{"id":"mineralocorticoid-antagonisten-hypertensie","type":"kennis","url":"https://hartvaat.nl/kennis/hypertensie/mineralocorticoid-antagonisten-hypertensie/","title":"Spironolacton bij resistente hypertensie","kind":"Geneesmiddel","group":"hypertensie","group_label":"Hypertensie","category":"hypertensie","meta_description":"Spironolacton is het geneesmiddel van keuze als vierde stap bij resistente hypertensie, gebaseerd op PATHWAY-2. Leer werkingsmechanisme, dosering en bijwerkingen.","intro":"Spironolacton, een mineralocorticoïd-antagonist, is bij resistente hypertensie het meest effectieve vierde antihypertensivum, zoals aangetoond in de PATHWAY-2 trial. Het blokkeert de aldosteronreceptor en vermindert natriumretentie. Bijwerkingen omvatten hyperkaliëmie, gynaecomastie en menstruatiestoornissen; eplerenon is een meer selectief alternatief.","key_terms":[{"term":"Mineralocorticoïd-antagonist (MRA)","definition":"Klasse geneesmiddelen die de aldosteronreceptor blokkeren; verminderen natriumretentie en kaliumexcretie."},{"term":"PATHWAY-2 trial","definition":"Dubbelblinde crossover-RCT (n=314): spironolacton was effectiever dan placebo, doxazosine en bisoprolol als vierde antihypertensivum bij resistente hypertensie."},{"term":"Eplerenon","definition":"Selectieve MRA zonder androgene en progestagene bijwerkingen; duurder, hogere dosis nodig dan spironolacton."},{"term":"Finerenon","definition":"Niet-steroidale MRA; primair onderzocht bij CKD met diabetes (FIDELIO-DKD, FIGARO-DKD); geen primaire hypertensie-indicatie."},{"term":"Gynaecomastie","definition":"Borstkliervorming bij mannen door antiandrogeen effect van spironolacton; reden voor overstap naar eplerenon."}],"heading":"Spironolacton bij resistente hypertensie: bewijs en praktijk","body_markdown":"## Bewijs: PATHWAY-2\n\nDe PATHWAY-2 trial (Williams et al., Lancet 2015) randomiseerde 314 patiënten met resistente hypertensie (ongecontroleerd op ACE-remmer of ARB + calciumantagonist + thiazide) naar spironolacton 25–50 mg/dag versus doxazosine, bisoprolol of placebo in een crossover design. Spironolacton verlaagde de thuissystolische bloeddruk gemiddeld 8,7 mmHg meer dan placebo — significant beter dan de andere alternatieven. Dit bevestigde de hypothese dat sodium-volume-overload (subklinisch hyperaldosteronisme) de meest voorkomende oorzaak is van resistente hypertensie.\n\n## Werkingsmechanisme\n\nSpironolacton blokkeert competitief de mineralocorticoïd-receptor, waardoor aldosteron zijn natriumretinerende en kaliumexcreterende effecten niet kan uitoefenen. Dit leidt tot volumedaling en daarmee bloeddrukdaling. Bijkomend voordeel is remming van myocardiale fibrose bij hartfalen.\n\n## Dosering\n\n- Start 25 mg 1dd; ophoging naar 50 mg 1dd na 4 weken bij onvoldoende effect\n- Controleer kalium en creatinine 4 weken na start en na dosisverhoging\n- Voorzichtigheid bij eGFR \n\n## Bijwerkingen en alternatieven\n\n- Hyperkaliëmie: Voornaamste veiligheidsrisico; combinatie met ACE-remmer/ARB verhoogt risico\n- Gynaecomastie/mastalgie bij mannen: Overweeg eplerenon 50–100 mg/dag (selectievere MRA)\n- Menstruatiestoornissen bij vrouwen: Anti-androgeen effect\n- Nierfunctiestoornis: Mild creatinine-stijging verwacht; stop bij >30% stijging","related":["https://hartvaat.nl/kennis/hypertensie/resistente-hypertensie/","https://hartvaat.nl/kennis/hypertensie/combinatietherapie-hypertensie/","https://hartvaat.nl/kennis/hypertensie/finerenon-bij-ckd-diabetes/","https://hartvaat.nl/kennis/hypertensie/hypertensie-en-ckd/"],"sources":[{"label":"PATHWAY-2 Trial — Lancet 2015","url":"https://doi.org/10.1016/S0140-6736(15)00257-3"},{"label":"ESC 2024 Hypertensie Richtlijn","url":"https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehae178"},{"label":"Farmacotherapeutisch Kompas – Spironolacton","url":"https://www.farmacotherapeutischkompas.nl/bladeren/preparaatteksten/s/spironolacton"}],"articles":[{"url":"https://hartvaat.nl/2026/03/07/bax24-baxdrostat-en-ambulante-bloeddruk-bij-resistente-hypertensie/","title":"Bax24: baxdrostat en ambulante bloeddruk bij resistente hypertensie","published":"2026-03-07"},{"url":"https://hartvaat.nl/2025/10/09/baxdrostat-bij-ongecontroleerde-en-resistente-hypertensie-effectiviteit-en-veili/","title":"Baxdrostat bij ongecontroleerde en resistente hypertensie: effectiviteit en veiligheid","published":"2025-10-09"},{"url":"https://hartvaat.nl/2025/10/02/thuisgebaseerde-hypertensiezorg-in-ruraal-zuid-afrika-gerandomiseerde-trial/","title":"Thuisgebaseerde hypertensiezorg in ruraal Zuid-Afrika: gerandomiseerde trial","published":"2025-10-02"},{"url":"https://hartvaat.nl/2025/07/01/touch-seh-educatie-en-mhealth-voor-hypertensie-gerandomiseerde-trial/","title":"TOUCH: SEH-educatie en mHealth voor hypertensie — gerandomiseerde trial","published":"2025-07-01"},{"url":"https://hartvaat.nl/2025/06/17/spironolacton-versus-amiloride-bij-resistente-hypertensie-gerandomiseerde-trial/","title":"Spironolacton versus amiloride bij resistente hypertensie: gerandomiseerde trial","published":"2025-06-17"},{"url":"https://hartvaat.nl/2023/02/02/baxdrostat-aldosteronsynthaseremmer-bij-resistente-hypertensie-nejm-fase-2/","title":"Baxdrostat: aldosteronsynthaseremmer bij resistente hypertensie — NEJM fase 2","published":"2023-02-02"},{"url":"https://hartvaat.nl/2022/12/03/precision-aprocitentan-bij-resistente-hypertensie-eerste-endothelineantagonist/","title":"PRECISION: aprocitentan bij resistente hypertensie — eerste endothelineantagonist","published":"2022-12-03"},{"url":"https://hartvaat.nl/2022/04/30/abiraterone-bij-gemetastaseerd-castratiegevoelig-prostaatkanker-peace-1/","title":"Abiraterone bij gemetastaseerd castratiegevoelig prostaatkanker: PEACE-1","published":"2022-04-30"},{"url":"https://hartvaat.nl/2021/10/12/leefstijlmodificatie-bij-resistente-hypertensie-triumph-gerandomiseerde-trial/","title":"Leefstijlmodificatie bij resistente hypertensie: TRIUMPH gerandomiseerde trial","published":"2021-10-12"},{"url":"https://hartvaat.nl/2021/06/26/echografie-renale-denervatie-bij-triple-pilresistente-hypertensie-lancet-radianc/","title":"Echografie renale denervatie bij triple-pilresistente hypertensie: Lancet RADIANCE-HTN TRIO","published":"2021-06-26"},{"url":"https://hartvaat.nl/2020/05/01/werkplek-multicomponentinterventie-voor-hypertensie-jama-cardiology/","title":"Werkplek-multicomponentinterventie voor hypertensie: JAMA Cardiology","published":"2020-05-01"},{"url":"https://hartvaat.nl/2020/02/20/community-interventie-voor-hypertensie-in-ruraal-zuid-azie-nejm/","title":"Community-interventie voor hypertensie in ruraal Zuid-Azië: NEJM","published":"2020-02-20"},{"url":"https://hartvaat.nl/2020/01/01/esaxerenon-versus-eplerenon-bij-essentiele-hypertensie-esax-htn-fase-3/","title":"Esaxerenon versus eplerenon bij essentiële hypertensie: ESAX-HTN fase-3","published":"2020-01-01"},{"url":"https://hartvaat.nl/2019/10/26/patiromer-voor-spironolactongebruik-bij-resistente-hypertensie-met-ckd-lancet-am/","title":"Patiromer voor spironolactongebruik bij resistente hypertensie met CKD: Lancet AMBER","published":"2019-10-26"},{"url":"https://hartvaat.nl/2019/01/01/globale-prevalentie-van-therapieresistente-hypertensie-meta-analyse-van-3-2-milj/","title":"Globale prevalentie van therapieresistente hypertensie: meta-analyse van 3,2 miljoen patiënten","published":"2019-01-01"},{"url":"https://hartvaat.nl/2018/06/09/endovasculaire-echografie-renale-denervatie-lancet-radiance-htn-solo/","title":"Endovasculaire echografie renale denervatie: Lancet RADIANCE-HTN SOLO","published":"2018-06-09"},{"url":"https://hartvaat.nl/2018/04/05/bloeddrukverlaging-bij-kappersbezoek-nejm-clustergerandomiseerde-trial/","title":"Bloeddrukverlaging bij kappersbezoek: NEJM clustergerandomiseerde trial","published":"2018-04-05"},{"url":"https://hartvaat.nl/2018/04/01/spironolacton-versus-clonidine-als-vierde-middel-bij-resistente-hypertensie-reho/","title":"Spironolacton versus clonidine als vierde middel bij resistente hypertensie: ReHOT","published":"2018-04-01"},{"url":"https://hartvaat.nl/2017/12/01/centrale-iliacale-av-anastomose-bij-ongecontroleerde-hypertensie-rox-control-htn/","title":"Centrale iliacale AV-anastomose bij ongecontroleerde hypertensie: ROX CONTROL HTN 1-jaarsresultaten","published":"2017-12-01"},{"url":"https://hartvaat.nl/2017/03/11/kwartdosis-viervoudige-combinatietherapie-als-initiele-hypertensiebehandeling-la/","title":"Kwartdosis viervoudige combinatietherapie als initiële hypertensiebehandeling: Lancet gerandomiseerde trial","published":"2017-03-11"},{"url":"https://hartvaat.nl/2016/07/01/medicatie-non-adherentie-en-visit-to-visit-bloeddrukvariabiliteit-target-bp-stud/","title":"Medicatie-non-adherentie en visit-to-visit bloeddrukvariabiliteit: TARGET BP-studie","published":"2016-07-01"},{"url":"https://hartvaat.nl/2016/02/01/spironolacton-versus-renale-denervatie-bij-therapieresistente-hypertensie-prague/","title":"Spironolacton versus renale denervatie bij therapieresistente hypertensie: PRAGUE-15 1-jaarsresultaten","published":"2016-02-01"}],"as_of":"2026-03-12","licence":"Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hartvaat.nl (de url van het record). Samenvattingen zijn redactioneel werk van HartVaat; de oorspronkelijke publicaties blijven van hun uitgevers (doi). Geen medisch advies."}