{"id":"hypertensie-en-diabetes","type":"kennis","url":"https://hartvaat.nl/kennis/hypertensie/hypertensie-en-diabetes/","title":"Hypertensie bij diabetes mellitus","kind":"Praktijk","group":"hypertensie","group_label":"Hypertensie","category":"hypertensie","meta_description":"Hypertensie en diabetes mellitus komen frequent samen voor en versterken het cardiovasculaire risico. RAAS-blokkade is de hoeksteen van behandeling door nefroprotectieve en BP-verlagende effecten.","intro":"Hypertensie treft 70–80% van de personen met type 2 diabetes mellitus en verdubbelt het cardiovasculaire risico. RAAS-blokkade is de standaard eerste keus vanwege zowel bloeddrukdaling als nefroprotectie bij microalbuminurie of proteïnurie. SGLT2-remmers bieden aanvullend cardiovasculair en renaal voordeel.","key_terms":[{"term":"RAAS-blokkade bij diabetes","definition":"ACE-remmers en ARB vertragen progressie van diabetische nefropathie onafhankelijk van bloeddrukeffect via reductie intraglomerulaire druk."},{"term":"SGLT2-remmer","definition":"Glukosurie-inducerende middelen (empagliflozine, dapagliflozine) met aanvullende bloeddruk- en gewichtsdaling; cardiovasculair en renaal bewezen."},{"term":"Microalbuminurie","definition":"ACR 3–30 mg/mmol; vroegste teken van diabetische nierziekte; indicatie voor RAAS-blokkade ongeacht de bloeddruk."},{"term":"Behandeldrempel bij diabetes","definition":"ESC/NHG: start bij systolisch ≥130 mmHg bij DM; streefwaarde <130/80 mmHg indien verdragen."},{"term":"ACCORD BP-trial","definition":"RCT type 2 DM: intensieve BP-behandeling (<120 mmHg) versus standaard (<140 mmHg); geen verschil in primaire CV-eindpunten, meer bijwerkingen."}],"heading":"Aanpak van hypertensie bij de patiënt met diabetes mellitus","body_markdown":"## Risicostratificatie\n\nHypertensie bij diabetes mellitus plaatst de patiënt automatisch in de hoog cardiovasculaire risicocategorie. Bij diabetes met eindorgaanschade (microalbuminurie, retinopathie, CKD) of >10 jaar bestaand diabetes met andere risicofactoren: zeer hoog risico. Dit dicteert aanvullende lipidentherapie (statine + ezetimib; eventueel PCSK9-remmer) naast antihypertensieve behandeling.\n\n## Behandeldrempel en streefwaarden\n\nESC 2024 beveelt aan te starten bij systolisch ≥130 mmHg bij patiënten met diabetes (eerder was dit ≥140). Streefwaarde: \n- ACE-remmer of ARB: eerste keus bij alle diabetespatiënten met hypertensie, zeker bij microalbuminurie/proteïnurie\n- SGLT2-remmer (empagliflozine, dapagliflozine): aanbevolen bij diabetes met HVZ, hartfalen of CKD — ook bloeddrukverlagend effect\n- Calciumantagonist: goede combinatiepartner met RAAS-blokkade\n- Thiazide-achtig diureticum: effectief maar mild hyperglykemisch; acceptabel bij adequate glucosecontrole\n\n## Monitoring bij diabetes\n\n- Maandelijks ACR en eGFR in eerste jaar na start RAAS-blokkade; daarna jaarlijks\n- Kalium en creatinine na start of dosisaanpassing ACE-remmer/ARB\n- HbA1c: intensieve bloeddrukbehandeling vermindert niet de glycemische doelen\n\n## SGLT2-remmers: dubbel voordeel\n\nEmpagliflozine (EMPA-REG OUTCOME) en dapagliflozine (DECLARE-TIMI 58) toonden cardiovasculaire mortaliteitsreductie bij type 2 DM met HVZ. DAPA-CKD en EMPA-KIDNEY bevestigden renale bescherming ook bij lagere eGFR.","related":["https://hartvaat.nl/kennis/hypertensie/hypertensie-en-ckd/","https://hartvaat.nl/kennis/hypertensie/ace-remmers-hypertensie/","https://hartvaat.nl/kennis/hypertensie/sglt2-remmers-bij-nierziekte/","https://hartvaat.nl/kennis/hypertensie/behandeldoelen-bloeddruk/"],"sources":[{"label":"ACCORD BP Trial — NEJM 2010","url":"https://doi.org/10.1056/NEJMoa1001286"},{"label":"ESC 2024 Hypertensie Richtlijn","url":"https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehae178"},{"label":"ESC 2021 Preventie Richtlijn","url":"https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehab484"},{"label":"NHG-Standaard CVRM","url":"https://richtlijnen.nhg.org/standaarden/cardiovasculair-risicomanagement"}],"articles":[{"url":"https://hartvaat.nl/2026/09/01/verhoogd-10-jaar-ascvd-risico-gekoppeld-aan-linkerventrikelhypertrofie-bij-hyper/","title":"Verhoogd 10-jaar ASCVD-risico gekoppeld aan linkerventrikelhypertrofie bij hypertensiepatiënten","published":"2026-08-27"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/08/15/tirzepatide-verlaagt-hypertensierisico-maar-verhoogt-hypotensie-meta-analyse/","title":"Tirzepatide verlaagt hypertensierisico maar verhoogt hypotensie — meta-analyse","published":"2026-08-24"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/06/30/erectiestoornis-komt-bij-twee-op-drie-hypertensieve-mannen-voor-in-afrika-meta-a/","title":"Erectiestoornis komt bij twee op drie hypertensieve mannen voor in Afrika — meta-analyse","published":"2026-08-01"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/05/12/nhlbi-workshop-bloeddrukmeting-verfijnen-door-de-hele-levensloop-heen-knelpunten/","title":"NHLBI-workshop: bloeddrukmeting verfijnen door de hele levensloop heen — knelpunten en kansen","published":"2026-06-23"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/03/04/winterhypertensie-koude-als-cardiovasculaire-risicofactor/","title":"Winterhypertensie: koude als cardiovasculaire risicofactor","published":"2026-04-05"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/03/26/hoge-cardiometabole-last-bij-bilaterale-macronodulaire-bijnierziekte-met-primair/","title":"Hoge cardiometabole last bij bilaterale macronodulaire bijnierziekte met primair aldosteronisme","published":"2026-03-26"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/03/25/sekseverschillen-in-hartremodellering-bij-primair-aldosteronisme-vrouwen-hebben-/","title":"Sekseverschillen in hartremodellering bij primair aldosteronisme: vrouwen hebben een ongunstiger fenotype","published":"2026-03-25"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/03/20/ongunstige-zwangerschapsuitkomsten-en-het-latere-cardiovasculaire-risico-nurses-/","title":"Ongunstige zwangerschapsuitkomsten en het latere cardiovasculaire risico (Nurses' Health Study II)","published":"2026-03-20"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/03/17/veel-vrouwen-met-hypertensie-en-een-doorgemaakte-zwangerschapshypertensie-blijke/","title":"Veel vrouwen met hypertensie en een doorgemaakte zwangerschapshypertensie blijken primair aldosteronisme te hebben","published":"2026-03-17"},{"url":"https://hartvaat.nl/2025/01/01/sotatercept-bij-pah-centrale-hematologische-en-perifere-werkingsmechanismen/","title":"Sotatercept bij PAH: centrale, hematologische en perifere werkingsmechanismen","published":"2026-03-16"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/03/11/behandeling-van-primair-aldosteronisme-chirurgie-of-mra-met-zoutbeperking-als-ho/","title":"Behandeling van primair aldosteronisme: chirurgie of MRA, met zoutbeperking als hoeksteen","published":"2026-03-11"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/03/06/kwetsbaarheid-bepaalt-de-optimale-bloeddrukstreefwaarde-beter-dan-leeftijd-sprin/","title":"Kwetsbaarheid bepaalt de optimale bloeddrukstreefwaarde beter dan leeftijd (SPRINT + ACCORD)","published":"2026-03-06"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/02/25/onvervulde-zorgbehoefte-bij-hypertensie-en-diabetes-in-sub-sahara-afrika/","title":"Onvervulde zorgbehoefte bij hypertensie en diabetes in Sub-Sahara Afrika","published":"2026-02-25"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/02/20/longdan-xiegan-formule-als-aanvullende-therapie-bij-hypertensie-systematische-re/","title":"Longdan Xiegan-formule als aanvullende therapie bij hypertensie: systematische review","published":"2026-02-20"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/02/20/proteomische-risicoscore-voorspelt-het-ontstaan-van-hypertensie/","title":"Proteomische risicoscore voorspelt het ontstaan van hypertensie","published":"2026-02-20"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/02/13/nieuwe-medicamenteuze-therapieen-bij-primair-aldosteronisme/","title":"Nieuwe medicamenteuze therapieën bij primair aldosteronisme","published":"2026-02-13"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/02/05/circmfn2-reguleert-igf2bp3-pdk4-bij-pulmonale-hypertensie/","title":"circMFN2 reguleert IGF2BP3-PDK4 bij pulmonale hypertensie","published":"2026-02-05"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/02/01/antihypertensieve-behandeling-na-acuut-ischemisch-cva-continueren-of-niet/","title":"Antihypertensieve behandeling na acuut ischemisch CVA: continueren of niet?","published":"2026-02-01"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/01/01/haptoglobinefenotype-en-cv-risico-accord-bloeddruk-rct/","title":"Haptoglobinefenotype en CV-risico: ACCORD bloeddruk-RCT","published":"2026-01-01"},{"url":"https://hartvaat.nl/2025/11/20/afbouw-van-antihypertensieve-behandeling-bij-verpleeghuisbewoners-rct/","title":"Afbouw van antihypertensieve behandeling bij verpleeghuisbewoners: RCT","published":"2025-11-20"},{"url":"https://hartvaat.nl/2025/11/04/risicobeoordeling-voor-bloeddrukmanagement-begeleidend-document/","title":"Risicobeoordeling voor bloeddrukmanagement: begeleidend document","published":"2025-11-04"},{"url":"https://hartvaat.nl/2025/10/28/esprit-bescheiden-effecten-van-intensieve-bloeddrukverlaging-op-kwaliteit-van-le/","title":"ESPRIT: bescheiden effecten van intensieve bloeddrukverlaging op kwaliteit van leven","published":"2025-10-28"},{"url":"https://hartvaat.nl/2025/09/16/risicobeoordeling-voor-bloeddrukmanagement-bij-primaire-preventie/","title":"Risicobeoordeling voor bloeddrukmanagement bij primaire preventie","published":"2025-09-16"},{"url":"https://hartvaat.nl/2025/07/01/cardiale-structuur-en-functie-bij-hypertensieve-zwangerschapsstoornissen-systema/","title":"Cardiale structuur en functie bij hypertensieve zwangerschapsstoornissen: systematische review","published":"2025-07-01"},{"url":"https://hartvaat.nl/2025/03/01/frailteit-en-antihypertensieve-behandeling-bij-ouderen-meta-analyse/","title":"Frailteit en antihypertensieve behandeling bij ouderen: meta-analyse","published":"2025-03-01"},{"url":"https://hartvaat.nl/2025/02/13/cabozantinib-bij-gevorderde-neuro-endocriene-tumoren-fase-3/","title":"Cabozantinib bij gevorderde neuro-endocriene tumoren: fase 3","published":"2025-02-13"},{"url":"https://hartvaat.nl/2024/10/01/lage-dosis-drievoudige-pil-versus-standaardzorg-bij-hypertensie-in-nigeria/","title":"Lage-dosis drievoudige pil versus standaardzorg bij hypertensie in Nigeria","published":"2024-10-01"},{"url":"https://hartvaat.nl/2024/10/01/oraal-butyraat-verlaagt-bloeddruk-bij-hypertensie-rct/","title":"Oraal butyraat verlaagt bloeddruk bij hypertensie: RCT","published":"2024-10-01"},{"url":"https://hartvaat.nl/2024/06/01/zwangerschapsdiabetes-en-hypertensierisico-meta-analyse-met-dosis-respons/","title":"Zwangerschapsdiabetes en hypertensierisico: meta-analyse met dosis-respons","published":"2024-06-01"},{"url":"https://hartvaat.nl/2023/11/01/gemaskeerde-hypertensie-bij-kinderen-prevalentie-en-cv-risico-meta-analyse/","title":"Gemaskeerde hypertensie bij kinderen: prevalentie en CV-risico — meta-analyse","published":"2023-11-01"}],"as_of":"2026-03-12","licence":"Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hartvaat.nl (de url van het record). Samenvattingen zijn redactioneel werk van HartVaat; de oorspronkelijke publicaties blijven van hun uitgevers (doi). Geen medisch advies."}