-het-volledige-lvef-spectrum-vergroot-linkeratrium-volume-voors/) - 2026-05-29 [State-of-the-art: MRA's bij hartfalen en nierziekte over alle ejectiefracties](https://hartvaat.nl/2026/05/26/state-of-the-art-mra-s-bij-hartfalen-en-nierziekte-over-alle-ejectiefracties/) - 2026-05-12 [EHJ-editorial Cleland: wereldwijde hartfalenprevalentie overschrijdt 600 miljoen — van gokken naar evidence](https://hartvaat.nl/2026/05/11/ehj-editorial-cleland-wereldwijde-hartfalenprevalentie-overschrijdt-600-miljoen-/) - 2026-05-12 [FINEARTS-HF subanalyse: virale luchtweginfecties triggeren hartfalen-verslechtering, finerenon-effect blijft behouden](https://hartvaat.nl/2026/05/11/finearts-hf-subanalyse-virale-luchtweginfecties-triggeren-hartfalen-verslechteri/) - 2026-05-12 [HCMR (NHLBI): multidimensionele risicovoorspelling beter dan SCD-gefocuste richtlijnen bij hypertrofische cardiomyopathie](https://hartvaat.nl/2026/05/11/hcmr-nhlbi-multidimensionele-risicovoorspelling-beter-dan-scd-gefocuste-richtlij/) - 2026-05-11 [UF-CARE: ultrafiltratie bij type-2 cardiorenaal syndroom mist primair eindpunt in kleine Franse RCT](https://hartvaat.nl/2026/05/09/uf-care-ultrafiltratie-bij-type-2-cardiorenaal-syndroom-mist-primair-eindpunt-in/) - 2026-04-06 [AI-clustering identificeert functionele risicofenotypen bij hartfalen](https://hartvaat.nl/2026/02/26/ai-clustering-identificeert-functionele-risicofenotypen-bij-hartfalen/) - 2026-04-03 [MicroRNA's in de celkern sturen hartmetabolisme bij HFpEF](https://hartvaat.nl/2026/03/05/microrna-s-in-de-celkern-sturen-hartmetabolisme-bij-hfpef/) - 2026-04-03 [Nucleair AGO2 verergert HFpEF via myocardiale ketogenese](https://hartvaat.nl/2026/03/05/nucleair-ago2-verergert-hfpef-via-myocardiale-ketogenese/) - 2026-03-25 [BMI en prognose bij acuut hartfalen verschillen per fenotype en geslacht](https://hartvaat.nl/2026/03/25/bmi-en-prognose-bij-acuut-hartfalen-verschillen-per-fenotype-en-geslacht/) - 2026-03-06 [Hartfalen bij ouderen: van epidemiologie tot behandeling](https://hartvaat.nl/2026/02/28/hartfalen-bij-ouderen-van-epidemiologie-tot-behandeling/) - 2026-03-03 [AI-echotool voor HFpEF: hoge specificiteit, lage sensitiviteit bij invasieve validatie](https://hartvaat.nl/2026/03/03/ai-echotool-voor-hfpef-hoge-specificiteit-lage-sensitiviteit-bij-invasieve-valid/) - 2026-03-03 [Expertopinie: hiërarchische eindpunten op basis van verslechterend hartfalen, voorbij de ziekenhuisopname](https://hartvaat.nl/2026/03/03/expertopinie-hierarchische-eindpunten-op-basis-van-verslechterend-hartfalen-voor/) - 2026-02-25 [Uitkomsten van hartfalen naar ejectiefractie: het ESC HF III Register](https://hartvaat.nl/2026/02/25/uitkomsten-van-hartfalen-naar-ejectiefractie-het-esc-hf-iii-register/) - 2026-02-24 [Renale denervatie verbetert leververvetting bij hypertensieve patiënten met metabool syndroom](https://hartvaat.nl/2026/02/24/renale-denervatie-verbetert-leververvetting-bij-hypertensieve-patienten-met-meta/) - 2026-02-23 [Remming van vetzuuroxidatie bij hartfalen met behouden ejectiefractie](https://hartvaat.nl/2026/02/23/remming-van-vetzuuroxidatie-bij-hartfalen-met-behouden-ejectiefractie/) ## Bronnen - ESC 2021 Guidelines for Heart Failure https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehab368 - NHG-Standaard Hartfalen https://richtlijnen.nhg.org/standaarden/hartfalen - Farmacotherapeutisch Kompas — Hartfalen https://www.farmacotherapeutischkompas.nl/bladeren/indicatieteksten/hartfalen --- Kennispagina, stand 2026-03-12. Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hartvaat.nl (de url van het record). Samenvattingen zijn redactioneel werk van HartVaat; de oorspronkelijke publicaties blijven van hun uitgevers (doi). Geen medisch advies.