# Spironolacton bij resistente hypertensie

*Hypertensie · Geneesmiddel · https://hartvaat.nl/kennis/hypertensie/mineralocorticoid-antagonisten-hypertensie/*

Spironolacton, een mineralocorticoïd-antagonist, is bij resistente hypertensie het meest effectieve vierde antihypertensivum, zoals aangetoond in de PATHWAY-2 trial. Het blokkeert de aldosteronreceptor en vermindert natriumretentie. Bijwerkingen omvatten hyperkaliëmie, gynaecomastie en menstruatiestoornissen; eplerenon is een meer selectief alternatief.

## Kernbegrippen

- **Mineralocorticoïd-antagonist (MRA)**: Klasse geneesmiddelen die de aldosteronreceptor blokkeren; verminderen natriumretentie en kaliumexcretie.
- **PATHWAY-2 trial**: Dubbelblinde crossover-RCT (n=314): spironolacton was effectiever dan placebo, doxazosine en bisoprolol als vierde antihypertensivum bij resistente hypertensie.
- **Eplerenon**: Selectieve MRA zonder androgene en progestagene bijwerkingen; duurder, hogere dosis nodig dan spironolacton.
- **Finerenon**: Niet-steroidale MRA; primair onderzocht bij CKD met diabetes (FIDELIO-DKD, FIGARO-DKD); geen primaire hypertensie-indicatie.
- **Gynaecomastie**: Borstkliervorming bij mannen door antiandrogeen effect van spironolacton; reden voor overstap naar eplerenon.

## Bewijs: PATHWAY-2

De PATHWAY-2 trial (Williams et al., Lancet 2015) randomiseerde 314 patiënten met resistente hypertensie (ongecontroleerd op ACE-remmer of ARB + calciumantagonist + thiazide) naar spironolacton 25–50 mg/dag versus doxazosine, bisoprolol of placebo in een crossover design. Spironolacton verlaagde de thuissystolische bloeddruk gemiddeld 8,7 mmHg meer dan placebo — significant beter dan de andere alternatieven. Dit bevestigde de hypothese dat sodium-volume-overload (subklinisch hyperaldosteronisme) de meest voorkomende oorzaak is van resistente hypertensie.

## Werkingsmechanisme

Spironolacton blokkeert competitief de mineralocorticoïd-receptor, waardoor aldosteron zijn natriumretinerende en kaliumexcreterende effecten niet kan uitoefenen. Dit leidt tot volumedaling en daarmee bloeddrukdaling. Bijkomend voordeel is remming van myocardiale fibrose bij hartfalen.

## Dosering

- Start 25 mg 1dd; ophoging naar 50 mg 1dd na 4 weken bij onvoldoende effect
- Controleer kalium en creatinine 4 weken na start en na dosisverhoging
- Voorzichtigheid bij eGFR 

## Bijwerkingen en alternatieven

- Hyperkaliëmie: Voornaamste veiligheidsrisico; combinatie met ACE-remmer/ARB verhoogt risico
- Gynaecomastie/mastalgie bij mannen: Overweeg eplerenon 50–100 mg/dag (selectievere MRA)
- Menstruatiestoornissen bij vrouwen: Anti-androgeen effect
- Nierfunctiestoornis: Mild creatinine-stijging verwacht; stop bij >30% stijging

## Nieuwste evidence op hartvaat.nl

- 2026-03-07 [Bax24: baxdrostat en ambulante bloeddruk bij resistente hypertensie](https://hartvaat.nl/2026/03/07/bax24-baxdrostat-en-ambulante-bloeddruk-bij-resistente-hypertensie/)
- 2025-10-09 [Baxdrostat bij ongecontroleerde en resistente hypertensie: effectiviteit en veiligheid](https://hartvaat.nl/2025/10/09/baxdrostat-bij-ongecontroleerde-en-resistente-hypertensie-effectiviteit-en-veili/)
- 2025-10-02 [Thuisgebaseerde hypertensiezorg in ruraal Zuid-Afrika: gerandomiseerde trial](https://hartvaat.nl/2025/10/02/thuisgebaseerde-hypertensiezorg-in-ruraal-zuid-afrika-gerandomiseerde-trial/)
- 2025-07-01 [TOUCH: SEH-educatie en mHealth voor hypertensie — gerandomiseerde trial](https://hartvaat.nl/2025/07/01/touch-seh-educatie-en-mhealth-voor-hypertensie-gerandomiseerde-trial/)
- 2025-06-17 [Spironolacton versus amiloride bij resistente hypertensie: gerandomiseerde trial](https://hartvaat.nl/2025/06/17/spironolacton-versus-amiloride-bij-resistente-hypertensie-gerandomiseerde-trial/)
- 2023-02-02 [Baxdrostat: aldosteronsynthaseremmer bij resistente hypertensie — NEJM fase 2](https://hartvaat.nl/2023/02/02/baxdrostat-aldosteronsynthaseremmer-bij-resistente-hypertensie-nejm-fase-2/)
- 2022-12-03 [PRECISION: aprocitentan bij resistente hypertensie — eerste endothelineantagonist](https://hartvaat.nl/2022/12/03/precision-aprocitentan-bij-resistente-hypertensie-eerste-endothelineantagonist/)
- 2022-04-30 [Abiraterone bij gemetastaseerd castratiegevoelig prostaatkanker: PEACE-1](https://hartvaat.nl/2022/04/30/abiraterone-bij-gemetastaseerd-castratiegevoelig-prostaatkanker-peace-1/)
- 2021-10-12 [Leefstijlmodificatie bij resistente hypertensie: TRIUMPH gerandomiseerde trial](https://hartvaat.nl/2021/10/12/leefstijlmodificatie-bij-resistente-hypertensie-triumph-gerandomiseerde-trial/)
- 2021-06-26 [Echografie renale denervatie bij triple-pilresistente hypertensie: Lancet RADIANCE-HTN TRIO](https://hartvaat.nl/2021/06/26/echografie-renale-denervatie-bij-triple-pilresistente-hypertensie-lancet-radianc/)
- 2020-05-01 [Werkplek-multicomponentinterventie voor hypertensie: JAMA Cardiology](https://hartvaat.nl/2020/05/01/werkplek-multicomponentinterventie-voor-hypertensie-jama-cardiology/)
- 2020-02-20 [Community-interventie voor hypertensie in ruraal Zuid-Azië: NEJM](https://hartvaat.nl/2020/02/20/community-interventie-voor-hypertensie-in-ruraal-zuid-azie-nejm/)
- 2020-01-01 [Esaxerenon versus eplerenon bij essentiële hypertensie: ESAX-HTN fase-3](https://hartvaat.nl/2020/01/01/esaxerenon-versus-eplerenon-bij-essentiele-hypertensie-esax-htn-fase-3/)
- 2019-10-26 [Patiromer voor spironolactongebruik bij resistente hypertensie met CKD: Lancet AMBER](https://hartvaat.nl/2019/10/26/patiromer-voor-spironolactongebruik-bij-resistente-hypertensie-met-ckd-lancet-am/)
- 2019-01-01 [Globale prevalentie van therapieresistente hypertensie: meta-analyse van 3,2 miljoen patiënten](https://hartvaat.nl/2019/01/01/globale-prevalentie-van-therapieresistente-hypertensie-meta-analyse-van-3-2-milj/)
- 2018-06-09 [Endovasculaire echografie renale denervatie: Lancet RADIANCE-HTN SOLO](https://hartvaat.nl/2018/06/09/endovasculaire-echografie-renale-denervatie-lancet-radiance-htn-solo/)
- 2018-04-05 [Bloeddrukverlaging bij kappersbezoek: NEJM clustergerandomiseerde trial](https://hartvaat.nl/2018/04/05/bloeddrukverlaging-bij-kappersbezoek-nejm-clustergerandomiseerde-trial/)
- 2018-04-01 [Spironolacton versus clonidine als vierde middel bij resistente hypertensie: ReHOT](https://hartvaat.nl/2018/04/01/spironolacton-versus-clonidine-als-vierde-middel-bij-resistente-hypertensie-reho/)
- 2017-12-01 [Centrale iliacale AV-anastomose bij ongecontroleerde hypertensie: ROX CONTROL HTN 1-jaarsresultaten](https://hartvaat.nl/2017/12/01/centrale-iliacale-av-anastomose-bij-ongecontroleerde-hypertensie-rox-control-htn/)
- 2017-03-11 [Kwartdosis viervoudige combinatietherapie als initiële hypertensiebehandeling: Lancet gerandomiseerde trial](https://hartvaat.nl/2017/03/11/kwartdosis-viervoudige-combinatietherapie-als-initiele-hypertensiebehandeling-la/)
- 2016-07-01 [Medicatie-non-adherentie en visit-to-visit bloeddrukvariabiliteit: TARGET BP-studie](https://hartvaat.nl/2016/07/01/medicatie-non-adherentie-en-visit-to-visit-bloeddrukvariabiliteit-target-bp-stud/)
- 2016-02-01 [Spironolacton versus renale denervatie bij therapieresistente hypertensie: PRAGUE-15 1-jaarsresultaten](https://hartvaat.nl/2016/02/01/spironolacton-versus-renale-denervatie-bij-therapieresistente-hypertensie-prague/)

## Bronnen

- PATHWAY-2 Trial — Lancet 2015 https://doi.org/10.1016/S0140-6736(15)00257-3
- ESC 2024 Hypertensie Richtlijn https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehae178
- Farmacotherapeutisch Kompas – Spironolacton https://www.farmacotherapeutischkompas.nl/bladeren/preparaatteksten/s/spironolacton

---
Kennispagina, stand 2026-03-12. Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hartvaat.nl (de url van het record). Samenvattingen zijn redactioneel werk van HartVaat; de oorspronkelijke publicaties blijven van hun uitgevers (doi). Geen medisch advies.