# Calciumantagonisten bij hypertensie: amlodipine e.a.

*Hypertensie · Geneesmiddel · https://hartvaat.nl/kennis/hypertensie/calciumantagonisten-hypertensie/*

Calciumantagonisten (CA) blokkeren L-type calciumkanalen in vasculaire gladde spiercellen en cardiomyocyten. Dihydropyridinen (amlodipine, nifedipine) werken voornamelijk vasodilatoir; non-dihydropyridinen (verapamil, diltiazem) hebben ook negatief chronotrope en inotrope effecten. Amlodipine is door zijn lange halfwaardetijd en bewezen mortaliteitsdata het meest gebruikte middel.

## Kernbegrippen

- **Dihydropyridinen (DHP)**: Klasse calciumantagonisten (amlodipine, nifedipine, felodipine) met overwegend vasculaire werking; weinig cardiaal negatief inotroop effect.
- **Non-dihydropyridinen**: Verapamil en diltiazem; remmen ook de sinusknoop en AV-knoop; gecontra-indiceerd bij hartfalen en combinatie met bètablokker.
- **ALLHAT-trial**: Grote RCT (n=33.357) die amlodipine vergeleek met chloortalidoon en lisinopril; amlodipine equivalent voor primaire eindpunten.
- **Enkel-oedeem**: Meest frequente bijwerking van dihydropyridinen (20–30%); niet geassocieerd met hartfalen maar door prekapillaire vasodilatatie.
- **Felodipine**: DHP-calciumantagonist; onderzocht in HOT-trial (diastolische streefwaarde); ook geregistreerd voor refractaire angina.

## Werkingsmechanisme

Door blokkade van L-type calciumkanalen in vasculaire gladde spiercellen verminderen dihydropyridinen de calciuminstroom, waardoor relaxatie en vasodilatatie optreden. Dit verlaagt de perifere weerstand en daarmee de bloeddruk. Non-dihydropyridinen werken ook op de sinusknoop (frequentieverlaging) en AV-knoop (geleidingsvertraging), wat hen bij atriumfibrilleren nuttig maar bij combinatie met bètablokker gevaarlijk maakt.

## Amlodipine: de standaard

Amlodipine heeft een halfwaardetijd van 35–50 uur, maakt thuismeting stabiel en tolereert een vergeten dosis. ALLHAT (2002) toonde equivalente cardiovasculaire bescherming ten opzichte van chloortalidoon en lisinopril voor coronaire events. ASCOT-BPLA (2005) toonde superioriteit van amlodipine + perindopril boven atenolol + benzathiazide voor mortaliteit en beroerte.

## Indicaties en voorkeurssituaties

- Eerstekeus bij: ISH bij ouderen, stabiele angina pectoris, Raynaud-fenomeen
- Combinatie met RAAS-blokkade is synergetisch (amlodipine/ACE-remmer: ACCOMPLISH-trial)
- Verapamil/diltiazem bij: supraventriculaire tachycardie, AF-frequentiebeheer (indien geen bètablokker)

## Contra-indicaties en bijwerkingen

- DHP: Enkel-oedeem (20–30%), reflexsinus-tachycardie (nifedipine snel); gecontra-indiceerd bij hemodynamisch significant hartfalen (HFrEF)
- Non-DHP: Gecontra-indiceerd bij HFrEF, bradycardie, AV-blok II/III, combinatie met bètablokker

## Dosering amlodipine

Startdosis 5 mg 1dd; ophoging naar 10 mg 1dd bij onvoldoende effect na 4 weken. Maximale dosis 10 mg/dag. Dosisaanpassing niet nodig bij nierfalen; bij ernstige levercirrose (Child-Pugh C) voorzichtigheid.

## Nieuwste evidence op hartvaat.nl

- 2026-02-20 [Lage dosis drievoudige combinatiepil versus standaard telmisartan bij hypertensie](https://hartvaat.nl/2026/02/20/lage-dosis-drievoudige-combinatiepil-versus-standaard-telmisartan-bij-hypertensi/)
- 2023-06-01 [Team-based care bij hypertensie: meta-analyse bevestigt effectiviteit en kosteneffectiviteit](https://hartvaat.nl/2023/06/01/team-based-care-bij-hypertensie-meta-analyse-bevestigt-effectiviteit-en-kostenef/)

## Bronnen

- ALLHAT Trial — JAMA 2002 https://doi.org/10.1001/jama.288.23.3039
- ACCOMPLISH Trial — NEJM 2008 https://doi.org/10.1056/NEJMoa0806182
- ESC 2024 Hypertensie Richtlijn https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehae178
- Farmacotherapeutisch Kompas – Calciumantagonisten https://www.farmacotherapeutischkompas.nl/bladeren/groepen/calciumantagonisten

---
Kennispagina, stand 2026-03-12. Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hartvaat.nl (de url van het record). Samenvattingen zijn redactioneel werk van HartVaat; de oorspronkelijke publicaties blijven van hun uitgevers (doi). Geen medisch advies.